fa بررسی میزان فلزات سنگین در تنباکوی سیگار و قلیان در ایران بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;"> و هدف:</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> دریافت بیش از حد فلزات سنگین اثرات مضر بر سلامت دارد و استعمال دخانیات یکی از منابع مهم دریافت این عناصر می‌باشد. هدف از این تحقیق بررسی غلظت یازده فلز سنگین در تنباکوی انواع سیگار و قلیان پرمصرف در ایران می‌باشد.</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌‌</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">ها:</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">غلظت عناصر سنگین در 9 نوع سیگار و 4 نوع تنباکوی قلیان با استفاده از دستگاه پلاسمای جفت شده القایی- طیف نشر اتمی </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">ICP-MS</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> اندازه‌گیری شد. آنالیزهای آماری پیش‌آزمون شاپیرو ویلک و آزمون‌های تی‌تست مستقل، آنالیز واریانس (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">One-way-ANOVA</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">) و آزمون تعقیبی توکی مورد استفاده قرار گرفت.</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">یافته</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">ها:</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> منگنز و سلنیوم به ترتیب بیش‌ترین و کم‌ترین غلظت را در تنباکوی سیگار و قلیان دارا می‌باشند. نتایج آنالیز واریانس یک طرفه&nbsp; نشان داد که اختلاف مقادیر عناصر منگنز، باریوم و آنتیموان در تنباکوهای سیگار معنی‌دار می‌باشند (05/0</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"><</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">)</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> در مجموع میانگین غلظت عناصر مورد مطالعه در تنباکوی سیگار بیش از تنباکوی قلیان بود. نتایج پس آزمون توکی و من- ویتنی نشان داد در میان تمامی نمونه‌های مورد مطالعه اعم از تنباکوی سیگار و قلیان، میانگین غلظت کلیه عناصر در هریک از دو گروه</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">- </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">تنباکوی سیگار و قلیان- فاقد اختلاف معنی‌د‌ار بودند (05/0</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">></span></span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">)</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">استنتاج:</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">نتایج حاکی از مقادیر بالایی از فلزات سنگین در تنباکوی سیگار و قلیان موجود در بازار ایران می‌باشد. لذا با توجه به مخاطرات متعدد و شناخته شده این عناصر بر سلامتی انسان، ضمن آموزش مردم درخصوص مخاطرات آن‌ها، ضرورت دارد مقررات سخت‌گیرانه‌تری جهت کاهش مصرف به‌عمل آید.<span style="letter-spacing:-.2pt;"></span></span></span> <strong>&nbsp;Background and purpose:</strong> Excessive intake of heavy metals has adverse health effects and smoking is one of the sources of these elements. The aim of this study was to investigate the concentrations of 11 heavy metals in tobacco of different widely-consumed brands of cigarettes and hookahs in Iran.<br> <strong>Materials and methods:</strong> Concentrations of nine types of cigarettes and four types of hookah tobacco were measured using inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS). Statistical analyses were performed using Shapiro-Wilk pre-test, independent t-test, one-way analysis of variance, and Tukey Post Hoc Test.<br> <strong>Results:</strong> Manganese and selenium had the highest and the lowest concentrations in cigarette and hookah tobacco, respectively. One-way analysis of variance showed significant differences in concentrations of manganese, barium, and antimony between tobacco of different types of cigarettes (P<0.05). The mean concentrations of the elements in cigarettes were higher than the hookah. Tukey and Mann-Whitney test showed that the mean concentrations of all elements were not significantly different between different types of tobacco in cigarette and hookah (P> 0.05).<br> <strong>Conclusion:</strong> High levels of heavy metals were found in cigarette and hookah tobacco in Iranian market. The dangers of these elements to human health, requires enforcing strict regulations to reduce consumption and informing people about their harmful effects. <span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span><br> &nbsp; فلزات سنگین, تنباکو, سیگار, قلیان, مخاطره سلامت heavy metals, tobacco, cigarettes, hookah, health hazards 95 106 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-12065-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Ali Zazouli محمدعلی ززولی zazoli49@yahoo.com 1003194753284600121642 1003194753284600121642 No Professor, Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran Health Sciences Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Reza Dehbandi رضا دهبندی rezadehbandi65@gmail.com 1003194753284600121643 1003194753284600121643 No 2 Health Sciences Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran Post-doctoral Researcher, Department of Environmental Health Engineering, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران محقق پسا دکتری، گروه مهندسی بهداشت محیط و مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Jamshid Yazdani Charati جمشید یزدانی چراتی jamshid.charati@gmail.com 1003194753284600121644 1003194753284600121644 No Health Sciences Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran Professor, Department of Biostatistics, Faculty of Health, Health Science Research Center, Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران استاد، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mahdi Taheripour مهدی طاهری پور mahdi_taheripour@yahoo.com 1003194753284600121645 1003194753284600121645 Yes MSc in Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران