fa بررسی اثر بخشی مداخله رسانه ای بر نگرش دانش آموزان نسبت به مصرف مواد مخدر و دخانیات: مبتنی بر آموزش اثرات بر سلامت و تبعات قانونی بهداشت جامعه Community Health پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;"> و هدف:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> اعتیاد به مواد مخدر به ویـژه نوجوانـان را تهدیـد مـی</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">کنـد</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span><span style="font-family:b zar;"> یکی از راه</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های پیشگیری از اعتیاد</span><span style="font-family:b zar;">،</span><span style="font-family:b zar;"> آموزش نوجوانان است. این تحقیق با هدف مطالعه اثر بخشی مداخله رسانه</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ای بر نگرش دانش آموزان نسبت به مصرف مواد مخدر و دخانیات انجام شده است.</span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> تحقیق حاضر از نوع تحقیقات نیمه تجربی است. یک دبیرستان پسرانه به صورت تصادفی انتخاب <span style="letter-spacing:-.1pt;">شد. آزمـودنی</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">ها به صورت تصادفی بـه دو گـروه آزمـایش (</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">30=</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">n</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">) و کنتـرل (30</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">=</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">n</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">) تخصیص یافتند و پرسشنامه نگرش در</span></span><span style="font-family:b zar;"> هر دو گـروه به اجرا در آمد. ابتدا برای گروه</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ها، پیش آزمون برگزار گردید و جهت آموزش روش</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های پیشگیری، پیام</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های صوتی و تصویری برگرفته شده از 12 جلسه آموزشی، برای گروه آزمایش اجرا شد. گروه</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های آزمایش و کنترل جهت مقایسه اثربخشی، از طریق پیش آزمون و پس آزمون با یکدیگر مقایسه شدند</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span><span style="font-family:b zar;"> برای تجزیه و تحلیل داده</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های گردآوری شده از آزمون</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"> t </span></span><span style="font-family:b zar;">وابسته و آنالیز کوواریـانس استفاده گردید.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:b zar;">یافته ها نشان داد که </span><span style="font-family:b zar;">آموزش از طریق پیام های صوتی و تصویری، تــأثیر معنی</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">داری در تغییر نگرش دانـش <span style="letter-spacing:-.1pt;">آمـوزان در خرده مقیاس علاقه به مصرف (</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">12/0=</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₁</span></span> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">و 19/0=</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₂</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">)، اثرات فیزیولوژی (</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">06/0=</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₁</span></span> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">و 12/0=</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₂</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">)، روانی</span></span><span style="font-family:b zar;"> (</span><span style="font-family:b zar;">1/0=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₁</span></span> <span style="font-family:b zar;">و 16/0=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₂</span></span><span style="font-family:b zar;">)، اجتماعی (</span><span style="font-family:b zar;">09/0=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₁</span></span> <span style="font-family:b zar;">و 21/0=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₂</span></span><span style="font-family:b zar;">) و هم</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">چنین نمره کلی نگرش به مواد (</span><span style="font-family:b zar;">06/0=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₁</span></span> <span style="font-family:b zar;">و 09/0=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Eta₂</span></span><span style="font-family:b zar;">) دارد</span><span style="font-family:b zar;"> (001/0=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span><span style="font-family:b zar;">)، به طوری که بعد از شنیدن پیام</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های آموزشی، میانگین نگرش منفی آن</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ها نسبت به مواد مخدر و دخانیات و خرده مقیاس</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های آن افزایش یافت.<span style="color:black;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">استنتاج:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> <span style="letter-spacing:-.1pt;">هر چند هر دو روش </span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">آموزش</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;"> صوتی و تصویری بر نگرش دانش</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">آموزان نسبت به مصرف مواد مخدر، دخانیات</span></span><span style="font-family:b zar;"> و اعتیاد موثر بود و نگرش منفی دانش</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">آموزان را تقویت نمود، اما این تحقیق نشان داد، پیام</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های تصویری از اولویت بالاتری برخوردار می</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">باشند</span><span style="font-family:b zar;"> و شایسته است چنین توجه و رویکردی در دستور کار برنامه‌ریزان مربوطه قرار گیرد.</span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span></span><br> &nbsp; &nbsp;<br> <strong>Background and purpose:</strong> Drug and tobacco addiction is one of the major threats to adolescents and educating this group could be of great benefit in preventing the problem. The purpose of this study was to investigate the effectiveness of media intervention on students&#39; attitude towards drug and tobacco use.<br> <strong>Materials and methods:</strong> In this quasi-experimental research a male high school was randomly selected. The subjects were assigned into either an experimental group (n= 30) or a control group (n= 30). Attitude questionnaire was performed in both groups. Pre-test was conducted in the groups. Then, the experimental group received audio and visual messages derived from 12 educational sessions. Data at pre-test and post-test were compared to investigate the efficacy of the intervention. Data analysis was done applying independent t-test and analysis of covariance.<br> <strong>Results:</strong> The findings showed that education through audio and visual messages had a significant effect on changing students&#39; attitude in the subscale of interest in consumption (Eta1= 0.29 and<br> Eta2= 0.19), physiologic (Eta1 and Eta2= 0.12), mental health (Eta1= 0.1 and Eta2= 0.16), and social (Eta1= 0.09 and Eta2= 0.21) effects. These messages also significantly changed the total score for attitude toward drugs (Eta1=0.06 and Eta2= 0.09) (P= 0.001). Indeed, the average negative attitudes towards drugs and tobacco and their subscales increased after receiving the educational messages.<br> <strong>Conclusion:</strong> Both methods of education (visual and audio messages) were found to be effective on the students &#39;attitude towards drug abuse, tobacco and addiction, and strengthened the students&#39; negative attitude. But, visual messages were more effective and authorities should pay more attention on this.<br> &nbsp;<br> &nbsp; اعتیاد آور, مواد مخدر, آموزش, پیشگیری, دانش آموزان addictive, drugs, education, prevention, students 107 116 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1103-2&slc_lang=fa&sid=1 Mansour Ranjbar منصور رنجبر manfm43@gmail.com 1003194753284600108711 1003194753284600108711 No Assistant Professor, Education Development Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، مرکز مدیریت توسعه آموزش، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Morteza Darabinia مرتضی دارابی نیا m.darabinia@gmail.com 1003194753284600108712 1003194753284600108712 Yes استادیار، گروه معارف، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Alimorad Heidari Gorji علیمراد حیدری گرجی alifar_2004@yahoo.com 1003194753284600108713 1003194753284600108713 No Assistant Professor, Education Development Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، مرکز مدیریت توسعه آموزش، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران