fa بررسی دانش، نگرش و عملکرد داروسازان و پرستاران استان مازندران در مورد عوارض جانبی داروها و گزارش دهی آنها، سال1384 پژوهشي-کامل Research(Original) <div style="text-align: justify direction: rtl"> <span style="font-weight: bold">سابقه و هدف:</span> فارماکوویژیلانس علمی است که به شناسایی، گزارش دهی، ارزیابی و پیشگیری از عوارض جانبی داروها پس از ورود به بازار پرداخته، اساس آن راگزارش داوطلبانه عوارض مشاهده شده توسط کادر درمانی ازطریق تکمیل کارت های زرد رنگ تشکیل می دهد. به دلیل پایین بودن میزان گزارش دهی در استان مازندران، این مطالعه به منظور بررسی دانش، نگرش و عملکرد داروسازان و پرستاران استان در خصوص گزارش دهی عوارض جانبی داروها انجام شده است.<br><span style="font-weight: bold">مواد و روش ها:</span> این مطالعه توصیفی روی 286 نفر شامل 67 داروساز و 219پرستار که به صورت تصادفی از شهرهای مختلف استان انتخاب شده بودند، انجام شده است. ابزار سنجش، پرسشنامه استاندارد گروه تحقیقاتی فارماکوویژیلانس در اروپا بوده است. در حیطه دانش، تعریف فارماکوویژیلانس، آگاهی از معیارهای گزارش دهی و تعریف واژه های مربوط به تکرر بروز عارضه مطرح شد. در حیطه نگرش، واکنش افراد در زمینه گزارش یا عدم گزارش چند مـورد عارضـه جانبـی بیان شده در پرسشنامـه و مهم ترین دلایل عدم گزارش دهـی عوارض مشکوک، و در حیـطه عملکرد تعداد و محل ارسال گزارش ها مورد بررسی قرار گرفت. داده ها توسط نرم افزار SPSS و با آزمون های independent sample t-test برای مقایسه متغیرهای کمی و مربع کای و Kendall’s tau-b به ترتیب برای متغیرهای کیفی اسمی و رتبه ای مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و P< 0.05 به عنوان اختلاف آماری معنی دار درنظر گرفته شد.<br><span style="font-weight: bold">یافته ها: </span>دانش کافی در هیچیک از دو حرفه بررسی شده وجود نداشته است. علی رغم آن که بیش از 80 درصد شرکت کنندگان سابقه مواجهه با عارضه جانبی را بیان داشته اند، میانگین گزارش های ارسالی هر دو گروه شغلی بسیار پایین بوده و به ترتیب، 0.72 ± 2.8 و 0.17 ± 0.67 برای داروسازان و پرستاران بوده است (P<0.01). پرستاران بیشترعوارض دارویی را به پزشکان، ایستگاه پرستاری و داروسازان بیمارستان ها گزارش نمودند و با احتساب این نوع گزارش ها، گزارش دهی بیش تری از داروسازان داشته اند (P<0.001). مهم ترین دلایل عدم گزارش دهی عوارض مشکوک شامل عدم اطمینان از دخالت دارو در بروز عارضه، عدم اطلاع از مرکز ملی، شناخته شده بودن عارضه و جدی نبودن عوارض بوده است.<br><span style="font-weight: bold">استنتاج:</span> با توجه به این که سیستم گزارش دهی عوارض جانبی داروها برای بسیاری از افرادی که در حوزه سلامت جامعه فعالیت دارند شناخته شده نمی باشد، اقداماتی نظیر برگزاری کارگاه های آموزشی در بیمارستان های استان با تاکید بر اهداف فارماکوویژیلانس، نحوه تکمیل کارت زرد و مواردی که ضرورتا باید گزارش شوند و نیز گنجاندن مبحث فارماکوویژیلانس در سرفصل دروس دانشجویان رشته های مختلف جهت بهبود وضعیت موجود، الزامی است. </div> <span style="font-weight: bold">Background and purpose</span>: Pharmacovigilance is a science that focuses on the detection, assessment, and prevention of adverse drug reactions (ADRs) in the post-marketing phase. Its back bone is spontaneous reporting by health care workers via completing the yellow cards. Due to the low reporting of ADRs in the Mazandaran province, this study was designed to evaluate the knowledge, attitude and performance of pharmacists and nurses regarding ADRs reporting. <br><span style="font-weight: bold">Materials and Methods</span>: This descriptive study was done on 286 health care workers including 67 pharmacists and 219 nurses, selected randomly from different cities of the province. The standard questionnaire of European pharmacovigilance research group was used as the data collection tool. In the field of knowledge, definition of pharmacovigilance, awareness of the national criteria for reporting the ADRs and awareness about the terminology occurrence rates of ADRs were questioned. To evaluate the attitude, reaction of subjects to the some simulated ADRs and reasons of underreporting were assessed. In the field of performance, numbers of reported ADRs and also the sites where reports sent from were asked. Data were analyzed using independent sample t-test for quantitative variables and Chi-square and Kendall’s tau-b for nominal and ordinal variables, respectively using SPSS software. P< 0.05 was considered as significant level. <br> <span style="font-weight: bold">Results: </span>There was no satisfying knowledge in each of the two groups. In spite of exposure of more than 80% of subjects to the ADRs, the mean reported ADRs values for pharmacists and nurses were very low as 0.72 ± 2.8 and 0.17 ± 0.67 respectively (P<0.01). Nurses liked to report most of ADRs to the physicians, nursing stations and pharmacist in spite of the national center. Considering these reports, they were more active than the pharmacists (P<0.001). The main causes of underreporting of the suspected ADRs were not being sure about the causative effect of the drug, unawareness of the existence of a national center, the ADRs were too well known to report and the ADRs were too trivial. <br><span style="font-weight: bold">Conclusion:</span> Since most of the heath care workers were not familiar with the spontaneous reporting system, interventions such as presenting pharmacovigilance workshops in the hospitals of the province focusing on the aims of pharmacovigilance, completing the yellow card, clarifying the reporting criteria and also considering the pharmacovigilance in the training courses of students are recommended. فارماکوویژیلانس، عوارض جانبی داروها، دانش، نگرش، عملکرد Pharmacoxigilance, adverse drug reaction, knowledge, attitude, performance 115 125 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-186&slc_lang=fa&sid=1 E Salehifar ابراهیم صالحی فر 10031947532846006118 10031947532846006118 Yes SH Ala شهرام اعلا 10031947532846006119 10031947532846006119 No KH Gholami خیراله غلامی 10031947532846006120 10031947532846006120 No