Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa تاثیر آموزش مبتنی بر مدل ارتقای سلامت پندر بر رفتار بهداشت دهان و دندان بیماران مبتلا به سرطان: مطالعه نیمه تجربی Effect of Education Based on the Pender Health Promotion Model on Oral Health Behavior of Cancer Patients: A Semi-Experimental Study آموزش بهداشت Health Education پژوهشي-کامل Research(Original)  سابقه و هدف: <a name="_Hlk88674012">بیماری</a>‌های دهان و دندان از شایع‌ترین مشکلات سلامتی در مبتلایان به سرطان می‌باشد که بر کیفیت زندگی آنان موثر است. <a name="_Hlk88674027"></a>این مطالعه با هدف تاثیر آموزش مبتنی بر مدل ارتقای سلامت پندر بر رفتار بهداشتی دهان و دندان بیماران مبتلا به سرطان انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه نیمه تجربی بر روی 40 نفر از بیماران بزرگسال مبتلا به سرطان مراجعه کننده به مرکز فیزیوتراپی نوتوان و لنف ادم مشهد با روش نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک در سال 1398 انجام شد. مداخله آموزشی در قالب 6 جلسه آموزشی تئوری و عملی، با فاصله یک هفته بین جلسات آموزشی بر اساس مدل ارتقای سلامت پندر ارائه شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد مبتنی بر سازه‌های مدل ارتقای سلامت پندر بود، که در سه مرحله شامل قبل از مداخله، بلافاصله و 2 ماه بعد از مداخله تکمیل گردید. داده‌ها در نرم‌افزار آماری 22SPSS و با استفاده از آزمون‌های توصیفی و آزمون‌های آنالیز واریانس با اندازه‌های مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: بین نمره رفتار قبل از مداخله (4/57±25/82) با بعد از مداخله (4/24±32/41) و مرحله پیگیری (3/72±29/79)  اختلاف آماری معنی‌داری وجود داشت(0/001>P). همچنین بعد از مداخله آموزشی، از بین سازه‌های مدل ارتقای پندر، سازه‌های خودکارآمدی، احساسات مثبت و عوامل تاثیرگذار بین فردی به‌طور معنی‌داری افزایش (0/001>P) و موانع درک شده کاهش داشته است(0/001>P). استنتاج: نتایج این مطالعه بر کارآیی مدل ارتقای سلامت پندر در ارتقای رفتار بهداشت دهان در بیماران بزرگسال مبتلا به سرطان تأکید می‌کند.    Background and purpose: Oral diseases are the most common health problems in cancer patients, influencing their quality of life. This study aimed to evaluate the effect of education on oral and dental health behaviour based on the Pender health promotion model in cancer patients.. Materials and methods: This semi-experimental study was conducted in 40 adult cancer patients attending Notovan Physiotherapy and Lymphedema Center in Mashhad, Iran, 2019. The samples were selected by systematic random sampling. The educational intervention based on the Pender health promotion model was delivered in six theoretical and practical training sessions, with a one-week interval between the sessions. Data were collected using a standard questionnaire based on the components of the Pender health promotion model that was completed before the intervention, immediately, and two months after the intervention. Data analysis was done in SPSS V22, applying descriptive tests and repeated measures ANOVA. Results: Findings showed significant differences in the score for behaviour before the intervention (25.82±4.57), after the intervention (32.41±4.24), and two months later (29.79±3.72) (P<0.001). In addition, after the intervention, among different components of the Pender health promotion model, self-efficacy, positive emotions, and interpersonal influencing factors increased significantly (P<0.001). At the same time, perceived barriers decreased significantly (P<0.001). Conclusion: The current study supports the positive effect of the Pender health promotion model in enhancing oral and dental health behaviour in adult patients with cancer.   بهداشت دهان و دندان, ارتقای سلامت, مدل پندر, سرطان oral health, health promotion, Pender model, cancer 23 34 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-16196-1&slc_lang=fa&sid=1 Kobra Abedian Kasgari کبری عابدیان کاسگری kobra_abedian1384@yahoo.com 1003194753284600154906 1003194753284600154906 No Assistant Professor, Department of Midwifery, Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه آموزشی مامائی، دانشکده پرستاری مامائی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Naiereh Aghaei نیره آقائی naiereh.aghaei@gmail.com 1003194753284600154907 1003194753284600154907 No Assistant Professor, Department of Medical Surgical Nursing, Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه آموزشی داخلی جراحی، دانشکده پرستاری مامائی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Naeeme Naderi نعیمه نادری naderi.12@gmail.com 1003194753284600154908 1003194753284600154908 No Assistant Professor, Department of Operative Dentistry, School of Dentistry, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran استادیار، گروه آموزشی ترمیمی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران Alireza Jafari علیرضا جعفری jafari.ar94@gmail.com 1003194753284600154909 1003194753284600154909 No Assistant Professor, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Social Development and Health Promotion Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran استادیار، گروه آموزشی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Safa Momeni Badeleh صفا مومنی بادله safamo0568@gmail.com 1003194753284600154910 1003194753284600154910 No PhD Student in Drug Control and Cosmetic Products, Faculty of Pharmacy, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran دانشجوی دوره تخصصی کنترل دارو و فراورده‌های آرایشی وبهداشتی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران Hadi Tehrani هادی طهرانی tehranih@mums.ac.ir 1003194753284600154911 1003194753284600154911 Yes Associate Professor, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran . Social Determinants of Health Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دانشیار، گروه آموزشی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران . مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران