Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa طراحی و ارزیابی اولیه ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه رفتارهای پیشگیرانه از اختلالات اسکلتی – عضلانی مرتبط با استفاده از وسایل الکترونیکی در دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی Development and Initial Psychometric Evaluation of a Health Belief Model-Based Questionnaire Assessing Preventive Behaviors Related to Electronic Device-Associated Musculoskeletal Disorders among High School Students آموزش بهداشت Health Education پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: استفاده روزافزون از وسایل الکترونیکی، شامل تلفن همراه، تبلت و رایانه، خطر بروز اختلالات اسکلتی–عضلانی ناشی از استفاده طولانی ‌مدت و وضعیت‌های بدنی نامناسب را در دانش‌آموزان افزایش داده است. طراحی مداخلات آموزشی مؤثر در این زمینه، مستلزم استفاده از ابزارهای روا و پایا برای سنجش رفتارهای پیشگیرانه است. این مطالعه با هدف طراحی و ارزیابی اولیه ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه رفتارهای پیشگیرانه از اختلالات اسکلتی–عضلانی مرتبط با استفاده از وسایل الکترونیکی، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: این مطالعه روش‌شناختی، از نوع طراحی و روان سنجی ابزار در چهار مرحله شامل تدوین گویه‌ها، بررسی روایی، مطالعه پایلوت و ارزیابی پایایی انجام شد. گویه‌های اولیه بر اساس مرور متون و سازه‌های الگوی اعتقاد بهداشتی طراحی شدند. روایی صوری با استفاده از امتیاز تأثیر و روایی محتوایی پرسشنامه با استفاده از نظر 10 نفر از خبرگان و محاسبه شاخص نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) ارزیابی شد. پایایی ابزار نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد. یافته‌ها: ز ۴۶ گویه اولیه، ۴۱ گویه در مرحله روایی صوری امتیاز تأثیر بیش از 5/1 کسب کردند. در مرحله روایی محتوایی، از ۴۱ گویه، ۳۸ گویه دارای مقادیر قابل قبول CVR و CVI بودند و در نسخه نهایی پرسشنامه حفظ شدند. مقادیر CVR گویه‌های ابقاء شده در دامنه 8/0 تا 1 و مقادیر CVI در دامنه 9/0 تا 1 قرار داشت. ضریب آلفای کرونباخ برابر یا بیش از70/0 برای تمامی سازه‌های الگوی اعتقاد بهداشتی، شواهد اولیه‌ای از همسانی درونی گویه‌های هر سازه فراهم کرد. استنتاج: پرسشنامه طراحی ‌شده می‌تواند با شواهد مقدماتی روایی صوری و محتوایی و همسانی درونی اولیه، در پژوهش‌های مرتبط و مطالعات نیازسنجی و برنامه‌ریزی آموزشی مورد استفاده قرار گیرد. با این‌ حال، استفاده قطعی از این ابزار، مستلزم انجام مطالعات تکمیلی برای بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی آن است.   Background and purpose: Increasing use of electronic devices, including cell phones, tablet computers, and computers, has been associated with an increased risk of musculoskeletal disorders among students. Effective educational interventions require valid and reliable instruments to assess preventive behaviors. This study aimed to develop a questionnaire and conduct a preliminary assessment of its psychometric properties to evaluate preventive behaviors related to musculoskeletal disorders associated with electronic device use. Materials and methods: This methodological study was conducted in four phases: item generation, validity assessment, pilot testing, and reliability evaluation. Items were developed through a literature review and based on the constructs of the Health Belief Model. Face validity was assessed using the impact score, while content validity was evaluated by 10 experts using the Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI). Internal consistency was evaluated using Cronbach’s alpha coefficient. Results: Of the 46 initial items, 41 achieved an item impact score of >1.5. Following the content validity assessment, 38 items showed acceptable CVR and CVI values and were retained. The CVR values of the retained items ranged from 0.80 to 1.00, while the CVI values ranged from 0.90 to 1.00. Cronbach’s alpha coefficients of 0.70 or higher were obtained for all Health Belief Model constructs, providing preliminary evidence of the internal consistency of the items within each construct. Conclusion: The developed questionnaire may be useful for related research, needs assessment, and educational planning, based on preliminary evidence of face and content validity and internal consistency. However, further studies are required to comprehensively evaluate the instrument’s psychometric properties before it can be considered suitable for definitive use.   اختلالات اسکلتی‌ـ‌عضلانی, رفتارهای بهداشتی پیشگیرانه, روان‌سنجی, الگوی اعتقاد بهداشتی, دانش‌آموزان, تلفن همراه, تبلت, رایانه musculoskeletal disorders, preventive health behavior, psychometrics, Health Belief Model, students 97 109 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-19751-1&slc_lang=fa&sid=1 Arezoo Latifi آرزو لطیفی arezoolat@gmail.com 1003194753284600190801 1003194753284600190801 No MSc in Health Education and Health Promotion, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran کارشناس ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Elham Nejadsadeghi الهام نژادصادقی n.sadeghiel1358@yahoo.com 1003194753284600190802 1003194753284600190802 No Assistant Professor, Department of Public Health, School of Health, Behbahan Faculty of Medical Sciences, Behbahan, Iran استادیار آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشکده علوم پزشکی بهبهان، بهبهان، ایران Mohammad Hosein Haghighizadeh محمد حسین حقیقی زاده haghighy-mh@ajums.ac.ir 1003194753284600190803 1003194753284600190803 No Lecturer, Department of Biostatistics and Epidemiology, School of Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran مربی آمار زیستی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران Akbar Babaei Heydarabadi اکبر بابایی حیدر آبادی babaeinmz2056@gmail.com 1003194753284600190804 1003194753284600190804 Yes Associate Professor, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران