fa آپوپتوز به عنوان هدف بالقوه در مداخلات دارویی و واکسن در بیماری های انگلی انگل شناسي parasitology مروری Review <span style="font-family:b zar;">آپوپتوز مرگ فیزیولوژیک سلولی است که در شرایط طبیعی در فرایندهای مهم بیولوژیکی سبب حذف سلول</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های پیر، آسیب دیده، اضافی و مضر شده و برای تکامل طبیعی، هوموستاز بافتی، حذف سلول</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های تخریب شده یا آلوده به ویروس و حذف سلول</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های ایمنی فعال شده علیه آنتی</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ژن</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های خودی نقش بسیار مهمی را بر عهده دارد. هدف از این مطالعه مروری بررسی نقش آپوپتوز در تک یاخته</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ها و کرم</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های انگلی می</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">باشد. در این مطالعه چهار پایگاه داده انگلیسی و سه پایگاه داده فارسی در بازه زمانی سال 1999 تا 2018 بررسی شدند. نتایج بررسی این مطالعات نشان داد که در انگل</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های <em>لیشمانیا</em>، <em>توکسوپلاسما گوندی</em> و <em>پلاسمودیوم</em> تقلید آپوپتوز با بیان فسفاتیدیل سرین بر روی سطح ماکروفاژهای آلوده و <span style="letter-spacing:-.2pt;">باعث ممانعت از شناخت سلول آلوده توسط سیستم ایمنی میزبان می</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">شود. همچنین آنتی ژن</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">های دفعی/ترشحی در کرم</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">ها شامل</span></span><span style="font-family:b zar;"> <em><span style="letter-spacing:-.2pt;">اکینوکوکوس گرانولوزوس</span></em><span style="letter-spacing:-.2pt;">، <em>اکینوکوکوس مولتی لوکولاریس</em> و <em>شیستوزوما هماتوبیوم</em> سبب القای آپوپتوز در سلول</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b zar;">های ایمنی</span></span><span style="font-family:b zar;"> خصوصا در لنفوسیت</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ها می</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">شود. انگل</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ها با ایجاد آپوپتوز و یا ممانعت از آن اهداف متفاوتی را دنبال می</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">کنند که در این مقاله مروری جنبه</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های مختلف آن مورد بحث قرار گرفته است. همچنین، اجسام حاصل از</span> <span style="font-family:b zar;">آپوپتوز سلول آلوده به انگل قادرند سیستم ایمنی میزبان را به طور قوی تحریک کنند که در آینده می</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">توان مطالعاتی در زمینه واکسیناسیون در رابطه با این اجسام انجام داد.</span><br> &nbsp; Apoptosis is a physiological cell death that occurs under normal conditions in major biological processes, including the removal of old, damaged, extra, or harmful cells. It plays an important role in natural evolution, tissue homeostasis, removal of cells damaged or infected by viruses, and removal of immune cells activated against self-antigens. The purpose of this review was to examine the role of apoptosis in parasites and helminths. In this study, four English databases and three Persian databases were used to investigate the articles published between 1999 and 2018. Findings showed that in the <em>Leishmania</em> parasites, <em>Plasmodium</em> and <em>Toxoplasma gondii</em> mimic apoptosis with the expression of phosphatidylserine on the surface of the infected macrophages and prevent the recognition of the infected cell by the host immune system. Also, excreted/secreted antigens in the helminths, including <em>Echinococcus granulosus</em>, <em>Echinococcus multilocularis</em>, and <em>Schistosoma haematobium</em> induce apoptosis in immune cells, especially in lymphocytes. Parasites follow different goals by inducing or preventing apoptosis and current article aimed at reviewing these aspects. Moreover, apoptotic blebs from parasite-infected cell can potentially stimulate the host&#39;s immune system, therefore, they could be further investigated in vaccine-related studies.<br> &nbsp; آپوپتوز, عفونت‌های انگلی, طراحی دارو, واکسن apoptosis, parasitic infections, drug design, vaccine 173 186 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-300-35&slc_lang=fa&sid=1 Roghiyeh Faridnia رقیه فریدنیا R_faridnia400@yahoo.com 1003194753284600108769 1003194753284600108769 No PhD Student in Parasitology, Student Research Committee, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی دکتری انگل شناسی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Hamed Kalani حامد کلانی Hamed.kalani@yahoo.com 1003194753284600108770 1003194753284600108770 No Assistant Professor, Infectious Diseases Research Center, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran استادیار ، مرکز تحقیقات بیماری های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران Mahdi Fakhar مهدی فخار mahdif53@yahoo.com 1003194753284600108771 1003194753284600108771 Yes Associate Professor, Department of Parasitology, Toxoplasmosis Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، گروه انگل شناسی، مرکز تحقیقات توکسوپلاسموز، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران