fa تشخیص و درمان گزیدگی ناشی از جانوران زهرآگین در قانون ابن سینا طب سنتی Traditional medicine پژوهشي-کامل Research(Original) <span dir="LTR"></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;"> و هدف:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> گزیدگی ناشی از جانوران و حشرات سمی، مرگ و میر بالایی در جهان دارد، پیشگیری و درمان به موقع همواره مورد توجه محققین می</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">باشد. با توجه به درخشش حکمای طب ایرانی به ویژه ابو علی سینا، این پژوهش با اقتباس از کتاب قانون ایشان، در زمینه تشخیص و درمان گزیدگی جانوران سمی انجام شد.</span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> این مطالعه از نوع پژوهشی کیفی می باشد که با مروری بر کتاب القانون فی الطب و با واژگان کلیدی گزیدگی، گزش، جانوران و حشرات سمی متون مربوط به تشخیص و درمان گزیدگی</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها و گزش انواع جانوران و حشرات سمی، استخراج و جمع</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">بندی و مورد تحلیل قرار گرفت.</span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:b zar;">برای تشخیص گزیدگی</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها، از بررسی و معاینه دقیق بیمار، علائم و نشانه</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">های گزش، طبقه بندی حیوانات و حشرات سمی مثل مارها، زنبورها، رتیل</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها و سایر حشرات استفاده شد. روش</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">های درمانی بر پایه عدم نفوذ سم ناشی از گزش در بدن، به وسیله درمان با مفردات و به کارگیری درمان غیر دارویی و جذب سم به خارج بیان شد. استفاده از روش</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">های متعددی مثل مفید بودن بیش از 180 مفرده گیاهی، حیوانی و معدنی و داروهای مرکب و روش</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">های متعددی برای درمان گزیدگی</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها گزارش گردید.</span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">استنتاج:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> <span style="letter-spacing:-.2pt;">روش</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">های تشخیصی، درمانی و استفاده از مفردات متعدد جهت تشخیص و درمان گزیدگی</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">ها و نیش حشرات، </span></span><span style="font-family:b zar;">در کتاب قانون به طور گسترده آمده است، هرچند قرابت زیادی در روش</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">های درمانی طب رایج با آنچه در قانون آمده وجود دارد ولی شواهد علمی مناسب برای سایر موارد مثل مفردات معرفی شده جهت انجام مطالعات پیشنهاد می</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">شود.</span><br> &nbsp; <strong>Background and purpose:</strong> Bites of animals and poisonous insects cause high mortality and morbidity rates in the world, therefore, prevention and appropriate treatment are of great importance. This study was carried out to investigate the diagnosis and treatment of bites of animals and poisonous insects on the basis of the Canon of Medicine of Avicenna.<br> <strong>Materials and methods:</strong> The Canon of Medicine of Avicenna was reviewed using the following keywords: bite, sting, animals, and poisonous insects. Texts related to the diagnosis and treatment of bites and stings of various animals and poisonous insects were extracted and analyzed.<br> <strong>Results:</strong> Diagnostic methods for bites included careful examination of the patient, signs and symptoms of bites, classification of animals and poisonous insects, such as snakes, bees, tarantula, etc. Treatment methods were mainly based on no penetration of poison based on natural drugs and external absorbing agents (non-medical treatments). There were also more than 180 herbal, animal, and mineral compounds, and compound drugs in the treatment of bites.<br> <strong>Conclusion:</strong> In the Canon of Medicine of Avicenna, several methods are introduced for diagnosis and treatment of bites of animals and poisonous insects which are extremely similar to current methods. But, further studies are required with more scientific evidences on other materia.<br> &nbsp;<br> <br> &nbsp;<br> &nbsp; نیش, گزیدگی, درمان, تشخیص, ابن سینا, القانون فی الطب, طب سنتی ایرانی bite, sting, treatment, diagnosis, Avicenna, Canon of Medicine, Iranian traditional medicine 175 188 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-356-7&slc_lang=fa&sid=1 Jamal Rezaei--Orimi جمال رضایی اوریمی Rezaei.history93@gmail.com 1003194753284600109983 1003194753284600109983 No M.Sc in Medical Sciences History, Student Research Committee, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناسی ارشد تاریخ علوم پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Ebrahim Nasiri ابراهیم نصیری rezanf2002@yahoo.com 1003194753284600109984 1003194753284600109984 Yes Assistant Professor, Department of Anesthesiology and Operating Room, Traditional and Complementary Medicine Research Center, Addiction Institute, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه هوشبری و اتاق عمل، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mostafa Moallemi مصطفی معلمی moallemee@gmail.com 1003194753284600109985 1003194753284600109985 No Assistant Professor, Department of Islamic Thoughts, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Sohrab Padashi سهراب پاداشی spadashi@mazums.ac.ir 1003194753284600109986 1003194753284600109986 No Anesthesiology Instructor, Department of Anesthesiology and Operating Room, Faculty of Allied Medical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran مربی، گروه هوشبری و اتاق عمل، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران