Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa مقایسه تأثیر تزریق مورفین و فنتانیل بر نمرات آژیتاسیون و پارامتر های همودینامیک در بیماران مبتلا به ترومای متعدد تحت ونتیلاسیون بستری در بخش مراقبت‌های ویژه: یک کارآزمایی بالینی تصادفی دوسوکور Comparison of Morphine and Fentanyl for the Management of Agitation and Haemodynamic Parameters in Mechanically Ventilated Patients with Polytrauma in the Intensive Care Unit: A Randomised, Double-Blind Clinical Trial بیهوشی anesthesia پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: مدیریت مؤثر درد و آرام‌بخشی در بیماران مبتلا به پلی‌تروما (پلی‌تروما) در بخش مراقبت‌های ویژه برای کاهش عوارض ناشی از استرس و بهبود پیامدهای بالینی حیاتی است. مورفین و فنتانیل از اپیوئیدهای پرکاربرد با فارماکوکینتیک متفاوت هستند؛ با این حال، مطالعات مقایسه‌ای درباره تأثیر آن‌ها بر آژیتاسیون در این بیماران محدود است. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف مقایسه تأثیر مورفین و فنتانیل بر آژیتاسیون و متغیرهای همودینامیک در این بیماران انجام شد. مواد و روش ‌ها: در یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی‌شده و دوسوکور در بیمارستان شهید محمدی، ۱۱۲ بیمار مبتلا به پلی‌تروما تحت ونتیلاسیون مکانیکی با بازه سنی ۱۷ تا ۷۰ سال به دو گروه تقسیم شدند و به‌صورت تصادفی مورفین (0/1میلی‌گرم بر کیلوگرم بر ساعت) یا فنتانیل (۱ میکروگرم بر کیلوگرم بر ساعت) را به‌صورت انفوزیون مداوم وریدی دریافت کردند. آژیتاسیون با مقیاس ریچموند برای آژیتاسیون-آرام‌بخشی هر ۶ ساعت در طول ۲۴ ساعت ارزیابی شد. پارامترهای همودینامیک نیز هم‌زمان بررسی شدند. یافته‌ها: هر دو گروه در طول ۲۴ ساعت کاهش معناداری در نمرات مقیاس ریچموند نشان دادند (0/01> P). مورفین پس از ۱۲ ساعت، در مقایسه با فنتانیل، کاهش سریع‌تر و پایدارتری در آژیتاسیون ایجاد کرد ((0/04=p، تعدیل‌شده بر اساس سن). هیچ تفاوت معناداری در عمق کلی آرام‌بخشی (0/71= P) یا پارامترهای همودینامیک شامل ضربان قلب (0/18= P) و فشار خون سیستولیک (0/14= P) مشاهده نشد. فشار خون دیاستولیک تغییرات اندکی نشان داد (0/01= P)، اما از نظر بالینی در محدوده پایدار ماند. اشباع اکسیژن شریانی در هر دو گروه در سطح بالایی (96/93 تا 98/94 درصد) حفظ شد. استنتاج: مورفین و فنتانیل هر دو در کنترل آژیتاسیون بیماران پلی‌تروما تحت ونتیلاسیون مکانیکی مؤثر بودند و تفاوت معنی‌داری در پایداری همودینامیک نداشتند. کاهش سریع‌تر آژیتاسیون در گروه مورفین بیشتر به الگوی زمانی پاسخ مربوط بود تا اثر کلی دارو؛ بنابراین انتخاب دارو باید بر اساس ویژگی‌های بیمار و شرایط بالینی انجام شود.   Background and purpose: Effective pain management and sedation in critically ill patients with polytrauma are essential for reducing stress-related complications and improving clinical outcomes. Morphine and fentanyl are widely used opioids with different pharmacokinetic profiles; however, evidence comparing their effects on agitation in mechanically ventilated patients with polytrauma remains limited. Materials and methods: This randomised, double-blind clinical trial was conducted at Shahid Mohammadi Hospital and included 112 mechanically ventilated patients with polytrauma aged 17-70 years. Participants were randomly assigned to receive a continuous intravenous infusion of either morphine (0.1 mg/kg/h) or fentanyl (1 µg/kg/h). Agitation was assessed using the Richmond Agitation-Sedation Scale (RASS) every six hours over 24 hours. Haemodynamic parameters were assessed at the same time points. Results: RASS scores decreased significantly over the 24-hour observation period in both groups (P < 0.01). At 12 hours, the reduction in agitation was greater in the morphine group than in the fentanyl group (P = 0.04, adjusted for age). No significant between-group differences were observed in overall sedation depth (P = 0.71), heart rate (P = 0.18), or systolic blood pressure (P = 0.14). Diastolic blood pressure differed significantly between the groups (P = 0.01), although the changes were reported to remain clinically stable. Arterial oxygen saturation remained high in both groups, ranging from 96.93% to 98.84%. Conclusion: Both morphine and fentanyl were associated with reductions in agitation in mechanically ventilated patients with polytrauma, with no significant between-group differences in heart rate or systolic blood pressure. Although morphine was associated with a greater reduction in agitation at 12 hours, the findings do not establish an overall superiority of either opioid. Opioid selection should therefore be guided by individual patient characteristics, clinical status, and the intended sedation and analgesia goals. (Clinical Trials Registry Number: IRCT20241031063554N1)   کلیدواژه‌هافنتانیل؛ بخش‌های مراقبت ویژه؛ مورفین؛ ترومای متعدد؛ همودینامیک Keywords: Fentanyl, Intensive Care Units, Morphine, Multiple Trauma, Hemodynamics 39 50 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-19533-1&slc_lang=fa&sid=1 Majid Vatankhah Tarbebar مجید وطن خواه تربه بر No Associate Professor, Anesthesiology, Critical Care and Pain Management Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات بیهوشی، مراقبتهای ویژه و کنترل درد، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Saeed Kashani سعید کاشانی No Associate Professor, Anesthesiology, Critical Care and Pain Management Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات بیهوشی، مراقبتهای ویژه و کنترل درد، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Mehrdad Malekshoar مهرداد ملک شعار mdmalekshoar@gmail.com Yes Associate Professor, Anesthesiology, Critical Care and Pain Management Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات بیهوشی، مراقبتهای ویژه و کنترل درد، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Milad Mohammadi میلاد محمدی No Student, Anesthesiology, Critical Care and Pain Management Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran دانشجو، مرکز تحقیقات بیهوشی، مراقبتهای ویژه و کنترل درد، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Shaghayegh Lahuti شقایق لاهوتی No Student, Anesthesiology, Critical Care and Pain Management Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran دانشجو، مرکز تحقیقات بیهوشی، مراقبتهای ویژه و کنترل درد، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Tayyebeh Zarei طیبه زارعی No Assistant Professor, Anesthesiology, Critical Care and Pain Management Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran استادیار، مرکز تحقیقات بیهوشی، مراقبتهای ویژه و کنترل درد، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران