Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa بررسی شدت التهاب و فراوانی شاخص‌های هیستوپاتولوژیک در کیست‌های رادیکولار Inflammation Severity and Histopathological Features in Radicular Cysts: Frequency and Associations with Age and Sex دندانپزشکی Dentistry پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: کیست رادیکولار شایع‌ترین کیست ادنتوژنیک التهابی فک است که در پی التهاب و نکروز پالپ و تحریک بقایای اپیتلیالی ایجاد می‌شود. این ضایعه طیف متنوعی از تغییرات التهابی و هیستوپاتولوژیک را نشان می‌دهد. بررسی هم‌زمان شدت التهاب و شاخص‌های بافت‌شناختی می‌تواند به شناخت بهتر پاسخ بافتی کمک کند. این مطالعه با هدف بررسی فراوانی شاخص‌های هیستوپاتولوژیک کیست‌های رادیکولار و ارتباط آن‌ها با شدت التهاب، سن و جنس، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: در این مطالعه مقطعی گذشته‌نگر، ۱۲۶ بلوک پارافینه با تشخیص قطعی کیست رادیکولار از یک آزمایشگاه آسیب‌شناسی در ساری بررسی شد. اطلاعات سن، جنس و محل ضایعه از پرونده بیماران استخراج گردید. مقاطع بافتی رنگ‌آمیزی ‌شده با هماتوکسیلین-ائوزین (H&E) توسط دو آسیب‌شناس دهان و فک و صورت ارزیابی شدند. ضخامت اپیتلیوم، شدت و نوع التهاب و وجود شاخص‌های هیستوپاتولوژیک ثبت گردید. ارتباط متغیرها با آزمون‌های کای‌دو یا دقیق فیشر بررسی شد و سطح معنی‌داری کم‌تر از 0/05 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: از ۱۲۶ نمونه، ۷۱ مورد (۵۶٫۳ درصد) مربوط به زنان و ۵۵ مورد (43/7 درصد) مربوط به مردان بود. میانگین سن بیماران 12/41 ± 36/98 سال بود. التهاب شدید در 62/7 درصد نمونه‌ها مشاهده شد. شایع‌ترین یافته‌ها خونریزی (87/3 درصد)، اسپونژیوزیس (51/6 درصد)، ماکروفاژهای کف‌آلود (۵۰ درصد) و سلول‌های ژانت چند هسته‌ای (۴۴/۴ درصد ) بودند. خونریزی(0/026= P) و ماکروفاژهای کف‌آلود (0/028= P) با شدت التهاب ارتباط معنی‌داری داشتند. همچنین اسپونژیوزیس (0/015= P) و وضعیت ضخامت اپیتلیوم (0/047= P) با گروه‌های سنی ارتباط معنی‌داری نشان دادند. هیچ‌ یک از شاخص‌های هیستوپاتولوژیک با جنس ارتباط معنی‌داری نداشتند. استنتاج: کیست‌های رادیکولار طیف متنوعی از تغییرات بافتی را نشان دادند. ارتباط خونریزی و ماکروفاژهای کف‌آلود با شدت التهاب و ارتباط اسپونژیوزیس و وضعیت ضخامت اپیتلیوم با سن، بیانگر تنوع پاسخ بافتی در این ضایعات است. بررسی هیستوپاتولوژیک ضایعات پری‌آپیکال برای تشخیص دقیق و افتراق آن‌ها از سایر ضایعات ضروری است.   Background and purpose: Radicular cysts are the most common inflammatory odontogenic cysts of the jaws and develop following pulpal inflammation and necrosis, which stimulate the proliferation of epithelial remnants. These lesions exhibit a range of inflammatory and histopathological changes. Assessing inflammatory severity alongside histopathological features may provide further insight into the tissue changes associated with these lesions. This study aimed to determine the frequency of histopathological features in radicular cysts and examine their associations with inflammation severity, age, and sex. Materials and methods: This retrospective cross-sectional study included 126 paraffin-embedded tissue blocks with histopathologically confirmed diagnoses of radicular cysts from a pathology laboratory in Sari, Iran. Data on age, sex, and lesion location were obtained from patient records. Haematoxylin and eosin (H&E)-stained sections were examined by two oral and maxillofacial pathologists. Epithelial thickness, the severity and type of inflammation, and the presence of histopathological features were recorded. Associations were analysed using the chi-square test or Fisher’s exact test, as appropriate. Statistical significance was set at P < 0.05. Results: Of the 126 specimens, 71 (56.3%) were from female patients and 55 (43.7%) from male patients. The mean age was 36.98 ± 12.41 years. Severe inflammation was observed in 62.7% of specimens. The most frequent histopathological findings were haemorrhage (87.3%), spongiosis (51.6%), foamy macrophages (50.0%), and multinucleated giant cells (44.4%). Haemorrhage (P = 0.026) and foamy macrophages (P = 0.028) were significantly associated with inflammation severity. Spongiosis (P = 0.015) and epithelial thickness category (P = 0.047) were significantly associated with age group. No significant associations were found between the assessed histopathological features and sex. Conclusion: Radicular cysts exhibited a diverse range of histopathological features. Haemorrhage and foamy macrophages were associated with inflammation severity, whereas spongiosis and epithelial thickness category were associated with age group. These findings highlight the histopathological variability of radicular cysts and support the value of histopathological examination in their assessment and differentiation from other periapical lesions.   کیست رادیکولار, التهاب, سلول‌های کف‌آلود, ایران, شاخص‌های هیستوپاتولوژیک radicular cysts, histopathological features, inflammation, Iran, foamy macrophages 135 145 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-19560-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Zamanzadeh مریم زمان زاده zamanzadehmaryam@gmail.com No Associate Professor, Department of Oral and Maxillofacial Pathology, Dental Research Center, Faculty of Dentistry, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، گروه آسیب شناسی دهان، فک و صورت، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Atena Shiva آتنا شیوا atenashiva@yahoo.com No Professor, Department of Oral and Maxillofacial Pathology, Dental Research Center, Faculty of Dentistry, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد، گروه آسیب شناسی دهان، فک و صورت، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Faezeh Hamidzadeh فائزه حمید زاده zamanzadehmm@gmail.com No Dentist, Sari, Iran دندانپزشک، ساری، ایران Abolfazl Hosseinnataj ابوالفضل حسین نتاج hosseinnataj.a@gmail.com No Assistant Professor, Department of Biostatistics and Epidemiology, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mohammad Koochak Dezfouli محمد کوچک دزفولی Mkoochek2000@yahoo.com Yes Assistant Professor, Department of Oral and Maxillofacial Pathology, Dental Research Center, Faculty of Dentistry, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه آسیب شناسی دهان، فک و صورت، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران