Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa بررسی تاثیر درمان شناختی-رفتاری (CBT) در مدیریت اعتیاد به اینترنت در بزرگسالان: مرور سیستماتیک و متاآنالیز Effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy (CBT) in Managing Internet Addiction in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis روانشناسی psychology مروری Review سابقه و هدف: اعتیاد به اینترنت در دهه‌های اخیر به چالشی جدی روانی- اجتماعی تبدیل شده است که به‌ویژه جوانان و بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می دهد. درمان شناختی-رفتاری (CBT) به عنوان رویکردی مبتنی بر شواهد، الگوهای ناسالم شناختی و رفتاری مرتبط با استفاده افراطی از اینترنت را هدف قرار داده و مهارت‌های مقابله‌ای و مدیریت زمان را تقویت می‌کند. با وجود مطالعات متعدد در این زمینه، عدم وجود مرور سیستماتیک جامع و متاآنالیز، خلأ پژوهشی مهمی ایجاد کرده است. این مطالعه با هدف پاسخ به سؤال اصلی «اثربخشی CBT بر کاهش علائم اعتیاد به اینترنت در بزرگسالان چقدر است؟ » و مقایسه اثربخشی مداخلات فردی و گروهی طراحی شد. مواد و روش ‌ها: جستجوی سیستماتیک به زبان فارسی وانگلیسی در پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web ofScience، SID، Magiran و IranMedex (۱۹۷۵-۲۰۲۵) انجام شد. مطالعات آزمایشی و بالینی تصادفی با مداخله CBT بر افراد بالای ۱۸ سال (تشخیص اعتیاد به اینترنت با ابزارهای استاندارد) وارد شدند. غربالگری دوسوکور، استخراج داده‌ها و ارزیابی کیفیت (CONSORT) توسط دو پژوهشگر مستقل صورت گرفت. سنتز داده‌ها با مدل اثر تصادفی، آزمون ناهمگنی I²، تحلیل‌های زیرگروه (فردی vs گروهی)، متارگرسیون (سن، جنس، مدت مداخله) و trim-and-fill برای سوگیری انتشار در Stata 17 انجام گردید. یافته‌ها: متاآنالیز ۷ مطالعه (۸۴۲ نفر) اندازه اثر 2/48= SMD (95 درصد4/12- 0/85: CI، 0/001< P) را نشان داد. مداخلات گروهی برتری آماری داشتند (0/03= P). ناهمگنی بسیار بالا (I²=97.2%) مشاهده شد. کیفیت زندگی بهبود معنی‌داری نیافت (0/16= SMD، 0/35= P). نتایج پس از آنالیز حساسیت و تنظیم سوگیری پایدار ماندند، هر چند یک مطالعه تأثیرگذار شناسایی شد. استنتاج: CBT به‌ویژه مداخلات گروهی در کاهش اعتیاد به اینترنت مؤثر است. ناهمگنی بالا و عدم توضیح متارگرسیون، نیاز به مطالعات استاندارد با حجم نمونه بزرگ‌تر، پروتکل‌های CBT یکسان و پیگیری بلند مدت را نشان می‌دهد.   Background and purpose: Internet addiction has emerged as a significant psychosocial challenge in recent decades, particularly affecting young adults and adults. Cognitive-behavioral therapy (CBT) is recognized as an evidence-based approach targeting maladaptive cognitive and behavioral patterns associated with excessive internet use while enhancing coping skills and time management. Despite numerous studies, the absence of a comprehensive systematic review and meta-analysis represents a critical research gap. This study was designed to answer the primary question: "How effective is CBT in reducing internet addiction symptoms in adults?" and to compare the efficacy of individual versus group interventions. Materials and methods: A systematic, in English and Persian language was conducted in PubMed, Scopus, Web of Science, SID, Magiran, and IranMedex databases (1975-2025). Randomized experimental and clinical trials implementing CBT interventions among adults over 18 years (diagnosed with internet addiction using standardized tools) were included. Blinded screening, data extraction, and quality assessment (CONSORT checklist) were performed independently by two researchers. Data synthesis utilized random-effects meta-analysis, I² heterogeneity testing, subgroup analyses (individual vs. group CBT), meta-regression (age, gender, intervention duration), and trim-and-fill for publication bias adjustment. All analyses were conducted using Stata version 17. Results: Meta-analysis of 7 studies (842 participants) yielded a standardized mean difference of SMD=2.48 (95% CI: 0.85-4.12; P<0.001), indicating substantial CBT effectiveness in reducing internet addiction symptoms. Group interventions demonstrated statistical superiority (P=0.03). Substantial heterogeneity was observed (I²=97.2%). Quality of life showed no significant improvement (SMD=-0.16; P=0.35). Meta-regression identified no significant moderators. Results remained stable after sensitivity analysis and bias adjustment, although one influential study was identified. Conclusion: CBT, particularly group interventions, effectively reduces internet addiction. High heterogeneity and unexplained variability necessitate standardized protocols, larger sample sizes, and long-term follow-up in future studies.   اعتیاد به اینترنت, درمان شناختی رفتاری, بزرگسالان Internet addiction disorders, Cognitive behavioral therapy, Adults 96 107 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6983-10&slc_lang=fa&sid=1 Ghoncheh Raheb غنچه راهب ghraheb@gmail.com 1003194753284600184965 1003194753284600184965 No Substance Abuse and Dependence Researcher Center, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran دانشیار، دکترای روانشناسی تربیتی، مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران Mojgan Hasanvandi مژگان حسنوندی Hasanvandi.m87@gmail.com 1003194753284600184966 1003194753284600184966 No Department of Clinical Psychology, Faculty of Medicine, AJA University of Medical Sciences, Tehran کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی آجا، تهران. ایران Seyed Mohammad Hossein javadi سید محمدحسین جوادی Javadismh4@gmail.com 1003194753284600184967 1003194753284600184967 No Assistant professor in Social Work. Faculty of Paramedical Sciences, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دکترای تخصصی مددکاری اجتماعی، دانشیار مددکاری اجتماعی. دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Esmayil Abbasi Zagheh اسماعیل عباسی زاغه esmayil.abbasi@yahoo.com 1003194753284600184968 1003194753284600184968 No MSc in Socioal Work, Allameh tabataba'i university, Tehran, Iran کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Sajad Sohrabnejad سجاد سهراب نژاد sohrabnejad1989@gmail.com 1003194753284600184969 1003194753284600184969 No Department of Clinical Psychology, School of Medicine, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran استادیار ، دکتری تخصصی مشاوره توانبخشی، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران Masoudeh Babakhanian مسعوده باباخانیان babakhanian.m@gmail.com 1003194753284600184970 1003194753284600184970 Yes Social Determinants Of Health Research Center, Semnan University Of Medical Sciences, Semnan, Iran دکترای مددکاری اجتماعبی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران