Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa تعیین منشأ و ارزیابی مخاطره اکولوژیکی ترکیبات حلقوی چند هسته‌ای (PAHs) در رسوبات سطحی: (مطالعه موردی: منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی) Source Identification and Ecological Risk Assessment of Polycyclic Aromatic Hydrocarbons in Surface Sediments )Case Study: Pars Special Economic Energy Zone( بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: ترکیبات حلقوی چند هسته‌ای  (PAHs)به دلیل خصوصیاتی نظیر ثبات شیمیایی، تجزیه‌پذیری کم، داشتن قدرت تجمع زیستی و سمیت بالا برای موجودات زنده به‌عنوان یکی از آلاینده‌های خطرناک و اولویت‌دار محیطزیست محسوب می‌شوند. بنابراین با توجه به وجود منابع آن‌ها در سواحل خلیج‌فارس هدف مطالعه حاضر، تعیین منشأ و ارزیابی ریسک اکولوژیکی غلظت ترکیبات PAHs در رسوبات ساحلی منطقه ویژه‌ی اقتصادی- پارس جنوبی است. مواد و روش‌ها: جهت بررسی غلظت ترکیبات PAHs، ۱۶ ایستگاه در طول سواحل مطالعاتی انتخاب و در هر ایستگاه ۲ نمونه برداشت شد. پس از آماده‌سازی و استخراج نمونه‌ها با روش سوکسله غلظت آن‌ها با استفاده از دستگاه HPLC تعیین، و جهت ارزیابی مخاطره اکولوژیکی و تعیین منشأ آنها از شاخص‌های ارزیابی سمیت و نسبت‌های تشخیصی استفاده شد. یافته‌ها: متوسط غلظت ترکیبات PAHs در رسوبات سطحی ۴۴/۵۴ ±۷۲/۲۹۲ نانوگرم بر گرم وزن خشک به دست آمد. بررسی شاخص‌های محیط زیستی؛ میانگین دامنه آثار متوسط ترکیبات PAHs ( M-ERM-Q و M-PEL-Q)، اکی‌والان سمیت (TEQ) و اکی والان جهش‌زایی (MEQ) نشان داد که مقادیر به‌دست‌آمده، کم‌تر از حد مجاز این شاخص‌هاست. مقایسه غلظت ترکیبات PAHs با استانداردهای کیفیت رسوبNOAA، SQGs، EPA نشان داد، مقادیر به‌دست آمده برای همه ترکیبات از استانداردهای (PEC،TEC، PEL، TEL، ERM) کم‌تر می‌باشد، اما در بین این ترکیبات میانگین غلظت (Acl) نسبت به میزان استاندارد ERL وغلظت Acl ، Ace و Phe نسبت به آستانه سمیت EPA بیش‌تر می‌باشد. استنتاج: براساس نتایج، وضعیت آلودگی در منطقه برای ترکیبات PAHs، در حد متوسط بوده و هر دو منشا پتروژنیک و سوختی در ورود این ترکیبات به رسوبات ساحلی بسته به موقعیت ایستگاه و منابع آلایندگی آن نقش دارند. همچنین از نظر ریسک اکولوژیکی این ترکیبات خطر کمی برای موجودات زنده دارند.     Background and purpose: Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH) compounds are amongst the most hazardous environmental pollutants due to some features such as chemical stability, low degradation, bioaccumulation, and high toxicity for living organisms. Their resources are found in Persian Gulf beaches, so, this study aimed at investigating the concentration, source identification, and ecological risk of PAH compounds in coastal sediments in Pars Special Economic Energy Zone (PSEEZ), Iran. Materials and methods: In order to assess the concentration of PAHs, 16 stations along the coast were selected and in each station two samples were collected. After preparation and extraction of samples using Soxhlet, the concentrations of these compounds were determined by HPLC. The toxicity evaluation indicators and diagnostic ratios were used to assess the ecological risk and determining their origin. Results: Mean concentration of PAHs in sediment was 292.72±54.44 ng/g dry weight. The mean effects range-median quotient of the PAHs (M-ERM-Q, M-PEL-Q), toxic equivalence quotient (TEQ), and mutagenic equivalence quotient (MEQ) showed that current values were less than the permissible limit. Comparison of PAHs concentration with sediment quality standards (NOAA, SQGs, and EPA) showed that the values for all compounds were lower than the standard limits (PEC, TEC, PEL, TEL, ERM). However, among these compounds, the average concentration of Acl was higher than the ERL standard and the concentrations of Acl, Ace, and Phe were higher than the EPA toxicity threshold. Conclusion: In this study, moderate PHAs pollution was seen in the region. Both petrogenic and fuel sources were found to be involved in introduction of these compounds into coastal sediments depending on the location of the station and its sources of contamination. Also, in terms of ecological risk, these compounds have low risks for living organisms.   ترکیبات حلقوی چند هسته‌ای (PAHs), ارزیابی خطر اکولوژیکی, رسوبات سطحی, سمیت, منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی Polycyclic Aromatic Hydrocarbons Compounds, ecological risk assessment, surface sediment, toxicity, Pars Special Economic Energy Zone 56 75 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2495-2&slc_lang=fa&sid=1 Parisa Hoseyn Khezri پریسا حسین خضری 100319475328460090884 100319475328460090884 No MSc in Environment, Iranian Fisheries Sciences Research Institute, Bushehr, Iran کارشناس ارشد محیط زیست، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی، پژوهشکده میگوی کشور، ایران Masoud Hatami Manesh مسعود حاتمی منش 100319475328460090885 100319475328460090885 No PhD Student in Environment, Department of Environment, Malayer University, Malayer, Iran دانشجوی دکتری محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ایران Arash Haghshenas آرش حق‌شناس 100319475328460090886 100319475328460090886 No MSc in Environment, Iranian Fisheries Sciences Research Institute, Bushehr, Iran کارشناس ارشد محیط زیست، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی، پژوهشکده میگوی کشور، ایران Mohsen Mirzaei محسن میرزائی mohsenmirzayi27@yahoo.com 100319475328460090887 100319475328460090887 Yes PhD Student in Environment, Institute of Grapes and Raisins, Malayer University, Malayer, Iran دانشجوی دکتری محیط زیست، پژوهشکده انگور و کشمش، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Mohsen Arbabi محسن اربابی 100319475328460090888 100319475328460090888 No Associate Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Behzad Mohammadi Bardkashki بهزاد محمدی برد کشکی 100319475328460090889 100319475328460090889 No MSc in Urban Planning, Shiraz Municipality, Shiraz, Iran کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، شهرداری شیراز، شیراز، ایران