Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa سالمندی: سرباری یا فرصتی برای توسعه؟ یک مرور دامنه‌ای Aging: A Burden or an Opportunity for Development? A Scoping Review سیاست گذاری و مدیریت Policy and Management مروری Review سابقه و هدف: سالمندی جمعیت، در کنار دستاورد افزایش امید به زندگی، یکی از عمیق‌ترین چالش‌های ساختاری نظام سلامت، رفاه و اقتصاد است. بیشتر مطالعات پیشین این ابعاد را جداگانه بررسی کرده‌اند. این مرور دامنه‌ای با هدف پاسخ به این پرسش انجام شد که «سالمندی جمعیت سربار است یا فرصتی برای توسعه؟» مواد و روش ‌ها: این مرور دامنه‌ای بر اساس چارچوب آرکسی و اومالی و دستورالعمل PRISMA-ScR انجام شد. دو پژوهشگر مستقل بدون محدودیت زبانی در PubMed، Web of Science، Scopus، ProQuest، SID، Magiran و Google Scholar جستجو کردند. غربالگری و استخراج داده  در سه‌ مرحله انجام شد، اختلافات با پژوهشگر سوم حل شد، و داده‌ها بر اساس جهت‌گیری گفتمانی و سطح تحلیل سنتز شدند. یافته‌ها: از دوازده مطالعه، هفت مطالعه سالمندی را فرصت دانستند: ارتقای مهارت نیروی کار در چین کاهش جمعیت فعال را جبران کرد، در بررسی ۱۰۹ کشور، شواهدی مبنی بر آسیب رسانی سالمندی به عملکرد اقتصادی یافت نشد، بهره‌وری نیروی کار شرکت‌ها به‌ازای هر یک درصد افزایش نسبت سالمندی، حدود ۱٫۴۷ درصد افزایش یافت، و فعالیت‌های غیربازاری سالمندان معادل هفت درصد تولید ناخالص داخلی برآورد شد. پنج مطالعه سالمندی را چالش دانستند: اثر منفی آن بر رشد اقتصادی تنها بالای آستانه‌ی ۱۰ درصد معنی‌دار شد؛ در ایران، افزایش جمعیت بالای ۶۴ سال رشد تولید ناخالص داخلی سرانه را در بلندمدت کاهش داد (ضریب: ‪−1/37)؛ هر یک درصد افزایش بار مراقبتی سلامت، رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) را ۰٫۰۸۳ درصد کاهش داد؛ و هر سالمند اضافه در خانوار شانس هزینه‌های کمرشکن سلامت را ۱٫۳۴ برابر افزایش داد. استنتاج: سالمندی جمعیت لزوماً  پدیده‌ای با ماهیت دوگانه نیست؛ بر اساس شواهد و تحلیل نظری این مرور، پیامد آن به بستر نهادی و گفتمانی هر جامعه بستگی دارد. گذار از گفتمان «سربار» به «فرصت» سه راهبرد می‌طلبد: بازتعریف گفتمانی (از «بار» به «سرمایه‌ی اجتماعی»)، توانمندسازی ساختاری (بازنشستگی منعطف و سلامت پیشگیرانه)، و یکپارچه‌سازی نهادی (شورای عالی سالمندی و اقتصاد نقره‌ای). با شتاب بی‌سابقه‌ی سالمندی در ایران، این گذار می تواند سالمندی را از وضعیت بحرانی به سرمایه‌ای پویا برای توسعه‌ی پایدار تبدیل ‌کند.   Background and purpose: Population aging reflects both the achievement of increased life expectancy and a major structural challenge for health, welfare, and economic systems. Previous studies have largely examined its economic, medical, and sociological dimensions in isolation. This scoping review examined whether population aging constitutes a burden or an opportunity for development. Materials and methods: This scoping review followed the Arksey and O’Malley framework and the PRISMA-ScR guidelines. Two independent reviewers searched PubMed, Web of Science, Scopus, ProQuest, SID, Magiran, and Google Scholar without language restrictions. Study screening was conducted in three stages, and data extraction was performed independently. Disagreements were resolved by a third reviewer. The findings were narratively synthesised according to discursive orientation (opportunity or challenge) and level of analysis (micro, meso, or macro). Results: Of the 12 included studies, seven framed population aging as an opportunity. Findings included evidence that workforce skill upgrading in China offset the decline in labour force size; an analysis of 109 countries found no evidence that population aging adversely affected economic performance; firm-level labour productivity increased by approximately 1.47% for every 1% increase in the ageing ratio; and the value of older adults’ non-market activities was estimated at approximately 7% of GDP. Five studies framed population aging as a challenge. In a panel analysis of 142 countries, the negative effect on economic growth became statistically significant only when the proportion of older people exceeded 10%. In Iran, an increase in the proportion of the population aged 65 and over was associated with lower long-term per capita GDP growth (coefficient: -1.37). Each 1% increase in the elderly healthcare burden was associated with a 0.083% reduction in GDP growth, while each additional older household member increased the odds of catastrophic health expenditure by a factor of 1.34. Conclusion: Population aging is not inherently a burden or an opportunity; rather, its consequences appear to depend on each society’s institutional context and the way aging is framed in public discourse. Shifting from a “burden” to an “opportunity” discourse may require three complementary strategies: discursive redefinition (from “liability” to “social capital”), structural enablement (through flexible pension arrangements and investment in preventive healthcare), and institutional integration (through a supreme council on aging and development of the “silver economy”). Given Iran’s rapidly aging population, this transition may help shift aging from a crisis-management issue towards an opportunity for sustainable development.   سالمندی جمعیت؛ توسعه؛ سرباری؛ فرصت؛ چالش؛ بازنشستگی population aging, development, burden, opportunity, challenge, retirement 235 246 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-19132-1&slc_lang=fa&sid=1 Fateme Paymozd فاطمه پایمزد fatemepaymozd@gmail.com No BSc Student in Midwifery, School of Nursing and Midwifery, Student Research Committee, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی کارشناسی مامایی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Abouali Vadadhir ابوعلی ودادهیر vedadha@ut.ac.ir No Professor, Department of Anthropology and Health Studies, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran استاد، گروه انسان‌شناسی و مطالعات سلامت، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Ehteram Naeij احترام ناییج naeijehtram@gmail.com No MSc in Midwifery Counseling, School of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناسی ارشد مشاوره در مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Soghra Khani صغری خانی khanisog343@gmail.com Yes Professor, Sexual and Reproductive Health Research Center, Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکتری تخصصی سلامت باروری، استاد، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران