Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa دیابت پنهان در بزرگسالان: ضرورت غربالگری هدفمند برای شناسایی دیابت تشخیص‌داده‌نشده در جمعیت‌های پرخطر استان مازندران؛ یک خلاصه سیاستی Undiagnosed Diabetes in Adults: The Need for Targeted Screening of High-Risk Populations in Mazandaran Province, Iran - A Policy Brief اپیدمیولوژی Epidemiology خلاصه سیاستی Policy Brief دیابت یکی از مهم‌ترین بیماری‌های غیرواگیر و از چالش‌های اصلی نظام سلامت در ایران است. بخشی از افراد مبتلا، به‌ویژه در مراحل اولیه بیماری، بدون علامت بوده و از ابتلای خود آگاه نیستند. این مسئله در استان مازندران اهمیت بیشتری دارد؛ بر اساس پیمایش STEPS 2021، شیوع دیابت بر اساس قند خون ناشتا در بزرگسالان مازندران ۱۹٫۸۴ درصد در مقایسه با ۱۴٫۱۵ درصد در سطح کشور گزارش شده است. همچنین، در مطالعه کوهورت طبری، شیوع دیابت تشخیص‌داده‌نشده در بزرگسالان ۳۵ تا ۷۰ سال ۴٫۷ درصد بود و ۲۷٫۵ درصد از کل افراد مبتلا به دیابت از بیماری خود آگاه نبودند. این خلاصه سیاستی با هدف ارائه رویکردی برای کاهش موارد دیابت تشخیص‌داده‌نشده در مازندران تدوین شده است. شواهد نشان می‌دهد علاوه بر افراد دارای خطر بالای قلبی‌ـ‌کلیوی‌ـ‌متابولیک، برخی گروه‌ها از جمله مردان، بزرگسالان جوان‌تر، ساکنان شهری و افرادی کمتر به خدمات سلامت مراجعه می‌کنند، احتمال بیشتری برای جا ماندن از مسیر معمول تشخیص دارند. ازاین‌رو، اتکا صرف به مراجعه داوطلبانه نمی‌تواند همه موارد دیابت تشخیص‌داده‌نشده را شناسایی کند. رویکرد پیشنهادی، ترکیب اقدامات جمعیت‌محور با غربالگری مرحله‌ای و مبتنی بر خطر در بستر خدمات موجود مراقبت‌های اولیه است. در سطح جمعیت، افزایش آگاهی، فراخوان فعال و تسهیل دسترسی افراد کم‌مراجعه به ارزیابی اولیه مورد تأکید قرار می‌گیرد. در مرحله بعد، افراد بر اساس سن، عوامل خطر بالینی و متابولیک و در صورت نیاز با استفاده از ابزارهای معتبر خطرسنجی اولویت‌بندی شده و افراد دارای خطر بالاتر برای ارزیابی آزمایشگاهی ارجاع می‌شوند.افراد دارای نتایج غیرطبیعی باید از طریق مسیر مشخص تأیید تشخیص، ثبت، ارجاع و پیگیری به مراقبت متصل شوند. این رویکرد نیازمند ایجاد برنامه‌ای موازی نیست، بلکه بر تقویت ظرفیت‌های موجود مراقبت‌های اولیه و IraPEN برای شناسایی افراد جا‌مانده و اتصال آنان به مراقبت مستمر تأکید دارد.   Diabetes is one of the major non-communicable diseases and poses a significant challenge to the health system in Iran. A proportion of individuals with diabetes, particularly during the early stages of the disease, remain asymptomatic and unaware that they have the condition. This issue is particularly important in Mazandaran Province. According to the 2021 STEPS survey, the prevalence of diabetes based on fasting blood glucose was 19.84% in Mazandaran, compared with 14.15% nationally. In addition, the Tabari Cohort Study reported a 4.7% prevalence of undiagnosed diabetes among adults aged 35–70 years, and 27.5% of people with diabetes were unaware of their condition. This policy brief aims to propose an approach to reducing the burden of undiagnosed diabetes in Mazandaran. Evidence indicates that, in addition to individuals with high cardiovascular-kidney-metabolic risk, certain groups, including men, younger adults, urban residents, and people who use health services infrequently, may be more likely to be overlooked by routine diagnostic pathways. Therefore, reliance solely on voluntary attendance or conventional risk-factor-based screening may fail to identify all individuals with undiagnosed diabetes. The proposed approach combines population-level measures with stepwise, risk-based screening integrated into the existing primary healthcare system. At the population level, emphasis is placed on raising awareness, conducting active outreach, and facilitating access to initial risk assessment, particularly among individuals who make limited use of health services. Individuals would then be prioritised according to age, clinical and metabolic risk factors and, where appropriate, validated diabetes risk-assessment tools, with those at higher risk referred for laboratory testing. Individuals with abnormal results should be linked to a clearly defined pathway for diagnostic confirmation, registration, and follow-up. Rather than establishing a parallel programme, this approach focuses on strengthening existing primary healthcare services and IraPEN capacity to identify individuals who are currently missed by routine care and connect them with ongoing care and follow-up.   دیابت تشخیص‌داده‌نشده, غربالگری مبتنی بر خطر, ارزیابی خطر, مراقبت‌های اولیه Undiagnosed diabetes, risk-based screening, risk assessment, primary health care 335 346 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3373-12&slc_lang=fa&sid=1 Mahmood Moosazadeh محمود موسی زاده mmoosazadeh1351@gmail.com 1003194753284600190891 1003194753284600190891 No Professor of Epidemiology, Gastrointestinal Cancer Research Center, Non-Communicable Diseases Research Institute, Mazandaran University of Medical Sciences استاد اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش،پژوهشکده بیماری‌های غیرواگیر،دانشگاه علوم پزشکی مازندران Roya Shirzad رویا شیرزاد dr.shirzadroya@gmail.com 1003194753284600190892 1003194753284600190892 No Assistant Professor, Department of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Diabetes Research Center, Institute of Herbal Medicines and Metabolic Disorders, Sari Imam Khomeini Hospital, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، غدد درون ریز و متابولیسم ،دانشکده پزشکی،مرکز تحقیقات دیابت،پژوهشکده داروهای گیاهی و اختلالات متابولیک،بیمارستان امام خمینی ساری ،دانشگاه علوم پزشکی مازندران Motahareh Kheradmand مطهره خردمند elham.kherad@gmail.com 1003194753284600190893 1003194753284600190893 Yes Assistant Professor, Community Health, Health Sciences Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences استادیار، بهداشت جامعه ،مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران