Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa بررسی تاثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل فرانظریه ای بر رفتار سیگار کشیدن در مردان Investigating the Effect of an Educational Intervention Based on the Transtheoretical Model on Smoking Behavior Among Men Attending Comprehensive Health Service Centers in Qom آموزش بهداشت Health Education پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: افراد در مراحل مختلف رفتار ترک سیگار قرار دارند و میزان آمادگی آن‌ها برای تغییر رفتار متفاوت می‌باشد. این مطالعه با هدف تعیین تاثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل فرانظریه ای بر رفتار سیگار کشیدن در مردان سیگاری شهر قم، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: پژوهش مداخله‌ای حاضر، در بین مردان سیگاری 30 تا 60 سال و مراجعه‌کننده به مراکز خدمات جامع سلامت شهر قم در سال 1402 انجام شد. نمونه‌گیری با روش نمونه‌گیری در دسترس، با احتساب 10 درصد ریزش برابر با 55 نفر برای هر گروه مداخله و کنترل که به‌صورت تصادفی(جهت تصادفی سازی افراد در دو گروه از روش بلوک‌های جایگشتی 4 تایی (Permuted block randomization)، به‌دست آمد. پس از تکمیل پرسشنامه‌های پیش آزمون، شش جلسه آموزشی 45 دقیقه به روش سخنرانی، پرسش و پاسخ و بارش افکار انجام شد. دو ماه پس از مداخله آموزشی مرحله پس آزمون انجام شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌های کمی، فراوانی، درصد فراوانی و میانگین و انحراف معیار آزمون‌های توصیفی و استنباطی و آزمون‌های کای اسکوئر، t-مستقل، t-زوجی استفاده شد. سطح معنی‌داری کم‌تر از 05/0 بود. یافته‌ها: میانگین سن شرکت‌کنندگان 7/6±39/6 سال بود. بعد از مداخله آموزشی، میانگین نمره رفتار سیگار کشیدن در گروه آزمون به‌صورت معنی‌دار نسبت به قبل از مداخله، کاهش یافته بود (0/001P<، قبل مداخله 1/9±9/4، بعد از مداخله 1/3±8/04). میانگین نمره سازه مراحل تغییر، سازه فرآیندهای تغییر در گروه آزمون بعد از آموزش به صورت معنادار نسبت به قبل از مداخله، افزایش یافته بود (0/001P<، 7/3±73/05). میانگین نمره سازه وسوسه، نیز بعد از آموزش درگروه آزمون، کاهش آماری معنی‌داری مشاهده شد (0/001p<،5/1±29/2). استنتاج: مداخلات آموزشی مبتنی بر مدل فرانظریه‌ای همراه با آموزش مهارت‌های مقابله‌ای و مشاوره فردی می‌تواند در مراحل تغییر، تصمیم‌گیری، وسوسه انگیزی و ترک سیگار کشیدن تاثیر گذار باشد.   Background and purpose: Smokers and their readiness to change behaviour varies accordingly. This study aimed to determine the effect of an educational intervention based on the Transtheoretical Model on smoking behaviour among male smokers in Qom. Materials and methods: This interventional study was conducted among male smokers aged 30 to 60 years who attended comprehensive health service centers in Qom in 2023. Sampling was performed using the convenience sampling method. Considering a 10% dropout rate, a sample size of 55 participants was allocated to each of the intervention and control groups. Participants were randomly assigned to the two groups using permuted block randomization with a block size of 4. After completing the pre-test questionnaires, six 45-minute educational sessions were delivered using lecture, question-and-answer, and brainstorming methods. The post-test phase was conducted two months after the educational intervention. For quantitative data analysis, descriptive statistics (frequency, percentage, mean, and standard deviation) and inferential tests (chi-square test, independent t-test, and paired t-test) were used. A p-value of less than 0.05 was considered statistically significant. Results: The average age of participants was 39.6 ± 7.6 years. After the educational intervention, the mean score of smoking behaviour in the intervention group decreased significantly compared to before the intervention (P<0.001; before:9.4 ±1.9, after:8.04 ±1.3). The mean scores of the Stages of Change and Processes of Change constructs in the intervention group increased significantly after the training compared to baseline (P<0.001; after:73.05±7.3). The mean score of the Temptation construct also showed a statistically significant decrease after the intervention in the intervention group (P<0.001; after: 2.5±1.29). Conclusion: Educational interventions based on the Transtheoretical Model, combined with coping skills training and individual counselling, can be effective in improving stages of change, decision-making, temptation management, and promoting smoking cessation.   رفتار سیگار کشیدن, مدل فرانظریه‌ای, مداخله آموزشی smoking behavior, Transtheoretical model, educational intervention 30 43 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-17281-2&slc_lang=fa&sid=1 Taher Oroji طاهر اروجی taherorouji6806@gmail.com 1003194753284600178439 1003194753284600178439 No MSc in Health Education, Faculty of Health, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran کارشناسی ارشد آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت. دانشگاه علوم پزشکی قم. قم، ایران. Ehsan Vesali-Monfared احسان وصالی منفرد vesalimonfared@gmail.com 1003194753284600178440 1003194753284600178440 No Ph.D, Gastrointestinal and Liver Diseases Research Center, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش و کبد، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران Bahram Mohagheg بهرام محقق bmohaghegh@gmail.com 1003194753284600178441 1003194753284600178441 No P.h.D, Department of Health Education and Promotion, Faculty of Health, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، گروه آموزش و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت. دانشگاه علوم پزشکی قم. قم، ایران Mohammad Ebrahim Ghafari محمد ابراهیم غفاری m.gh19@yahoo.com 1003194753284600178442 1003194753284600178442 No P.h.D,Assistant Professor of Biostatistics, Department of Biostatistics and Epidemiology, School of Health, Qom University of Medical Sciences دکتری تخصصی آمار زیستی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت. دانشگاه علوم پزشکی قم. قم، ایران Mohammad Aligol محمد علی گل aligol1389@gmail.com 1003194753284600178443 1003194753284600178443 Yes P.h.D, Department of Health Education and Promotion, Faculty of Health, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، گروه آموزش و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت. دانشگاه علوم پزشکی قم. قم، ایران