fa بررسی آسیب شناسی تأثیر غلظت های تحت کشنده سم دیازینون بر برخی از اندام های کپور علف خوار (آمور) (Ctenopharyngodon idella) بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: دیازینون یکی از حشره‌‌کش‌های ارگانوفسفره است که به‌طور وسیعی در اقصی نقاط دنیا به‌ویژه در مزارع برنج استفاده می‌شود. نتایج برخی مطالعات نشان داده است که چنین سمومی می‌توانند با تأثیر بر بهداشت آبزیان به روش‌های مختلف از جمله تأثیر بر سیستم ایمنی باعث افزایش حساسیت آن‌ها به بیماری‌های عفونی شوند. مواد و روش‌ها: در این مطالعه اثرات آسیب شناسی غلظت‌های مختلف تحت کشنده دیازینون (1، 2 و 4 میلی‌گرم در لیتر) روی آبشش‌ها، کبد، طحال، کلیه و اندام‌های بویایی ماهی آمور یا کپور علف‌خوار (Ctenopharyngodonidella) بررسی شد. تعداد 120 قطعه ماهی آمور با وزن متوسط 155±850 گرم به مدت 12 ساعت و در دمای 22-18 درجه سانتی‌گراد در معرض دیازینون قرار گرفته و بعد از 1، 7، 15، 30 و 45 روز مورد مطالعه قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج بررسی‌های آسیب شناسی با میکروسکوپ نوری نشان داد که غلظت‌های مختلف سم باعث آسیب‌های جدی به ساختمان سلول‌ها و بافت‌ها شده که به‌صورت پرخونی، خونریزی، نفوذ سلول‌های آماسی، پیکنوزه شدن سلول‌های هسته‌های سلولی، دژنراسیون واکوئلی و نکروز عمومی در بافت‌های کیله، طحال و کبد مشاهده گردید. استنتاج: ضمناً تغییرات دژنراتیو بافت بینابینی، جدا شدن لایه پایه لوله‌های ادرای در کلیه نیز دیده شد. همچنین در آبشش‌‌ها هیپرپلازی و چسبندگی تیغه‌های ثانویه به هم، جدا شدن و افتادن بافت پوششی از لایه پایه و نیز حالت صاف شدن و لخت شدن سطوح پوششی اندام بویایی مشاهده گردید. Background and purpose: Diazinon is a widely used organophosphorus pesticide around the world especially in rice paddy fields. Some studies showed that such toxic chemicals can influence the health conditions of fish at various levels including fish immune system and increase the fish susceptibility to infectious diseases. Materials and methods: In this study, histopathological effects of different sublethal concentrations of diazinon at 1, 2 and 4 mg/L were investigated on gills, liver, spleen, kidney and nostril of grass carp (Ctenopharyngodon idella). One hundred and twenty grass carps weighing 850±155 g were studied at 1, 7, 15, 30 and 45 days post-exposure to the toxicant for 12 hours at 18- 22ºC. Results: Light microscopic examinations of tissues showed that toxicant concentrations caused severe damages to the cells and tissues structure such as congestion of blood vessels, haemorrhage, cellular infiltration, pyknosis of cells nuclei, vacuolar degeneration and general necrosis in the tissues of kidney, spleen and liver. Conclusion: There were degenerative changes of interstitial tissue and detachment of tubular basement membrane in kidney. We also observed hyperplasia and fusion of secondary lamellae, separation and sloughing of epithelium from the underlying basement membrane in gill sections and denudation of epithelial surface in nostril. ماهی آمور، دیازینون، بررسی آسیب شناسی، اندام بویایی Grass Carp (Ctenopharyngodon idella), diazinon, histopathological studies, nostril 282 287 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1768-28&slc_lang=fa&sid=1 Reza Pourgholam رضا پورغلام E-mail: r_pourgholam@yahoo.com 100319475328460016225 100319475328460016225 Yes Maryam Ghiyasi مریم قیاسی 100319475328460016226 100319475328460016226 No Maryam Rezai مریم رضایی 100319475328460016227 100319475328460016227 No Hasan Nasrollahzadeh حسن نصراله زاده 100319475328460016228 100319475328460016228 No Ali Asghar Saiedi علی اصغر سعیدی 100319475328460016229 100319475328460016229 No Reza Safari رضا صفری 100319475328460016230 100319475328460016230 No Shahriar Behroozi شهریار بهروزی 100319475328460016231 100319475328460016231 No Moheb Ali Pourgholam محب علی پورغلام 100319475328460016232 100319475328460016232 No