Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa مروری جامع بر کاربردهای درمانی گیاه ثیل (Cynodon dactylon) در طب ایرانی و یافته‌های علمی نوین A Comprehensive Review of the Therapeutic Applications of Cynodon dactylon in Persian Medicine and Contemporary Scientific Research طب سنتی Traditional medicine مروری Review سابقه و هدف: گیاه ثیل (Cynodon dactylon) یکی از مهم‌ترین داروهای گیاهی مورد استفاده در طب ایرانی است که به دلیل آثار درمانی بخش‌های مختلف آن، از دیرباز در درمان بیماری‌های گوناگون به کار رفته است. مطالعات اخیر نیز اثرات دارویی گسترده‌ای را در این گیاه نشان داده‌اند. این مقاله مروری جهت واکاوی یافته‌های گذشته و حال درباره گیاه ثیل، به منظور تبیین جایگاه واقعی آن از پزشکی کهن تا تحقیقات نوین و ترسیم افق‌های آینده برای پژوهش‌های کاربردی نگارش شده است. بدین منظور کاربردهای سنتی، ترکیبات فیتوشیمیایی و فارماکولوژی این گیاه از منابع معتبر طب ایرانی تا تحقیقات جدید، مورد پژوهش قرار گرفت. اطلاعات این مقاله مروری از متون معتبر طب ایرانی در قرون گذشته شامل الحاوی، قانون در طب، الصیدنه فی‌الطب و سایر منابع استخراج شد. همچنین پایگاه‌های داده الکترونیکی نظیر Web of Science، Science Direct، PubMed، EMBASE، Scopus، EBSCO، Google Scholar،SID  و IranMedex جستجو شدند. نتایج نشان داد در منابع طب ایرانی خواص متعددی در زمینه اثرات گوارشی و ادراری-تناسلی برای این گیاه برشمردند. گیاه ثیل حاوی ترکیبات زیست ‌فعال متنوعی شامل کربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها، ترپنوئیدها، فلاونوئیدها، آلکالوئیدها و ترکیبات فنلی است که در برگ، ساقه، ریشه و ریزوم آن شناسایی شده‌اند. مطالعات فیتوشیمیایی حضور کاروتنوئیدها، ساپونین‌ها، گلیکوزیدها، اسید پالمیتیک، فیتواسترول‌ها و اسانس‌های فرّار را تأیید کرده‌اند. این گیاه در درمان سنگ‌های کلیوی، بیماری‌های گوارشی، ترمیم زخم‌های پوستی و التیام جراحات کاربرد دارد. همچنین خواص آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی، ضدمیکروبی و ضددیابتی آن گزارش شده است. گیاه ثیل به‌واسطه خواص درمانی فراوان خود، می‌تواند در درمان بسیاری از بیماری‌ها مورد استفاده قرار گیرد.   Thill (Cynodon dactylon) is regarded as one of the most important medicinal plants in Persian medicine, historically used to treat a wide range of ailments due to the therapeutic value of its various parts. Recent research has further highlighted its broad pharmacological activities. This review article was developed to integrate historical and contemporary insights on Thill, with the aim of clarifying its role from ancient medical traditions to modern scientific investigations and identifying promising avenues for future research. To achieve this, the traditional uses, phytochemical constituents, and pharmacological properties of the plant were examined using sources ranging from classical Persian medical texts to recent scientific studies. The data for this review were collected from authoritative Persian sources dating back several centuries, including al-Ḥāwī, The Canon of Medicine, and al-Ṣaydanah fi al-Tibb, alongside additional traditional references. Electronic databases such as Web of Science, ScienceDirect, PubMed, EMBASE, Scopus, EBSCO, Google Scholar, SID, and IranMedex were also systematically searched. The findings show that Persian medical literature attributes numerous digestive and urogenital benefits to this plant. Phytochemical analyses confirm that Cynodon dactylon contains a wide spectrum of bioactive compounds, including carbohydrates, proteins, flavonoids, alkaloids, phenolic compounds, terpenoids, carotenoids, saponins, glycosides, palmitic acid, phytosterols, and volatile oils identified across its leaves, stems, roots, and rhizomes. Traditionally, the plant has been used for managing kidney stones, digestive disturbances, wound healing, and the relief of injuries. Moreover, modern studies have reported notable antioxidant, anti-inflammatory, antimicrobial, and anti-diabetic effects. Given its diverse biological activities, Cynodon dactylon represents a promising candidate for expanded therapeutic applications and warrants further investigation within contemporary biomedical research ثیل, داروی گیاهی, طب ایرانی, خواص فارماکولوژیک, کاربردهای سنتی Cynodon dactylon, herbal medicine, Persian medicine, pharmacological properties, traditional application 253 264 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-17704-3&slc_lang=fa&sid=1 fatemeh mahjoub فاطمه محجوب 1003194753284600183121 1003194753284600183121 No Assistant Professor, Department of Persian Medicine, School of Persian and Complementary Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran استادیار، گروه طب ایرانی، دانشکده طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Mohammad Azad Manjiri محمد آزاد منجیری 1003194753284600183120 1003194753284600183120 No 2 MD PhD, Department of Persian Medicine, School of Persian and Complementary Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دکترای تخصصی طب ایرانی، گروه طب ایرانی، دانشکده طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Seyed Majid Ghazanfari سید مجید غضنفری 1003194753284600183122 1003194753284600183122 No Assistant Professor, Non-Communicable Diseases Research Center, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran استادیار، مرکز تحقیقات بیماری های غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران Seyed Kazem Farahmand سید کاظم فرهمند 1003194753284600183123 1003194753284600183123 No Assistant Professor, Department of Chinese and Complementary Medicine, School of Persian and Complementary Medicine, Mashhad University of Medical Sciences Mashhad, Iran استادیار، گروه طب چینی و مکمل، دانشکده طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Roshanak Salari روشنک سالاری 1003194753284600183124 1003194753284600183124 Yes Associate Professor, Department of Pharmaceutical Sciences in Persian Medicine, School of Persian and Complementary Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دانشیار، گروه علوم دارویی در طب ایرانی، دانشکده طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران