Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa اثربخشی برنامه خودمدیریتی بر بهبود پیامدهای بالینی سالمندان مبتلا به استئوآرتریت زانو Effectiveness of a Self-Management Programme in Improving Clinical Outcomes Among Older Adults with Knee Osteoarthritis طب سالمندان Geriatrics پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: استئوآرتریت زانو (KOA) شایع‌ترین بیماری مزمن مفصلی و از مهم‌ترین علل ناتوانی در سالمندان است. هدف این مطالعه، بررسی تأثیر برنامه آموزشی خودمدیریتی بر کاهش درد، خشکی مفصل و بهبود عملکرد فیزیکی سالمندان مبتلا به  KOA  مراجعه‌کننده به کلینیک ارتوپدی بیمارستان بزرگ دزفول بود. مواد و روش ‌ها: این مطالعه نیمه‌ تجربی مطابق با بیانیه TREND انجام شد. از میان ۲۰۰ بیمار مبتلا به KOA ، ۷۰ نفر با روش نمونه‌ گیری در دسترس انتخاب و به روش شبه ‌تصادفی (تخصیص زوج و فرد) به گروههای مداخله و کنترل (هر کدام ۳۵ نفر) تخصیص یافتند. حجم نمونه بر اساس مقایسه دو میانگین با (05/0=α)، توان ۸۰ درصد، اندازه اثر فرضی حدود  ۷/0 و نرخ ریزش ۱۰ درصد محاسبه شد. داده‌ها با پرسشنامه WOMAC جمع‌آوری شد. گروه مداخله علاوه بر درمان دارویی، برنامه آموزشی شامل روش‌های کاهش درد، بهبود تغذیه و تمرینات ورزشی دریافت کرد و گروه کنترل تنها درمان دارویی روتین را دریافت کرد. ارزیابی در ابتدا و پس از ۴۵ روز انجام شد. داده‌ها با SPSS نسخه ۱۸ و آزمون‌های تی زوجی، ویلکاکسون، تی مستقل، من‌ویتنی و ANCOVA در سطح معنی‌داری 05/۰ تحلیل شدند. یافته‌ها: در ابتدای مطالعه تفاوت معنی‌داری بین دو گروه وجود نداشت. پس از مداخله، در گروه مداخله کاهش معنی‌داری در درد (001/0< P)، خشکی مفصل (005/0= P) و بهبود عملکرد (001/0< P). مشاهده شد، اما در گروه کنترل تغییر معنی‌داری دیده نشد. تفاوت میانگین نمره کل پس از مداخله بین دو گروه معنی‌دار بود (001/0< P). پس از کنترل مقادیر پایه با ANCOVA، اثر مداخله بر تمامی ابعاد WOMAC معنی‌دار باقی ماند. استنتاج: برنامه آموزشی خودمدیریتی می‌تواند با کاهش درد و خشکی مفصل و بهبود عملکرد فیزیکی در سالمندان مبتلا به KOA همراه باشد. اجرای چنین برنامه‌هایی به‌عنوان مکمل درمان دارویی توصیه می‌شود، هرچند مطالعات تصادفی‌شده با پیگیری طولانی‌تر برای تأیید بیشتر یافته‌ها ضروری است.   Abstract Background and purpose: Knee osteoarthritis (KOA) is the most common chronic joint disease and a leading cause of disability among older adults. This study aimed to investigate the effect of a self-management education programme on pain, joint stiffness, and physical function in patients with KOA referred to the orthopaedic clinic of Ganjavian Hospital in Dezful. Materials and methods: This quasi-experimental study was conducted in accordance with the TREND statement. Of 200 elderly patients with KOA, 70 eligible participants were selected by convenience sampling and allocated to the intervention and control groups (n = 35 each) using a quasi-randomised (even–odd) method. The sample size was calculated based on a comparison of two means (α = 0.05, 80% power, effect size ≈ 0.7, and 10% dropout). Data were collected using the WOMAC questionnaire. The intervention group received an educational programme covering pain-reduction techniques, dietary modifications, physical exercise, and pharmacological treatment, while the control group received routine pharmacological treatment only. Assessments were performed at baseline and 45 days after the intervention. Data were analysed using SPSS version 18, with paired t-tests, the Wilcoxon test, the Mann–Whitney test, independent-samples t-tests, and analysis of covariance (ANCOVA) at a significance level of 0.05. Results: At baseline, there were no significant differences between the groups. After the intervention, the intervention group showed significant reductions in pain (P< 0.001) and joint stiffness (P= 0.005) and a significant improvement in physical function (P< 0.001), while no significant changes were observed in the control group. The difference in mean total WOMAC scores between the groups was significant (P< 0.001). After adjusting for baseline values using ANCOVA, the intervention effect remained significant across all WOMAC dimensions. Conclusion: A self-management educational programme may reduce pain and joint stiffness and improve physical function in patients with KOA. Such programmes may be used as an adjunct to pharmacological treatment; however, randomized studies with longer follow-up are needed to validate these findings.   استئوآرتریت زانو, خودمدیریتی, کاهش درد, خشکی مفصل, عملکرد فیزیکی, تغذیه Knee Osteoarthritis, Self-Management, Pain Reduction, Joint Stiffness, Physical Function, Nutrition. 26 38 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-17007-1&slc_lang=fa&sid=1 Saba Samsami صبا صمصامی No Medical student, Student Research Committee, Dezful University of Medical Sciences, Dezful, Iran دانشجوی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی دزفول، دزفول، ایران. Abdolkarim Taher Dabagh عبدالکریم طاهر دباغ No Orthopedist, The clinical Research Development Unit of Ganjavian Hospital, Dezful University of Medical Sciences, Dezful, Iran متخصص ارتوپدی، واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان گنجویان، دانشگاه علوم پزشکی دزفول، دزفول، ایران Susan Sabbagh سوسن صباغ Yes Asistant professor, Department of Anatomical Sciences, School of Medicine, Dezful University of Medical Sciences, Dezful, Iran استادیار، گروه علوم تشریحی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی دزفول، دزفول، ایران