fa بررسی گزارشات ارسال شده در زمینه عوارض ناخواسته داروها در مراکز تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مازندران از سال 1383 تا 1397 داروسازی بالینی Clinical pharmacy پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;"> و هدف:</span></span></span> <span style="font-family:B Zar;">عوارض جانبی داروها یکی از عوامل مهم تهدیدکننده</span> <span style="font-family:B Zar;">حیات و کیفیت</span> <span style="font-family:B Zar;">زندگی بوده و می</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">تواند سبب تحمیل هزین</span><span style="font-family:B Zar;">ه</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">های زیادی به سیستم بهداشتی و درمانی یک کشور شود.</span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> این مطالعه در معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مازندران با هدف </span></span></span><span style="font-family:B Zar;">بررسی عوارض ناخواسته دارویی در استان انجام شد.</span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:B Zar;">این</span> <span style="font-family:B Zar;">تحقیق بر روی گزارش</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">های</span> <span style="font-family:B Zar;">ارسالی </span><span style="font-family:B Zar;">از واحدهای تحت پوشش</span><span style="font-family:B Zar;"> به این حوزه، در سال</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">های 1383 تا 1397 صورت گرفت. آنالیز</span> <span style="font-family:B Zar;">بر مبنای فراوانی داروی عارضه داده، فراوانی نحوه مصرف دارو، تعداد گزارش در هر سال، مشخصات بیمار</span><span style="font-family:B Zar;"> (رده‌ی سنی</span> <span style="font-family:B Zar;">و جنسیت)، همچنین فراوانی سیستم و عضو آسیب دیده و گزارشگر صورت گرفت.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:B Zar;">در مجموع تعداد 4425 مورد گزارش به معاونت غذا و داروی مازندران ارسال گردید. 61 درصد از گزارشات توسط پرستاران اعلام گردیده است و </span><span style="font-family:B Zar;">4</span><span style="font-family:B Zar;">/58 درصد عوارض جانبی ثبت شده در خانم</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">ها رخ داده است. بیش</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">ترین فراوانی عوارض جانبی را، فرم تزریقی (7/75 درصد) به خود اختصاص داده است و همچنین طبق نتایج به</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">دست آمده، بیش</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">ترین عوارض ثبت شده مربوط به اختلالات پوست و مو (6/50 درصد) می</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">باشد. شایع ترین دسته دارویی مسبب عارضه نیز، </span><span dir="LTR"><span style="font-family:BZar;"><span style="font-size:10.0pt;">Anti-Infective Agents</span></span></span><span style="font-family:B Zar;"> (2/52 درصد) بوده‌اند و داروی سفتریاکسون در صدر قرار داشت.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">استنتاج:</span></span></span> <span style="font-family:B Zar;">با توجه به تعداد</span> <span style="font-family:B Zar;">پایین ثبت و ارسال گزارش عوارض ناخواسته دارویی در استان مازندران و فاصله آن با استانداردهای جهانی، به نظر می</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">رسد با برگزاری کلاس</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">های آموزشی جهت گروه هدف پزشکی و سایر کادر درمان با محوریت آموزش فارماکوویژیلانس، نحوه گزارش</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">دهی آن سبب افزایش آگاهی و دانش این افراد در مورد </span><span style="font-family:B Zar;">عوارض جانبی داروها </span><span style="font-family:B Zar;">شود و به استانداردهای جهانی نزدیک</span><span style="font-family:B Zar;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">تر شویم.</span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span></span> <strong>Background and purpose:</strong> Adverse drug reaction (ADR) is one of the major causes of mortality and morbidity in patients that results in high healthcare costs. This study was conducted in Food and Drug Deputy at Mazandaran University to evaluate ADRs in Mazandaran province.<br> <strong>Materials and methods:</strong> The analysis was performed during 2004-2018, based on the frequency of the drugs that had side effects, routes of administration, the number of reports per year, patient characteristics (gender, age), the frequency of the organ damaged, and the reporter.<br> <strong>Results:</strong> A total of 4425 reports of ADRs were submitted to Adverse Drug Reactions Center in Food and Drug Department, Mazandaran province, Iran. More than half of the reports (61%) were reported by nurses and 58.4% of the ADRs occurred in women. Injectable drugs were found with more adverse effects (75.7%) and the most prevalent were skin and hair disorders (50.6%). Anti-infective agents were the top drugs that caused ADRs (52.2%) and ceftriaxone was the most prevalent.<br> <strong>Conclusion:</strong> Due to the low number of ADRs in Mazandaran province and its low concordance with international standards, it seems that trainings based on the needs and preferences of medical groups about pharmacovigilance and focuses on how to report, can increase their awareness and knowledge about ADR and bring the data closer to world standards. فارماکوویژیلانس, عوارض ناخواسته دارویی, کارت زرد pharmacovigilance, adverse drug reaction, yellow card 96 103 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4456-3&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Izadpanah فاطمه ایزدپناه f.izadpanah2016@gmail.com 1003194753284600119531 1003194753284600119531 No Assistant Professor of Clinical Pharmacy, Food and Drug Administration of Iran, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran متخصص داروسازی بالینی، استادیار، مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Mina Amini مینا امینی drminaamini@yahoo.com 1003194753284600119532 1003194753284600119532 Yes Doctor of Pharmacy, Food and Drug Deputy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran The Health of Plant and Livestock Products Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکتر داروساز، دفتر تحقیق و توسعه، معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران مرکز تحقیقات سلامت فرآورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Atefeh Asadollahpour عاطفه اسداله پور atefehasadollahpour@gmail.com 1003194753284600119533 1003194753284600119533 No Doctor of Pharmacy, Food and Drug Deputy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکتر داروساز، دفتر تحقیق و توسعه، معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Zeinab Esfahani زینب اصفهانی soroor.esfahani93@gmail.com 1003194753284600119534 1003194753284600119534 No Doctor of Pharmacy, Food and Drug Deputy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکتر داروساز، دفتر تحقیق و توسعه، معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Majid Yousofi مجید یوسفی 1003194753284600119535 1003194753284600119535 No Doctor of Pharmacy, Food and Drug Deputy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکتر داروساز، دفتر تحقیق و توسعه، معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران