fa نامگذاری، تعریف و سبب شناسی بیماری هاری در متون طبی دوره تمدن اسلامی طب سنتی Traditional medicine پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;"> و هدف:</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">هاری یکی از کهن</span></span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">ترین بیماری</span></span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">های مرگبار تاریخ بشری است که همچنان&nbsp; تعدادی از مبتلایان در اثر عدم دریافت درمان موثر جان خویش را در اثر این بیماری از دست می</span></span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">دهند. با آن که در متون پزشکی دوره تمدن اسلامی، بیماری هاری به طور مفصل بیان شده اما متأسفانه این مطالب مورد غفلت و بی</span></span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">توجهی قرار گرفت. هدف این مطالعه شناسایی و تبیین دانسته‌های پزشکان دوره اسلامی درباره بیماری هاری اعم از نامگذاری، تعریف و سبب‌شناسی در متون طبی است.</span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">این مطالعه یک پژوهش کیفی با روش تحلیل محتواست. گردآوری داده‌ها با کلید واژه‌هایی چون <span style="letter-spacing:-.2pt;">هاری، داء الکلب، دیوانگی سگ، سگ دیوانه، هار گزیده در منابع پزشکی سنتی جهان اسلام جستجو و استخراج شد. سپس</span> داده‌ها در موضوعات نامگذاری، تعریف و سبب‌شناسی هاری، دسته‌بندی شد. پس از مطالعه مکرر یادداشت‌ها و جداسازی مطالب تکراری، یافته‌های مطالعه بر اساس دسته‌بندی یادشده ارائه شد.</span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">یافته های این مطالعه نشان می‌دهد پزشکان جهان اسلام با توجه به میزان دانش زمانه خویش درک درستی از بیماری و علل آن داشته‌اند که فقط در صفحات کتب باقی مانده و در تاریخ علم کنونی جهان راه پیدا نکرده است</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">.</span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">استنتاج:</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">با تحلیل و تبیینی که در این مطالعه انجام شد نتیجه آن است که دانش مسلمانان از هاری هرگز مبتنی بر <span style="letter-spacing:-.1pt;">خرافات و موهومات و یا صرفا تکرار مطالب دانشمندان روم و یونان نبوده است. افزون بر این در متون دوره اسلامی بحث</span>‌<span style="letter-spacing:-.1pt;">های</span> قابل توجهی برای تبیین سبب پیدایش هاری در سگ وجود دارد که شایسته توجه محقّقین می باشد.</span></span><br> &nbsp; <strong>Background and purpose:</strong> Rabies is an ancient lethal disease in human civilization that endangers the life of many of its victims in case of ineffective treatments. Although the definition, etiology, semiology, and treatment of rabies exist in Islamic medical texts, but they are unintentionally or sometimes intentionally being neglected. This article aimed at studying the knowledge of the physicians of Islamic era about the naming, definition, and etiology of rabies.<br> <strong>Materials and methods:</strong> In this qualitative content analysis, data were collected from the medical texts of the Islamic civilization using the following words and phrases as the keywords: rabies, dāʾ al-kalab, madness of dog, mad dog, and bitten by a rabid dog. Data were organized according to the naming, definition, and etiology of rabid. Careful survey of the notes was carried out and duplicates were removed.<br> <strong>Results:</strong> Findings showed that physicians of the Islamic world had a perfect perception about rabies and its etiology based on the edge of knowledge at their time. Alas, this knowledge remained in books and is not considered in current science.<br> <strong>Conclusion:</strong> The knowledge of the Muslims about rabies was neither based on superstition nor the repetition of Greeks and Romans. There are noticeable materials to define the reasons for the emergence of the rabies in dogs that deserve more attention.<br> &nbsp; هاری, سگ هار, سگ دیوانه, هار گزیده, کَلَب(بر وزن حلب) rabies, rabid dog, mad dog, bitten by a rabid dog, Kalab 167 174 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2831-2&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Moallemi مصطفی معلمی moallemee@gmail.com 1003194753284600109969 1003194753284600109969 No Assistant Professor, Department of History of Medical Sciences, Faculty of Paramedicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه تاریخ علوم پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، گروه معارف، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران Mohammad Yousofpour محمد یوسف پور m.yousofpoor@yahoo.com 1003194753284600109970 1003194753284600109970 Yes Assistant Professor, Department of Perssian Medicine, Traditional and Complementary Medicine Research Center, Adiction Institute, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran World Fedration of Acupanctuer-Moxibustion Societies (WFAS), Biejing, China. استادیار، گروه طب ایرانی، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری فدراسیون جهانی انجمن های طب سوزنی و موسکا درمانی (WFAS)، چین، پکن.