Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa بازنگری و تقویت نظام مراقبت بیماری‌های واگیر در ایران: نیازها، چالش‌ها و گزینه‌های سیاستی Revision and Strengthening of the Communicable Disease Surveillance System in Iran: Needs, Challenges, and Policy Options اپیدمیولوژی Epidemiology خلاصه سیاستی Policy Brief نظام مراقبت بیماری‌های واگیر ایران طی دهه‌ها پیشرفت کرده و زیرساخت‌های پایه نظام مراقبت شامل شبکه بهداشت، ساختارهای ستادی، سامانه‌های گزارش‌دهی و دستورالعمل‌های ملی طی دهه‌های اخیر شکل گرفته است، اما شواهد نشان می‌دهد حساسیت، جامعیت و به‌هنگام ‌بودن در برخی حوزه‌ها ناکافی است. تجربه پاندمی کرونا نیز نیاز به به‌روزرسانی پروتکل‌ها، دیجیتال‌سازی، و تقویت مراقبت سندرومیک را برجسته‌تر کرد. این مقاله با هدف، مرور شواهد موجود و ارائه توصیه‌های سیاستی برای تقویت سامانه مراقبت کشور است. این خلاصه سیاستی با تلفیق شواهد پژوهشی ایران شامل ارزیابی‌های میدانی، تجربه مدیران و کارشناسان مراکز بهداشت شهرستان و استان قم، نتایج مطالعات کمی و کیفی منتشر شده در ایران در ده سال اخیر، مرور روش‌های نوین تشخیص طغیان و بررسی اسناد وزارت بهداشت تدوین شده است. نتایج کلیدی استخراج و به‌صورت سیاست‌محور ساماندهی شد. کم‌ گزارشی، تأخیر در گزارش، مشارکت کم‌تر بخش خصوصی و گسست داده‌ای میان درمان و بهداشت در ارزیابی‌ها مشاهده شد. راهنماهای ملی سندرومیک فهرست ۱۵ سندرم اولویت‌دار و الزامات احتیاطی استاندارد (/تماسی/ریزقطرات/هوابرد) را مشخص کرده‌اند که می‌تواند کشف زود هنگام طغیان را بهبود دهد. سامانه‌های موجود نیازمند بازنگری عملکردی و دیجیتال‌سازی هستند. تجربه پاندمی کووید-۱۹ ضرورت تقویت سامانه تشخیص زود هنگام، پایش ژنومی و بومی‌سازی سامانه نظام مراقبت بیماری های تنفسی را نشان داده است. بهبود نظام مراقبت بیماری‌های واگیر نیازمند بسته اقداماتی شامل بازنگری دستورالعمل‌ها، یکپارچه‌سازی سامانه‌های الکترونیک، آموزش و انگیزش ارائه ‌دهندگان، تضمین محرمانگی و توسعه الگوریتم‌های اتوماتیک تشخیص طغیان است. اجرای مرحله‌بندی ‌شده این بسته، حساسیت و سرعت پاسخ را ارتقا می‌دهد. پیاده‌سازی سریع و نظام‌مند این اقدامات می‌تواند حساسیت و سرعت پاسخ سامانه را به‌طور معنی‌داری افزایش دهد.   The communicable disease surveillance system has evolved over several decades; the basic infrastructure of the surveillance system, including the health network, headquarters structures, reporting systems, and national guidelines, has been established over recent decades, however, evidence suggests that sensitivity, completeness, and timeliness remain suboptimal across several domains. The COVID-19 pandemic further exposed these weaknesses and underscored the need to update surveillance protocols, enhance digitalization, and strengthen syndromic surveillance. The aim of this paper is to review existing evidence and propose policy recommendations to reinforce the national communicable disease surveillance system. This policy brief synthesizes Iranian research evidence, including field assessments; the experiences of managers and experts in district and provincial health centers in Qom; findings from quantitative and qualitative studies conducted in Iran over the past decade; a review of novel outbreak-detection methods; and an assessment of relevant Ministry of Health documents. Key findings were extracted, synthesized, and structured to inform policy options. Across the evidence base, underreporting, reporting delays, limited private-sector engagement, and fragmentation of data between treatment and public-health sectors were consistently observed. National syndromic surveillance guidelines specify a list of 15 priority syndromes and standard precautionary requirements (standard, contact, droplet, and airborne), which provide a framework to support earlier outbreak detection. Nevertheless, existing systems require functional revision and comprehensive digital transformation. The COVID-19 experience highlighted the critical importance of strengthening early-warning systems, expanding genomic surveillance, and localizing respiratory disease surveillance platforms. Improving the communicable disease surveillance system will require a coordinated package of interventions, including guideline revision, integration of electronic systems, training and incentivizing providers, ensuring data confidentiality, and developing automated outbreak-detection algorithms. A phased implementation of these measures is expected to substantially enhance system sensitivity and response speed. Rapid and systematic implementation of this package can significantly improve the timeliness and effectiveness of national disease surveillance. نظام مراقبت, گزارش‌دهی بیماری‌ها, حساسیت, زمان‌پاسخ, تشخیص طغیان, ایران surveillance system, disease reporting, sensitivity, response time, outbreak detection, Iran 103 109 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4358-5&slc_lang=fa&sid=1 Ali Ebrazeh علی ابرازه 1003194753284600184372 1003194753284600184372 No Associate Professor, Department of Public Health, School of Health, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran دانشیار، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران Mohammad Aghaali محمد آقاعلی maghaali@muq.ac.ir 1003194753284600184373 1003194753284600184373 Yes Associate Professor, Department of Family and Community Medicine, School of Medicine, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran دانشیار، گروه پزشکی اجتماعی و خانواده، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران