fa اندازه گیری غلظت فلزات سنگین و ارزیابی خطر ناشی از آنها در گونه های مختلف ماهی بهداشت health پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;"> و هدف:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> ماهی</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها از منابع پروتئینی مهم برای سلامت انسان هستند و بخش مهمی از رژیم غذایی انسان را تشکیل می</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">دهند، از این رو ضروری است که غلظت فلزات سنگین در ماهی</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">های تجاری به منظور ارزیابی احتمال خطر مصرف ماهی مورد بررسی قرار گیرند.</span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;"> تعداد 60 نمونه ماهی از4گونه مختلف کولی، سفید، سوف و قزل آلا در پاییز 1395 از بازار بزرگ ماهی رشت، به صورت تصادفی تهیه&nbsp; شد. پس از آماده</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">سازی و هضم شیمیایی نمونه</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">ها توسط مایکروویو، مقدار فلزات سنگین توسط دستگاه پلاسمای جفت شده القایی با طیف نشر نوری (</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">ICP-OES</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">) تعیین شدند. به منظور ارزیابی ریسک بهداشتی ناشی از مواجهه با فلزات سنگین در نمونه</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">های ماهی، بر مبنای روش آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا عمل شد.</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:b zar;">بیش</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ترین غلظت فلزات سنگین به ترتیب، جیوه در ماهی سفید (23/0 </span><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b zar;"> 29/1)، سرب در ماهی سفید<br> (75/0 </span><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b zar;"> 54/4)، کادمیوم در ماهی قزل آلا (01/0 </span><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b zar;"> 07/0)، آرسنیک در ماهی سفید (15/0 </span><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b zar;"> 36/1) ، نیکل در ماهی سفید (07/0 </span>&plusmn;<span style="font-family:b zar;"> 61/0)، قلع در ماهی سفید (05/0 </span><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b zar;"> 63/0) و کروم در ماهی سوف (04/0 </span><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b zar;"> 52/1) میکروگرم بر گرم، به دست آمد. خطرپذیری غیر سرطانی برای همه فلزات سنگین و در همه گونه ماهی</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها کم</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">تر از یک بود.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">استنتاج:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> غلظت فلزات در این گونه<span style="color:black;">‌</span>ها از نقطه نظر مسمومیت، برای مصرف انسان قابل قبول است. شاخص خطر در ماهی های مختلف مورد مطالعه معمولی کمتر از یک بود، که نشان می<span style="color:black;">‌</span>دهد مصرف ماهی سبب بروز عوارض سوء بهداشتی برای مصرف کنندگان نمی<span style="color:black;">‌</span>شود.</span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span></span><br> &nbsp; <strong>Background and purpose:</strong> Fish is an important source of protein for human and is an important part of the diet, so, studying the concentration of heavy metals in commercial fish could be helpful in evaluating the risk of fish consumption.<br> <strong>Materials and methods:</strong> A total of 60 fish samples from four different species including anchovy, white, perch, and trout was randomly collected in fall 2016 from Rast Fish Market. After sample preparation and microwave digestion, the amount of heavy metals were determined by inductively coupled plasma optical emission spectrometer (ICP-OES). The US Environmental Protection Agency&#39;s (EPA) method was used to estimate the health risks associated with exposure to heavy metals in fish samples.<br> <strong>Results:</strong> The highest concentrations of heavy metals included mercury in whitefish (1.29 &plusmn; 0.23 &mu;g/g), lead in whitefish (4.54 &plusmn; 0.75 &mu;g/g), cadmium in salmon (0.07 &plusmn; 0.01 &mu;g/g), arsenic in whitefish (1.36&plusmn; 0.15 &mu;g/g), nickel in whitefish (0.61 &plusmn; 0.07 &mu;g/g), tin in whitefish (0.63 &plusmn; 0.05 &mu;g/g), and chromium in fish perch (1.52 &plusmn; 0.04 &mu;g/g). Non-cancer risk for all heavy metals in all the species was less than 1.<br> <strong>Conclusion:</strong> The concentration of metals in species studied was in acceptable level, indicating no risk of toxicity. According to current results, fish consumption does not lead to adverse health effects.<br> &nbsp;<br> &nbsp; ماهی, فلزات سنگین, ارزیابی خطر, آلودگی محیط زیست fish, heavy metals, risk assessment, environmental pollution 118 132 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-9115-1&slc_lang=fa&sid=1 Ayub Ebadi Fathabad ایوب عبادی فتح آباد ayubebadi1986@gmail.com 1003194753284600103722 1003194753284600103722 Yes PhD Student in Food Hygiene and Quality Control, Faculty of Veterinary Medicine, Urmia University, Urmia, Iran دانشجوی دکتری تخصصی (PhD) گروه بهداشت و کنترل کیفی موادغذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Hossein Tajik حسین تاجیک h.tajik@urmia.ac.ir 1003194753284600103723 1003194753284600103723 No Professor, Department of Food Hygiene and Quality Control, Faculty of Veterinary Medicine, Urmia University, Urmia, Iran استاد گروه بهداشت و کنترل کیفی مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Nabi Shariatifar نبی شریعتی فر nshariatifar@tums.ac.ir 1003194753284600103724 1003194753284600103724 No Associate Professor, Department of Environmental Health, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار گروه بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران