Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa اپدمیولوژی آسیب‌های ناشی از تصادفات جاده‌ای و عوامل مرتبط در تعطیلات نوروزی استان مازندران، در سال های 1404-1400 Epidemiology and Risk Factors of Road Traffic Injuries during the Nowruz Holidays in Mazandaran Province, Iran, 2021-2025 اپیدمیولوژی Epidemiology پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: آسیب‌های ناشی از تصادفات جاده‌ای (RTI) همچنان یک نگرانی عمده در حوزه سلامت عمومی، به ویژه در دوره‌های اوج سفر مانند تعطیلات نوروزی در ایران است. استان مازندران، یکی از پربازدیدترین مناطق در این زمان، افزایش قابل توجهی در حوادث رانندگی جاده‌ای را تجربه می‌کند. این مطالعه با هدف ارزیابی اپیدمیولوژی آسیب‌های ناشی از تصادفات جاده‌ای در طول تعطیلات نوروزی (1404 - 1400) در استان مازندران و شناسایی پیش‌بینی‌ کننده‌های کلیدی مرگ و میر پیش بیمارستانی در میان حوادث تحت مراقبت اورژانس، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی گذشته نگر، یک تجزیه و تحلیل از داده‌های اورژانس پزشکی استان مازندران انجام شد که پنج دوره متوالی تعطیلات نوروزی را پوشش می‌داد. داده‌ها از دانشگاه علوم پزشکی بابل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران و سایر سازمان‌های مرتبط به دست آمد. داده‌های جمعیتی، حادثه و پیامد برای شناسایی روندها و عوامل خطر مرتبط با مرگ و میر پیش بیمارستانی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: در مجموع 10990 ماموریت اورژانس پزشکی ثبت شد که میزان مرگ و میر پیش بیمارستانی 2.9 در هر 1000 حادثه بود. اکثر قربانیان، مردان جوان (۷۷.۶ درصد) با میانگین سنی ۳۴ سال بودند. سن بالای ۶۰ سال، موقعیت مکانی بین شهری و تصادفات جاده‌ای روستایی به عنوان پیش‌بینی ‌کننده‌های مستقل مرگ پیش بیمارستانی شناسایی شدند. با وجود افزایش ترافیک، حجم ماموریت‌های روزانه در طول دوره نوروز در مقایسه با میانگین سالانه کم‌تر بود، که احتمالاً به دلیل ازدحام ترافیک و کاهش سرعت وسایل نقلیه و در نتیجه کاهش حوادث ترافیکی منجر به آسیب گردیده است. استنتاج: این مطالعه، خطر بالای مرگ و میر در طول تعطیلات نوروز، به ویژه در میان بزرگسالان مسن و در جاده‌های پرخطر را برجسته می‌کند. مداخلات هدفمند با تمرکز بر مدیریت سرعت، ایمنی جاده‌ها و آمادگی اورژانس در طول دوره‌های تعطیلات برای کاهش تصادفات جاده‌ای در مازندران بسیار مهم است. Background and purpose: Road traffic injuries (RTIs) remain a major public health concern, particularly during peak travel periods such as the Nowruz holidays in Iran. Mazandaran Province, one of the most visited regions during this period, experiences a marked increase in road traffic incidents. This study aimed to describe the epidemiology of RTIs during the Nowruz holidays (2021-2025) in Mazandaran Province and identify key predictors of pre-hospital mortality among cases attended by emergency medical services (EMS). Materials and methods: We conducted a retrospective analysis of EMS records from Mazandaran Province covering five consecutive Nowruz holiday periods. Data were obtained from the Babol University of Medical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, and other relevant organizations. Demographic, incident-related, and outcome data were analyzed to identify trends and risk factors associated with pre-hospital mortality. Results: A total of 10,990 EMS missions were recorded, with a pre-hospital mortality rate of 2.9 deaths per 1,000 incidents. The majority of victims were young males (77.6%) with a mean age of 34 years. Age greater than 60 years, intercity location, and rural road accidents were identified as independent predictors of pre-hospital mortality. Despite increased traffic volume, the mean daily mission volume during the Nowruz period was lower than the annual average, possibly because traffic congestion reduced vehicle speeds, thereby decreasing the incidence of severe road traffic injuries. Conclusion: This study highlights the elevated risk of pre-hospital mortality during the Nowruz holidays, particularly among older adults and individuals involved in crashes on high-risk roads. Targeted interventions focusing on speed management, road safety, and emergency preparedness during holiday periods may help reduce road traffic injuries and associated mortality in Mazandaran Province. آسیب‌های تصادفات جاده‌ای, مرگ پیش بیمارستانی, تعطیلات نوروز, اورژانس پیش بیمارستانی, استان مازندران Road traffic injuries (RTIs), Prehospital mortality, Nowruz holidays, Emergency medical services (EMS), Mazandaran Province 86 97 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-9981-10&slc_lang=fa&sid=1 Zoya Hadinejad زویا هادی نژاد dr.zoyahadinejad@gmail.com 1003194753284600187452 1003194753284600187452 No Assistant Professor, Department of Pre-hospital Emergency, Faculty of Allied Medical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه اورژانس پیش بیمارستانی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Farzad Gohardehi فرزاد گوهردهی farzadgohardehi@gmail.com 1003194753284600187453 1003194753284600187453 No MD, MPH, Pre-hospital Medical Emergency Services and Disaster Management Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دکترای پزشکی، مرکز مدیریت اورژانس پیش بیمارستانی و مدیریت حوادث، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Abolghasem Laali ابوالقاسم لعلی a.laali@mubabol.ac.ir 1003194753284600187454 1003194753284600187454 No Assistant Professor, Department of Emergency Medicine, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran استادیار طب اورژانس، دانشگاه علوم پزشکی بابل Reza Habibisaravi رضا حبیبی ساروی rhabibisaravi@mazums.ac.ir 1003194753284600187455 1003194753284600187455 Yes Assistant Professor, Department of Pre-hospital Emergency, Faculty of Allied Medical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه اورژانس پیش بیمارستانی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Farnam Gohardehi فرنام گوهردهی farnamgohardehiresearch@gmail.com 1003194753284600187456 1003194753284600187456 No Medical Student, Student Research Committee, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Seyed Hossein Hosseini سید حسین حسینی Hossein.hosseini389@gmail.com 1003194753284600187457 1003194753284600187457 No Assistant Professor, Department of Paramedicine, Amol Faculty of Paramedical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه پیراپزشکی، دانشکده پیراپزشکی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mohammad Javad Moradian محمدجواد مرادیان moradianshiraz@gmail.com 1003194753284600187458 1003194753284600187458 No Assistant Professor, Department of Health in Disasters and Emergencies, School of Management and Medical Informatics, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran استادیار، گروه سلامت در بلایا و فوریت‌ها، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Fariba Ghasemihamedani فریبا قاسمی همدانی fghasemihamedani@gmail.com 1003194753284600187459 1003194753284600187459 No MSc, Health Management and Economics Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Kobra Gholami کبری غلامی Kam.gholami@gmail.com 1003194753284600187460 1003194753284600187460 No MSc, Pre-hospital Medical Emergency Services and Disaster Management Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناس ارشد، مرکز اورژانس پیش ‌بیمارستانی و مدیریت حوادث، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Seyedeh Zeinab Sajadi Darabi سیده زینب سجادی sajadieoc@gmail.com 1003194753284600187461 1003194753284600187461 No MSc, Pre-hospital Medical Emergency Services and Disaster Management Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناس ارشد، مرکز اورژانس پیش ‌بیمارستانی و مدیریت حوادث، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران