fa میزان تابش پرتو گامای محیطی و دز موثر سالیانه چشمه های آبگرم طبیعی استان خراسان جنوبی بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;"> و هدف:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> تابش زمینه به‌طور طبیعی در محیط زیست وجود دارد و باعث پرتوگیری می‌شود. این پرتوها می‌توانند موجودات زنده را تحت تأثیر قرار داده و سبب آسیب‌های کروموزومی، بیماری‌های ژنتیکی و سوماتیکی شوند. چشمه‌های آبگرم طبیعی یکی از منابع تابش گامای زمینه هستند. این</span> <span style="font-family:b zar;">مطالعه به</span> <span style="font-family:b zar;">منظور</span> <span style="font-family:b zar;">تعیین</span> <span style="font-family:b zar;">دز</span> <span style="font-family:b zar;">جذبی گامای محیطی و دز موثر سالانه چشمه‌های آبگرم استان خراسان جنوبی و مقایسه آن با استاندارد در فصل تابستان و پاییز سال 1397 انجام</span> <span style="font-family:b zar;">شد.</span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> برای اندازه‌گیری گامای محیطی چشمه‌ها، از دزیمتر </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">X5CPLUS</span></span><span style="font-family:b zar;"> استفاده شد. دزیمتری</span><span style="font-family:b zar;"> برای هر چشمه در فضای باز و بسته </span><span style="font-family:b zar;">در تابستان و پاییز صورت گرفت و نتایج تابش گامای زمینه بر حسب نانو سیورت در ساعت و دز موثر سالانه بر حسب میلی سیورت در سال محاسبه شد. تحلیل نتایج</span> <span style="font-family:b zar;">با استفاده از</span> <span style="font-family:b zar;">نرم‌افزار اکسل و </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS</span></span><span style="font-family:b zar;"> و</span> <span style="font-family:b zar;">آزمون </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">ANOVA</span></span><span style="font-family:b zar;"> با 05/0</span><span style="font-size:10.0pt;">= &alpha;</span><span style="font-family:b zar;"> صورت گرفت.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:b zar;">بر اساس یافته</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">های مطالعه، میانگین تابش گامای زمینه در آبگرم دیگ رستم بالاترین و آبگرم طبس پایین</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ترین میزان را داشت. همچنین میانگین دز موثر در تمامی آبگرم</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ها در فضای باز به</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">طور معنی</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">داری کم</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">تر از فضای بسته بود (001/0</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span><span style="font-family:b zar;">).</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">استنتاج:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> بر اساس نتایج مطالعه، میانگین تابش گامای زمینه و دز موثر سالانه در فضای باز برای همه چشمه</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ها در حد کم</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">تر از میانگین جهانی است ولی در فضای بسته آبگرم طبیعی فردوس، سربیشه و درمیان، بیش</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">تر از میانگین جهانی قرار دارند که ممکن است باعث مخاطراتی برای استفاده کنندگان از آن</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">ها و افراد شاغل در آن</span><span style="font-family:b zar;">‌</span><span style="font-family:b zar;">جا شود.<span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"></span></span></span><br> &nbsp; <strong>Background and purpose:</strong> &nbsp;Background radiation exists naturally in the environment and human has been always exposed to it. These rays can affect living creatures and cause chromosomal damage, and genetic and somatic diseases. Hot water springs are a major source of background radiation. This study aimed at investigating the absorbed dose of environmental gamma and determining the annual effective dose of hot water springs in South Khorasan province, Iran, during summer and autumn of 2018.<br> <strong>Materials and methods:</strong> In order to measure the peripheral gamma of hot springs, the X5C PLUS dosimeter was used. Dosimetry was performed for all outdoor and indoor hot springs in two seasons (summer and autumn). The data for gamma irradiation were calculated and reported as nano-sievert per hour and annual effective dose in milli-sievert per year. Data analysis was done in Excel and SPSS applying ANOVA.<br> <strong>Results:</strong> In current study, the highest and lowest mean gamma radiation were found in Dig Rostam and Tabas hot springs, respectively. The mean effective dose in all outdoor hot springs was significantly lower than that in indoor hot springs (P <0.001).<br> <strong>Conclusion: </strong><strong>T</strong>he average gamma background radiation and the annual effective dose was lower than international standards in all outdoor hot springs, but in Ferdos and Sarbisheh hot springs (indoor) the mean values were higher than the standards which could be a threat for their customers and staff. گامای محیطی, دز موثر سالیانه , چشمه های آب گرم, خراسان جنوبی environmental gamma, effective annual dose, hot water springs, South khorasan 42 51 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-11553-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Bazrgari حسین بذرگری bazrgari.hossein@gmail.com 1003194753284600112127 1003194753284600112127 No MSc Student in Environmental Health Engineering, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران Naghizadeh علی نقی زاده Al.naghizadeh@yahoo.com 1003194753284600112128 1003194753284600112128 Yes 2 Medical Toxicology and Drug Abuse Research Center, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran 3 Associate Professor, Department of Environmental Health Engineering, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran . مرکز تحقیقات مسمومیت ها و سوء مصرف مواد، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران 3. دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران Hasan Zarghani حسن زرقانی hmedicalphysics@gmail.com 1003194753284600112129 1003194753284600112129 No Assistant Professor, Department of Medical Physics, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran استادیار، گروه فیزیک پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران