چکیده: (437 مشاهده)
سابقه و هدف: دانشگاهها بهعنوان نهادهای مولد دانش، نقش کلیدی در ارتقای کیفیت زندگی، تحقق عدالت اجتماعی و پاسخگویی به نیازهای جامعه ایفا میکنند. در این میان، مسئولیت اجتماعی دانشگاههای علوم پزشکی بهعنوان یکی از ارکان اساسی ارتقای سلامت عمومی و کاهش نابرابریهای سلامت، اهمیتی دوچندان دارد. با توجه به ضرورت تبیین بومی این مفهوم در نظام آموزش عالی سلامت کشور، این مطالعه کیفی مبتنی بر تجارب ذینفعان با هدف شناسایی و تبیین مؤلفههای مسئولیت اجتماعی دانشگاه در ایران، انجام پذیرفت.
مواد و روش ها: این پژوهش در سال 1403، و بهصورت کیفی و با انجام مصاحبه های نیمه ساختار یافته با ۱۸ نفر از خبرگان کلان منطقه یک آمایشی کشور انجام شد. دادهها به روش هدفمند و سپس گلوله برفی جمعآوری و تا اشباع دادهها ادامه یافت. سپس رونویسی مصاحبهها، تعیین واحد معنایی، کدگذاری، طبقهبندی بر اساس شباهت و تقارن، شناسایی مضامین انجام و با روش تحلیل محتوی مضامین مورد تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: تحلیل دادهها منجر به شناسایی ۸ درون مایه اصلی و ۴۰ درون مایه فرعی در حوزه مسئولیت اجتماعی دانشگاه گردید. این درون مایهها شامل حکمرانی مسئولانه و پاسخگو، تعلیم و تربیت مسئولانه، پژوهش مسئلهمحور و کاربردی، مشارکت و تعامل با جامعه، مدیریت محیط زیست و توسعه پایدار، پشتیبانی ازسلامت و رفاه جامعه دانشگاهی، توسعه ظرفیتهای سازمانی برای مسئولیت اجتماعی و مؤلفههای فرهنگی و زمینهای بومی بودند که ابعاد مختلف مسئولیت اجتماعی دانشگاه را تبیین میکنند.
استنتاج: مسئولیت اجتماعی دانشگاههای علوم پزشکی فراتر از تعهدات نظری بوده و مستلزم حکمرانی مشارکتی، آموزش مسئله محور، پژوهشهای کاربردی، و درک عمیق از زمینههای فرهنگی و اجتماعی کشور است. این نتایج میتواند مبنایی برای طراحی مدلها و سیاستگذاریهای ملی در راستای تقویت نقش دانشگاهها در نظام سلامت ایران باشد.