Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa تولید نابجای اورکسین در شرایط پاتولوژی در خارج از هیپوتالاموس جانبی: مرور شواهد، فرضیات و چالش‌های موجود Ectopic Orexin Expression Beyond the Lateral Hypothalamus Under Pathological Conditions: A Review of Current Evidence, Hypotheses, and Challenges فيزيولوژي physiology مروری Review هیپوتالاموس جانبی به عنوان کانون اصلی سنتز اورکسین، از طریق توزیع گسترده آکسونی، اورکسین را به نواحی مختلف مغز و نخاع ارسال می‌کند. اورکسین عملکردهای حیاتی نظیر تغذیه، پاداش، هیجانات و پاسخ به استرس را تنظیم می‌نماید. از نظر مولکولی، این پپتید از پیش‌سازی به نام «پره‌پرو-اورکسین » تحت اثر برش آنزیمی توسط پرو-هورمون کانورتازها به دو پپتید اورکسین A و B تبدیل می‌شود. اگر چه بیان فیزیولوژیک این پپتید در برخی بافت‌های محیطی خارج از مغز نیز اثبات شده است، اما تولید موضعی آن در بافت عصبیِ خارج از هیپوتالاموس در شرایط طبیعی مشاهده نشده است. اختلال در این سیستم می‌تواند پیامد یا محرک فرآیندهای بیماری‌زا باشد؛ به طوری که در اختلالاتی‌ نظیر کاتاپلکسی، کاهش سطح تولید مرکزی مشهود است. شواهد پیش‌بالینی اخیر این فرضیه را مطرح می‌کنند که در شرایط پاتولوژیک (مانند استرس مزمن و صرع)، همزمان با تضعیف خروجی هیپوتالاموس و کاهش ترشح اورکسین در نواحی هدف، این احتمال وجود دارد که یک پاسخ جبرانی یا یک سازمان‌دهی ناهنجار در برخی نواحی لیمبیک از جمله هیپوکمپ رخ ‌دهد. در حمایت از این فرضیه، بر اساس شواهد محدودی، بیان موضعی mRNA پره‌پرو-اورکسین در هیپوکمپ و نیز آمیگدال دیده شده و در یک مطالعه نیز، سنتز انتخابی اورکسین B در برخی جمعیت‌های سلولی هیپوکمپ (نظیر آستروسیت‌ها و اینترنورون‌ها) مشاهده شده است. با این حال، ارتباط مستقیم این پدیده با تشدید روند بیماری‌زایی از طریق تغییر تحریک‌پذیری سلولی، کماکان یک فرضیه احتمالی است که نیازمند ارزیابی‌های تجربی گسترده‌تر می‌باشد. مقاله حاضر با مرور شواهد موجود، به ارزیابی نقادانه تغییرات بیانی سیستم اورکسینی در شرایط پاتولوژی، تفکیک فرضیات از یافته‌های قطعی و تبیین چالش‌ها و محدودیت‌های پژوهشی در این حوزه نوظهور می‌پردازد.   Background and purpose: Neurons in the lateral hypothalamus produce orexin and project extensively throughout the brain and spinal cord, where orexin modulates essential functions including feeding, reward, emotion, and stress responses. At the molecular level, orexin is derived from a precursor protein, prepro-orexin, which is enzymatically cleaved by prohormone convertases to generate two active forms: orexin-A and orexin-B. While orexin expression has been documented in several peripheral tissues outside the brain, local synthesis within extra-hypothalamic neural tissue has not been observed under normal conditions. Dysregulation of the orexin system may contribute to or result from disease processes; for instance, central orexin depletion is well documented in narcolepsy with cataplexy. Recent preclinical data suggest that, in pathological conditions such as chronic stress and epilepsy, reduced hypothalamic orexin output and diminished orexin release in target regions may induce compensatory responses or maladaptive reorganisation within limbic structures such as the hippocampus. In support of this possibility, limited evidence has suggested local expression of prepro-orexin mRNA in the hippocampus and amygdala. Furthermore, one study reported selective synthesis of orexin-B in specific hippocampal cell types, including astrocytes and interneurons. Nevertheless, whether this local production contributes directly to disease progression through alterations in cellular excitability remains a possible hypothesis requiring broader experimental validation. Through a review of the current literature, this paper critically examines alterations in orexin-system expression under pathological conditions, distinguishes established findings from current hypotheses, and highlights methodological challenges and research gaps in this emerging field.   اورکسین, پاتولوژی, هیپوکمپ, بیان نابجا Orexin, Pathology, Hippocampus, Ectopic expression 274 289 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-19605-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Elahdadi Salmani محمود اله‌دادی سلمانی elahdadi@du.ac.ir 1003194753284600190874 1003194753284600190874 Yes Professor, Department of Animal Biology, School of Biology, Damghan University استاد فیزیولوژی، گروه زیست‌شناسی جانوری، دانشکده زیست شناسی، دانشگاه دامغان Maryam Hajinezhad Sorkhi مریم حاجی‌ نژاد سرخی maryam.ha.6015@gmail.com 1003194753284600190875 1003194753284600190875 No MSc in Physiology, Department of Animal Biology, School of Biology, Damghan University کارشناس ارشد فیزیولوژی، گروه زیست‌شناسی جانوری، دانشکده زیست شناسی، دانشگاه دامغان