fa بررسی آلاینده ها و سطوح عناصر معدنی گیاهان دارویی پرمصرف در استان مازندران تغذيه Nutrition پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;"> و هدف:</span></span></span> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">مصرف </span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:11.5pt;">گسترده اشکال مختلف گیاهان دارویی، نظارت و پایش</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> مستمر بر تولید وعرضه این گیاهان و بررسی</span></span></span> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:11.5pt;">آلاینده</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:11.5pt;">‌</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:11.5pt;">های فلزی و سموم کشاورزی درگیاهان دارویی</span></span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> را به جهت جلوگیری ازمخاطرات احتمالی ناشی ازمصرف آن</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">ها، ضروری</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> می</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">سازد. لذا در مطالعه حاضر</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">آلاینده</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">ها و سطوح عناصر معدنی گیاهان دارویی پرمصرف در استان مازندران بررسی شد.</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">ها:</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">در این مطالعه توصیفی، 19 نمونه گیاهی شامل بادرنجبویه، نعنا فلفلی، گل</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">گاوزبان، به</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">لیمو، گل</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">رز و... از 4 مزرعه تولید </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">گیاهان دارویی در </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">استان مازندران در </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">شهرستان</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">های بهشهر، ساری، بابل و بلده نور در بهار و تابستان سال 1399 جمع</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">آوری شد.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> اندازه</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">گیری عناصر موجود در گیاه با دستگاه پلاسمای جفت شده القایی و </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">بررسی باقیمانده سموم کشاورزی با روش کروماتوگرافی گازی انجام شد.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">ها:</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> در گیاهان مورد مطالعه، هیچ مقداری از سموم کشاورزی تشخیص داده نشد. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">سطوح متفاوتی از فلزات سنگین و عناصر ضروری در نوع یکسانی از گیاهان، </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">می‌تواند ناشی از عوامل متعددی از جمله آلودگی آب، خاک و هوا باشد. بیش‌ترین مقدار سرب برای گیاه به‌لیمو از شهرستان بهشهر با مقدار </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">ppm</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">&nbsp;5/938 و پس از آن </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">ppm</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> 4/431 برای گیاه نعنا فلفلی از شهرستان بابل بود.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> بیش</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">ترین میزان کادمیوم گزارش شده در نمونه</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">های گیاهی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">مربوط به گیاه استویا از شهرستان ساری (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">ppm</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> 0/291) بود.</span></span><br> <span dir="RTL" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;"><span style="font-size:12.0pt;">استنتاج:</span></span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:12.0pt;">با وجود فقدان نسبی خطرات حاصل از <span style="color:black;">یافته</span>‌<span style="color:black;">های مطالعه حاضر، بهتر است اشکال مختلف گیاهان دارویی با احتیاط مصرف شوند. همچنین لازم است مزارع کشت گیاهان دارویی به</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:12.0pt;">طور منظم از نظر وجود آلاینده</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:12.0pt;">ها مورد پایش قرار گرفته و احتیاط</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:12.0pt;">هایی برای مهار آلودگی فلزات سنگین در غذاهای گیاهی انجام شود</span></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span></span> <strong>Background and purpose:</strong> Extensive use of various forms of medicinal plants makes it necessary to continuously monitor the production and supply of these plants. Also, it is important to study metal and pesticide contaminants in medicinal plants in order to prevent hazards from their consumption. This study aimed at investigating the pollutants and mineral element levels in widely consumed medicinal plants in Mazandaran province, Iran.<br> <strong>Materials and methods:</strong> In this descriptive study, 19 plant samples, including <em>Melissa officinalis</em>, <em>Mentha piperita</em>, <em>Echium amoenum</em>, <em>Lippia citriodora</em>, <em>Rosa damascena</em>, etc. were collected from four medicinal plant farms in Behshahr, Sari, Babol, and Baladeh Noor in Mazandaran province in spring and summer of 2020. Measurement of elements in plant samples was performed using induction coupled plasma device (ICP) and Determination of agricultural pesticide residues was carried out using GC/MS.<br> <strong>Results:</strong> Among the samples examined, residues of agricultural pesticides were not detected in any samples. Different levels of heavy metals and essential elements in the same species of plants could be due to various factors, including water, soil, and air pollution. The highest amount of lead was observed in lemon beebrush (5.938 ppm) in Behshahr and peppermint (4.4 31 ppm) in Babol. The highest amount of cadmium was detected in stevia collected (0.291 ppm) from Sari.<br> <strong>Conclusion:</strong> Despite the relative lack of risk of samples studied, different forms of medicinal plants should be used with caution. Medicinal plant farms also need to be regularly monitored and precautions must be taken to control heavy metal contamination in plant-based foods. گیاهان دارویی, عناصر معدنی, ایمنی غذایی, مخاطرات بهداشتی medicinal plants, minerals, food safety, health hazards 127 139 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-11398-4&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Shiran محمد رضا شیران mr.shiran@gmail.com 1003194753284600139700 1003194753284600139700 No Associate Professor, The Health of Plant and Livestock Products Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, sari, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات سلامت فرآورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Reza Fallahi رضا فلاحی fallahi96.p@yahoo.com 1003194753284600139701 1003194753284600139701 No Doctor of Pharmacy, The Health of Plant and Livestock Products Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran داروساز، مرکز تحقیقات سلامت فرآورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Esmaeil Babanezhad اسماعیل بابانژاد esmaeil.babanezhad@gmail.com 1003194753284600139702 1003194753284600139702 No 3Assistant Professor, The Health of Plant and Livestock Products Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، مرکز تحقیقات سلامت فرآورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Sima Jafarirad سیما جعفری راد sjafarirad@gmail.com 1003194753284600139703 1003194753284600139703 No Associate Professor, Nutrition and Metabolic Diseases Research Center, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran 5 Department of Nutrition, School of Allied Medical Sciences, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات تغذیه و بیماری های متابولیک، انستیتو تحقیقات بالینی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران 5. گروه تغذیه، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Fatemeh Khaleghi فاطمه خالقی ftkhaleghi@yahoo.com 1003194753284600139699 1003194753284600139699 Yes PhD in Natural Products Chemistry , The Health of Plant and Livestock Products Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکتری شیمی گرایش ترکیبات طبیعی، مرکز تحقیقات سلامت فرآورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران