Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa فراوانی عدم انجام سنجش تراکم استخوان و دانش افراد واجد شرایط شهرستان ساری، در سال ۱۴۰۲ Prevalence of Underutilization of Bone Densitometry and Awareness among Eligible Individuals in Sari, 2023 بهداشت خانواده Family Health گزارش کوتاه Brief Report سابقه و هدف: پوکی استخوان یکی از بیماری‌های شایع و مهم عصر حاضر است. این بیماری اغلب بدون علامت پیشرفت می‌کند و معمولاً تا وقوع اولین شکستگی تشخیص داده نمی‌شود. شناسایی عوامل مؤثر بر رفتارهای پیشگیرانه اهمیت ویژه‌ای دارد. در حال حاضر تراکم سنجی استخوان به عنوان استاندارد طلایی در تشخیص پوکی استخوان در نظر گرفته می‌شود. این مطالعه با هدف تعیین فراوانی عدم دانسیتومتری و عوامل مرتبط با آن می‌باشد تا با شناسایی ریشه‌ای این عوامل، گامی مؤثر در پیشگیری از بیماری برداشته شود. مواد و روش ‌ها: این پژوهش از نوع مقطعی بود. جامعه آماری شامل افراد مراجعه‌ کننده واجد شرایط انجام دانسیتومتری در مراکز بهداشتی درمانی شهرستان ساری، در سال 1402، می باشد. جامعه آماری 195 نفر تعیین شد و اطلاعات اولیه شامل سن، جنس، تحصیلات، سابقه مصرف سیگار، مصرف کورتون، مصرف الکل، میزان فعالیت بدنی و دلایل عدم انجام دانسیتومتری بوده است. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 27 تحلیل گردید و آزمون‌های آماری کای دو آزمون تی مستقل و با سطح معنی‌داری 05/0 انجام شد. یافته‌ها: تنها 1/2 درصد از افراد واجد شرایط دانسیتومتری انجام داده بودند و 97/9 درصد افراد واجد شرایط دانسیتومتری را انجام ندادند. 65/6 درصد شرکت کنندگان زن و34/4 درصد مرد بودند. 10/8 درصد سابقه کاهش وزن داشتند. مهم‌ترین دلایل عدم انجام دانسیتومتری به ترتیب شامل کمبود وقت (55/1 درصد)، عدم پوشش هزینه توسط بیمه (49/5 درصد)، ترس (40/3 درصد)، آگاهی ناکافی (39/8 درصد) و نبود امکانات (28/6 درصد) بود. میانگین آگاهی افراد نسبت به پوکی استخوان 45/78 درصد و آگاهی نسبت به تست غربالگری تنها 5/6 درصد بود. استنتاج: آگاهی ناکافی نسبت به غربالگری دانسیتومتری و مشکلات مالی از موانع مهم پیشگیری و تشخیص زود هنگام پوکی استخوان هستند که نیازمند توجه ویژه مسئولین و سیاست‌گذاران سلامت می‌باشد.   Background and purpose: Osteoporosis is one of the most common and clinically significant diseases worldwide. It often progresses asymptomatically and is typically not diagnosed until the first fracture occurs. Identifying factors that influence preventive behaviours is therefore particularly important. Bone densitometry is currently considered the gold standard for diagnosing osteoporosis. The aim of this study was to determine the frequency of Underutilization of densitometry and its associated factors, in order to inform effective preventive strategies by identifying underlying causes. Materials and methods: This study used a cross-sectional design. The study population consisted of individuals eligible for densitometry at health centres in Sari in 2023, with a total sample size of 195 participants. Collected variables included age, sex, educational level, smoking history, corticosteroid use, alcohol consumption, physical activity level, and reasons for not undergoing densitometry. Data were analyzed using SPSS software (version 27), and chi-square and independent t-tests were applied, with a significance level set at 0.05. Results: Only 1.2% of eligible individuals had undergone densitometry, while 97.9% had not. Among participants, 65.6% were female and 34.4% were male. A history of weight loss was reported by 10.8% of participants. The most important reasons for not undergoing densitometry were, in order of frequency, lack of time (55.1%), lack of insurance coverage (49.5%), fear (40.3%), insufficient awareness (39.8%), and lack of facilities (28.6%). The mean level of awareness about osteoporosis was 45.78%, while awareness of screening tests was only 5.6%. Conclusion: The lifestyle of older adults appears suboptimal, highlighting the need to promote healthy behaviours from an earlier age. Limited awareness of densitometry screening and financial constraints represent significant barriers to the prevention and early diagnosis of osteoporosis and require targeted attention from health authorities and policymakers.   پوکی استخوان, دانسیتومتری, سالمندی, سبک زندگی Osteoporosis, densitometry, aging, lifestyle 92 99 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-16812-7&slc_lang=fa&sid=1 Mojgan Geran مژگان گران moj1357geran@gmail.com 1003194753284600186026 1003194753284600186026 No Assistant Professor of Family Medicine, Diabetes Research Center, Institute of Herbal Medicines and Metabolic Disorders, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه آموزشی پزشکی خانواده،مرکز تحقیقات دیابت، پژوهشکده داروهای گیاهی و اختلالات متابولیک، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Zahra Kashi زهرا کاشی ZAHRA.KHASHI@gmailCOM 1003194753284600186027 1003194753284600186027 No Professor of Endocrinology & Metabolism, Diabetes Research Center, Institute of Herbal Medicines and Metabolic Disorders, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد، غدد درون ریز و متابولیسم (بالغین)، مرکز تحقیقات دیابت، پژوهشکده داروهای گیاهی و اختلالات متابولیک، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Farzaneh Amini فرزانه امینی aminifarzaneh40@gmail.com 1003194753284600186028 1003194753284600186028 No PhD in Biostatistics, Department of Biostatistics and Epidemiology, Student Research Committee, School of Public Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکتری آمار زیستی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Parviz Gol Dost پرویز گلدوست 1003194753284600186029 1003194753284600186029 No Public Health Management MPH, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran مدیریت عالی بهداشت عمومی MPH، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Rogheye khatoon Arab رقیه خاتون عرب nasrinabab@yahoo.com 1003194753284600186030 1003194753284600186030 No MSc in Counselling in Midwifery, Sexual and Reproductive Health Research Center, Mazandaran University of Medical sciences, Sari, Iran کارشناسی ارشد مشاوره در مامایی، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Maryam Zarrinkamar مریم زرین کمر maryamzarrinkamar7040@gmail.com 1003194753284600186031 1003194753284600186031 Yes Assistant Professor of Family Medicine, Diabetes Research Center, Institute of Herbal Medicines and Metabolic Disorders, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه آموزشی پزشکی خانواده، مرکز تحقیقات دیابت، پژوهشکده داروهای گیاهی و اختلالات متابولیک، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران