Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa بررسی روند بروز سرطان‌ کولورکتال در جمعیت استان مازندران طی سال ‌های (‌1394 تا 1401) Trends in Colorectal Cancer Incidence in Mazandaran Province, Iran, 2015 -2022 داخلی Internal medicine پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: سرطان کولورکتال (CRC) از علل مهم ابتلا و مرگ ناشی از سرطان است و بروز آن تفاوت‌های جغرافیایی و جمعیت‌شناختی دارد. هدف این مطالعه تعیین روند بروز CRC در مازندران طی ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۱ به تفکیک سن، جنس، شهرستان و محل سکونت شهری/روستایی بود. مواد و روش ‌ها: این مطالعه به صورت مقطعی گذشته‌نگر و مبتنی بر داده‌های رجیستری سرطان مبتنی بر جمعیت دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام شد. کلیه موارد جدید سرطان کولورکتال بدخیم اولیه (۱۳۹۴ تا ۱۴۰۱) وارد مطالعه شدند. داده های مربوط به جنس، سن، شهر و نوع سکونت با استفاده از نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. تعداد و درصد موارد سالانه و ASR گزارش شد. مقایسه سن با ANOVA و t مستقل انجام شد. سطح معنی‌داری05/0 بود. یافته‌ها: ۵۸۰۰ مورد وارد مطالعه شد. موارد سالانه از ۳۹۷ (6/8 درصد) در ۱۳۹۴ به ۹۱۶ (15/8درصد) در ۱۴۰۰ و ۹۰۷ (15/6 درصد) در ۱۴۰۱ رسید. ASR از ۱۱.۳ به ۲۵.۸ افزایش یافت. ۳۱۶۲ بیمار (54/5 درصد) مرد و ۲۶۳۸ (45/5 درصد) زن بودند. میانگین سنی 62/37±14/49 سال و بین سال‌ها تفاوت معنی‌‌دار نداشت (0/220 P =). میانگین سن زنان کمتر از مردان بود (14/53 ± 61/12 در مقابل 14/37 ± 63/42، 0/001 P<). بیشترین موارد در گروه ۶۰–۶۹ سال (26/5 درصد )، سپس ۵۰–۵۹ (22/7 درصد ) و ۷۰–۷۹ (19/9 درصد‌). داده‌های محل سکونت برای ۵۳۴۳ مورد (92/1درصد) موجود بود: 62/9 درصد شهری و ۳۷.۱ درصدروستایی؛ روستاییان اندکی مسن ‌تر بودند (0/042 P=). بیشترین فراوانی: ساری (۱۹.۶ درصد) و بابل (14/6 درصد)، سپس آمل و قائم‌شهر (هرکدام ۹.۳ درصد). استنتاج: بروز CRC در مازندران طی ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۱ افزایش یافت و ASR نیز افزایش قابل‌توجهی داشت. بار بیماری عمدتاً در گروه‌های سنی بالاتر، با شیوع کمی بیشتر در مردان و ناهمگونی جغرافیایی بین شهرستان‌ها متمرکز بود. این یافته‌ها بر ضرورت تقویت پیشگیری، غربالگری هدفمند سنی و بهبود ثبت اطلاعات سکونت تأکید می‌کند.   Background and purpose: Colorectal cancer (CRC) is a major cause of cancer-related morbidity and mortality, with substantial geographic and demographic variation in incidence. This study aimed to examine trends in CRC incidence in Mazandaran Province, Iran, from 2015 to 2022, stratified by age, sex, county, and urban or rural residence. Materials and methods: This retrospective, population-based study (ethics approval code: IR.MAZUMS.IMAMHOSPITAL.REC.1403.010) used data from the population-based cancer registry of Mazandaran University of Medical Sciences. All newly registered primary malignant CRC cases diagnosed between 2015 and 2022 were included. Data on sex, age, county, and type of residence were analysed using SPSS. Annual case counts, percentages, and age-standardised incidence rates (ASRs) were reported. Differences in age were assessed using analysis of variance (ANOVA) and independent-samples t-tests, as appropriate. Statistical significance was set at P < 0.05. Results: A total of 5,800 cases were included. Annual case counts increased from 397 (6.8% of all cases) in 2015 to 916 (15.8%) in 2021 and 907 (15.6%) in 2022. The ASR increased from 11.3 to 25.8 over the study period. Of the registered cases, 3,162 (54.5%) were male and 2,638 (45.5%) were female. The mean age was 62.37 ± 14.49 years, with no significant difference in mean age across years (P = 0.220). Women were younger than men at diagnosis (61.12 ± 14.53 vs 63.42 ± 14.37 years, P < 0.001). The largest proportion of cases occurred among individuals aged 60-69 years (26.5%), followed by those aged 50-59 years (22.7%) and 70-79 years (19.9%). Residence data were available for 5,343 cases (92.1%); of these, 62.9% were urban residents and 37.1% were rural residents. Rural residents were slightly older than urban residents (P = 0.042). The highest proportions of cases were recorded in Sari (19.6%) and Babol (14.6%), followed by Amol and Qaemshahr (9.3% each). Conclusion: The ASR of CRC in Mazandaran increased between 2015 and 2022, alongside an increase in annual registered case counts. The distribution of cases varied by age, sex, and county, with a higher proportion of cases among men and older adults. These findings support the need to strengthen CRC prevention and evaluate appropriate age-targeted screening strategies, while improving the completeness of residence data in cancer registration systems.   سرطان, سرطان کولورکتال, نرخ بروز استاندارد شده سنی , رجیستری سرطان , مبتنی بر جمعیت, استان مازندران colorectal cancer, age-standardised incidence rate, population-based cancer registry, cancer epidemiology, Mazandaran 77 90 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1639-7&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Zare Besheli فاطمه زارع بشلی zarebf.ns@gmail.com No Resident in Internal Diseases, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دستیار تخصصی بیماری های داخلی ، داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ، ساری، ایران Ramin Shekarriz foumani رامین شکرریز فومنی raminshf@gmail.com Yes Associate Professor, Adult Hematology and Oncology, Gastrointestinal Cancer Research Center, Imam Khomeini Hospital, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، خون و سرطان بالغین ، مرکز تحقبقات سرطان گوارش، بیمارستان امام خمینی ره، ساری، ایران Reza Alizadeh Navaei رضا علیزاده نوایی reza_nava@yahoo.com No MD, PhD in Biomedical Sciences, Gastrointestinal Cancer Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکترای پزشکی، دکترای تخصصی علوم زیستی ، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش ، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران