fa اثربخشی مدل فرانظری بر انجام رفتارهای مناسب تغذیه‌ای پیشگیری ‌کننده از بروز بیماری‌های قلبی- عروقی: کار آزمایی شاهددار تصادفی سازی شده آموزش بهداشت Health Education پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;"> و هدف:</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"> بیماری‌های قلبی عروقی اولین علت مرگ‌ و میر در ایران می‌باشد و در سالیان اخیر سن ابتلا به این بیماری‌ها کاهش‌ یافته است. هدف از این مطالعه، ارزشیابی تأثیر مداخلات ارتقای سلامت مبتنی بر آموزش با استفاده از مدل فرانظری بر انجام رفتارهای مناسب تغذیه‌ای</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">(مصرف میوه، سبزیجات و ماهی) به ‌منظور کاهش عوامل خطر بیماری‌های قلبی- عروقی در بزرگسالان پرخطر بود.</span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"> این پژوهش یک مطالعه کارآزمایی شاهد دار تصادفی سازی شده بود.1230 نفر از افراد 50-30 ساله از نظر میزان آگاهی، سازه</span></span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">های مدل فرانظری، وضعیت مصرف میوه، سبزیجات، ماهی و عوامل خطر بینابینی شامل نمایه توده بدنی، چاقی شکمی، فشارخون، چربی خون و قندخون تحت برنامه غربالگری قرار گرفتند و از این تعداد، 332 نفر (گروه مداخله 164 نفر و گروه کنترل 168 نفر) از بالغین در معرض خطر به روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای انتخاب شدند. مداخله به ‌صورت برگزاری جلسات آموزشی، توزیع بروشور، پوستر و ارسال پیامک انجام شد. برنامه‌های مداخله‌ای بر اساس میزان آمادگی افراد برای تغییر رفتار انجام شد.</span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:b zar;">بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، اختلاف معناداری در میزان آگاهی و مصرف میوه و سبزیجات بین گروه مداخله و کنترل بعد از مداخله وجود داشت (001/0</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"><</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span><span style="font-family:b zar;">) </span><span style="font-family:b zar;">اما در مصرف ماهی اختلافی مشاهده نگردید (4/0= </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span><span style="font-family:b zar;">).</span> <span style="font-family:b zar;">اختلاف معنی</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">دار در سازه‌های</span> <span style="font-family:b zar;">مدل فرانظری به‌جز خودکارآمدی وجود داشت. در فاکتورهای بیوشیمیایی خون نیز اختلاف مشاهده شد به‌جز </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">LDL</span></span><span style="font-family:b zar;"> کلسترول (2/0= </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span><span style="font-family:b zar;">)</span><span style="font-family:b zar;">.</span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">استنتاج:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> نتایج مطالعه نشان داد که مداخلات مبتنی بر مدل می‌تواند در انجام رفتارهای سلامت‌ محور مؤثر باشد. افزایش مصرف ماهی نیاز به مداخلات محیطی گسترده‌تری دارد و تغییر در برخی فاکتورهای بیوشیمیایی خون مانند </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">LDL</span></span><span style="font-family:b zar;"> نیازمند زمان بیش</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">تری می‌باشد.</span><br> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">شماره ثبت کارآزمایی بالینی : 1</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">N</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">2019010226909</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">IRCT</span></span><br> &nbsp; <strong>Background and purpose:</strong> Cardiovascular diseases are the leading cause of death in Iran and today these diseases occur at younger ages. The purpose of this study was to assess the effect of educational-based health promotion interventions using the Transtheoretical Model (TTM) on nutritional behaviors (consumption of fruits, vegetables, and fish) in order to reduce the risk factors for cardiovascular disease in high-risk adults.<br> <strong>Materials and methods:</strong> We conducted a randomized controlled trial in 1230 people aged 30-50 years. Some information including the knowledge, food intake status (fruits, vegetables and fish consumption) and intermediate risk factors such as body mass index, abdominal obesity, blood pressure, blood lipids and blood glucose were recorded. Then 332 high risk participants (intervention group= 164 and control group= 168) were selected via multistage sampling. The interventions was carried out through training classes, brochures and posters, and text messages. Intervention programs were based on individuals&rsquo; readiness for behavioral changes.<br> <strong>Results:</strong> Significant differences were found between the intervention and control groups in knowledge and consumption of fruits and vegetables (p<0.001). But after the intervention, consumption of fish was not significantly different between the two groups (p= 0.4). There were significant differences in TTM constructs except self -efficacy (p= 0.2). Moreover, there were significant differences in biochemical factors except LDL and anthropometric indexes (p= 0.2).<br> <strong>Conclusion:</strong> According to this study, the model-based intervention was found effective in increasing health-oriented behavior. Increasing the intake of fish requires broader interventions and changes in anthropometric indexes and LDL demands more time.<br> &nbsp;<br> (Clinical Trials Registry Number: IRCT2019010226909N1)<br> &nbsp; مداخلات ارتقای سلامت, بیماری‌های قلبی, عوامل خطر, مدل فرانظری, رفتارهای تغذیه‌ای health promotion interventions, cardiovascular diseases, risk factors, transtheoretical model, nutritional behaviors 24 37 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-8828-1&slc_lang=fa&sid=1 Ebrahim Shakiba ابراهیم شکیبا 1003194753284600138549 1003194753284600138549 No Assistant Professor, Cardiovascular Research Center, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran استاد یار، گروه بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Sara Shahabadi سارا شاه‌آبادی s_shahabadi15@yahoo.com 1003194753284600138550 1003194753284600138550 Yes PhD in Health Education and Promotion, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran دکترای تخصصی آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Mohammad Mahdi Hazavehei محمدمهدی هزاوه ای 1003194753284600138551 1003194753284600138551 No Professor, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Hamadan university of Medical Sciences, Hamadan, Iran استاد، گروه آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Mohammad Reza Saeidi محمدرضا سعیدی 1003194753284600138552 1003194753284600138552 No Associate Professor, Department of Cardiology, School of Medicine, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran دانشیار، گروه قلب و عروق، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Behjat Marzbani بهجت مرزبانی 1003194753284600138553 1003194753284600138553 No MSc in Health Education, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran کارشناس ارشد آموزش و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Saeed Bashiriyan سعید بشیریان 1003194753284600138554 1003194753284600138554 No Associate Professor, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Manoochehr Karami منوچهر کرمی 1003194753284600138555 1003194753284600138555 No Associate Professor, Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Public Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Zeynab Hashemi زینب هاشمی 1003194753284600138556 1003194753284600138556 No PhD in Health Education and Promotion, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دکترای تخصصی آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران