fa ارزیابی خطر آلودگی نفتی در رسوبات منطقه حفاظت شده حرا با اندازه‌گیری هیدروکربن‌های آروماتیک چند حلقه‌ای بهداشت health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: هیدروکربن‌های آروماتیک چند حلقه‌ای (Polycyclic aromatic hydrocarbons یا PAHs) گروه بزرگی از آلاینده‌های پایدار محیطی را تشکیل می‌دهند. این ترکیبات از پراکنش وسیعی در محیط زیست برخوردار هستند و منشأ اصلی ورود آن‌ها به محیط زیست، نفت و فرآورده‌های نفتی می‌باشد. هدف اصلی مقاله حاضر، اندازه‌گیری ترکیبات PAHs لیست آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا در رسوبات سطحی منطقه حفاظت شده حرا و مقایسه آن با استانداردهای موجود بود. مواد و روش‌ها: به منظور ارزیابی خطر آلودگی نفتی در منطقه، تعداد 42 نمونه رسوب سطحی از دو منطقه قشم و بندر خمیر برداشت شد و 16 ترکیبPAH لیست آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا در آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت. جهت استخراج نمونه‌ها از دستگاه سوکسله (Soxhlet) و حلال دی‌کلرومتان و برای تحلیل نمونه‌ها از دستگاه GC-MS (Gas chromatography-Mass spectrometer) استفاده گردید. یافته‌ها: متوسط غلظت 16 ترکیب PAHs برابر با 157 ± 1470 نانوگرم بر گرم وزن خشک به دست آمد. همچنین غلظت ترکیب نفتالین به عنوان سمی‌ترین و بنزو(آ) پایرن به عنوان شناخته شده‌ترین ترکیب سرطان‌زای PAHs به ترتیب 183 ± 1274 و 28/0 ± 5/2 نانوگرم بر گرم وزن خشک محاسبه شد. استنتاج: غلظت کلی ترکیبات PAHs کمتر از میزان استاندارد EPA (4000 نانوگرم بر گرم) در رسوب می‌باشد، اما غلظت ترکیب نفتالین به عنوان سمی‌ترین ترکیب PAH بالاتر از حد استاندارد این سازمان (160 نانوگرم بر گرم) بود. غلظت ترکیب بنزو(آ) پایرن نیز به عنوان خطرناک‌ترین ترکیب PAH و شاخص آلودگی محیط به ترکیبات PAH نیز کمتر از حد مجاز این سازمان (430 نانوگرم بر گرم) ارزیابی گردید. Background and purpose: Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) are one of the widespread and persistent contaminant throughout the nature. The main origin that introduced this contamination to environment is oil and oil products. The main objective of this study was determination of Environmental Protection Agency’s (EPA) PAHs list compounds in surface sediments of Hara Protected Zone and comparison the results with the standards. Materials and methods: For petroleum pollution risk assessment in the zone, forty-two surface sediments were collected from Qeshm Island and Bandar Khamir, Iran, and sixteen PAHs compounds listed by EPA were determinate in them. The samples were extracted with a Soxhlet extractor device and 300ml dichloromethane and then analyzed with Gas Chromatography-Mass Spectrometer (GC-MS). Results: Mean concentration of these 16 compounds was 1470 ± 157 ng/g dry weight. Therefore, the mean concentration of naphthalene as the most toxic and Benzo(a)pyrene as the best known of carcinogen PAHs compounds was 1274 ± 183 and 2.5 ± 0.28 ng/g dry weight, respectively. Conclusion: Results showed that the concentration of total PAHs was below the EPA standard (4000 ng/g dry weight). But concentration of naphthalene as the most toxic of PAH compound was higher than standard (160 ng/g). So concentration of Benzo(a)pyrene as most hazardous of PAHs compound and indicator of environmental contamination with PAHs compounds was lower than standard (430 ng/g). هیدروکربن‌های آروماتیک چند حلقه‌ای, آلودگی نفتی, منطقه حفاظت شده حرا, جزیره قشم Polycyclic aromatic hydrocarbons, petroleum pollution, Hara protected zone, Qeshm Island, Iran 186 194 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1812-1&slc_lang=fa&sid=1 Zohreh Ebrahimi-Seirizi زهره ابراهیمی سیریزی 100319475328460030869 100319475328460030869 No Alireza Riyahi-Bakhtiari علیرضا ریاحی بختیاری ariyahi@yahoo.com@yahoo.com 100319475328460030870 100319475328460030870 Yes Sanaz Ghaffari ساناز غفاری 100319475328460030871 100319475328460030871 No