Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa نگرشی جدید بر پایش روند میزان عقرب زدگی در شهرستان قشم در بازه زمانی پنج ساله (1403-1398) A Novel Approach to Monitoring Scorpion Sting Trends in Qeshm County Over a Five-Year Period (2019–2024) سم شناسی toxicology گزارش کوتاه Brief Report سابقه و هدف: امروزه عقرب‌‌زدگی یکی از مهم‌ترین مشکلات بهداشتی کشورهای دنیا از جمله ایران، محسوب می‌شود. با توجه به روند رو به افزایش موارد عقرب‌‌زدگی در شهرستان قشم مطالعه ای با عنوان نگرشی جدید بر پایش روند میزان عقرب‌‌زدگی در این شهرستان در بازه زمانی پنج ساله (1403-1398) اجرا گردید. این مطالعه برای اولین بار با هدف بررسی روند کلی میزان عقرب‌‌زدگی، و میزان و روند میزان کلی عقرب‌‌زدگی در میان زنان و مردان و مناطق شهری و روستایی در بازه زمانی پنج ساله، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: در این مطالعه مقطعی، موارد عقرب‌‌زدگی مراجعه کننده به بیمارستان پیامبر اعظم شهرستان قشم در بازه زمانی پنج ساله از فروردین سال 1398 تا شهریور 1403 مورد بررسی قرار گرفتند. داده‌ها پس از طبقه‌بندی برحسب جنسیت، گروه‌های سنی، ماه‌های سال، منطقه، ناحیه، زمان، سابقه قبلی گزش و مصرف سرم، و فاصله زمانی گزش تا بهبودی و تزریق سرم تا بهبودی با نرم‌افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. میزان و روند میزان عقرب‌‌زدگی برحسب ماه‌های سال و گروه‌های سنی، جنسیت، و مناطق شهری و روستایی با نرم‌افزار اکسل ترسیم شدند. یافته‌ها: روند کلی میزان عقرب‌‌زدگی در طول سال‌های مورد مطالعه از فروردین تا شهریور افزایشی، و از مهر تا اسفند و فروردین تا اسفند کاهشی بود. میزان و روند میزان کلی عقرب‌‌زدگی در میان زنان و مردان و مناطق شهری و روستایی و در طول سال‌های مورد مطالعه افزایش داشت و در گروه‌های سنی تغییر محسوسی نداشت. میانگین میزان عقرب‌‌زدگی در ناحیه دست و پا بیش‌تر از ناحیه سر و گردن و تنه مشاهده شد. استنتاج: بیش‌ترین میزان بهبودی در فاصله زمانی کم‌تر از 6 ساعت بعد از تزریق سرم است که تسریع در درمان عقرب‌زدگی را نشان می‌دهد. نتایج پژوهش حاضر می تواند مستندی مفید و کارگشای جهت ارائه به تصمیم‌‌گیرندگان نظام سلامت باشد.   Background and purpose: Scorpion stings are considered a significant public health issue in many countries, including Iran. With the increasing incidence of scorpion stings in Qeshm County, this study aimed to provide a comprehensive assessment of scorpion sting trends in the county over a five-year period (2019–2024). For the first time, the study investigated the overall trend of scorpion sting rates, as well as the trends among women and men in both urban and rural areas, over this five-year period. Materials and methods: Scorpion sting cases referred to Payambar Azam Hospital in Qeshm County over a five-year period, from April 2019 to September 2024, were examined. The data were classified by gender, age group, month, region, urban or rural area, time of sting, previous history of stings, serum administration, and the time intervals from sting to recovery and from serum injection to recovery. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics. Scorpion sting rates were plotted by month, age group, gender, and area type (urban or rural) using Microsoft Excel. Results: The overall trend of scorpion sting rates during the study period increased from April to September and decreased from October to March. Rates increased among both men and women, as well as in urban and rural areas, with no significant changes observed across age groups. The highest average rate of scorpion stings occurred on the hands and feet, compared to the head, neck, and trunk. Conclusion: Monitoring scorpion sting rates in Qeshm County provides essential information for healthcare decision-makers. The greatest improvement was observed within six hours after serum injection, indicating a more rapid and effective treatment of scorpion envenomation.   پایش, روند میزان عقرب‌‌زدگی, قشم, میزان عقرب‌زدگی, نظام سلامت Qeshm, health system, monitoring, scorpion sting rate, trend of scorpion stings 94 103 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-14564-3&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Nasirian حسن نصیریان 1003194753284600180826 1003194753284600180826 No PhD in Medical Entomology and Vector Control, Department of Vector Biology and Control of Diseases, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکترای تخصصی گروه بیولوژی و کنترل ناقلین بیماری‌ها، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Seyed Mohsen Mohebi Nodez سید محسن محبی نودز 1003194753284600180827 1003194753284600180827 Yes PhD Student in Biology and Control of Disease Vectors, Infectious and Tropical Diseases Research Center, Hormozgan Health Institute, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran کارشناس ارشد مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی و گرمسیری، پژوهشکده تحقیقات سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Abbas Poudat عباس پودات 1003194753284600180831 1003194753284600180831 No Assistant Professor, Department of Biology and Control of Disease Vectors, School of Health, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran استادیار، گروه بیولوژی و کنترل ناقلین بیماری ها، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران واستادیار، مرکز تحقیقات بیماری های عفونی و گرمسیری، پژوهشکده تحقیقات سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Ismaeil Alizadeh اسماعیل علیزاده 1003194753284600180828 1003194753284600180828 No PhD Student in Biology and Control of Disease Vectors, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکترای تخصصی گروه بیولوژی و کنترل ناقلین بیماری ها، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Saeedeh Ebrahimi سعیده ابراهیمی 1003194753284600180829 1003194753284600180829 No PhD Student in Biology and Control of Disease Vectors, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکترای تخصصی گروه بیولوژی و کنترل ناقلین بیماری ها، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Jafar Ebrahimifar جعفر ابراهیمی فر 1003194753284600180830 1003194753284600180830 No PhD Student in Biology and Control of Disease Vectors, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکترای تخصصی گروه بیولوژی و کنترل ناقلین بیماری ها، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران