Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa نقش بالقوه شاه توت (Morus nigra) در مدیریت موکوزیت دهانی ناشی از رادیوتراپی یا شیمی‌ درمانی: یک مرور روایی تلفیقی از طب ایرانی و شواهد نوین Potential of Morus nigra for the Management of Radio- or Chemotherapy-Induced Oral Mucositis: An Integrative Review from Persian Medicine to Modern Evidence پزشک عمومی general practitioner مروری Review موکوزیت دهانی یکی از عوارض شایع و ناتوان ‌کننده شیمی‌ درمانی و پرتو درمانی، به‌ویژه در بیماران مبتلا به سرطان‌های سر و گردن است. این عارضه با ایجاد زخم‌های دردناک در مخاط دهان، موجب اختلال در تغذیه، کاهش پایبندی به درمان و افت کیفیت زندگی بیماران می‌شود. در طب ایرانی شاه توت از دیرباز برای درمان زخم‌های دهانی و بیماری‌های التهابی مورد استفاده قرار گرفته است. پژوهش‌های معاصر نیز به بررسی ترکیبات زیست ‌فعال و ظرفیت درمانی آن در مدیریت موکوزیت دهانی پرداخته‌اند. در این مطالعه، یک مرور روایی با جستجوی پایگاه‌های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Web of Science، Embase و Google Scholar انجام شد. برای جستجو از ترکیبی از اصطلاحات MeSH و واژه‌های آزاد مرتبط با Morus Nigra، موکوزیت دهانی، شیمی‌ درمانی، پرتو درمانی و طب ایرانی استفاده شد. هم‌چنین، متون کلاسیک طب ایرانی، از جمله قانون در طب، الحاوی، مخزن‌الادویه، ذخیره خوارزمشاهی و تحفه المؤمنین مورد بررسی قرار گرفتند. مطالعات پیش‌بالینی و بالینی که به ارزیابی  M. nigra یا ترکیبات آن در ارتباط با موکوزیت دهانی، التهاب یا ترمیم زخم پرداخته بودند، وارد این مرور شدند. در منابع طب ایرانی، M. nigra دارای طبیعت سرد و تر توصیف شده و به‌طور سنتی برای درمان زخم‌های دهانی مورد استفاده قرار گرفته است. مطالعات فیتوشیمیایی، مقادیر قابل‌ توجهی از آنتوسیانین‌ها، فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک‌ را در این گیاه نشان داده‌اند که از فعالیت‌های آنتی‌‌اکسیدانی و ضد التهابی برخوردارند. M. nigra دارای خواص امیدوارکننده آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی، ضدمیکروبی و ترمیم‌ کننده زخم است که می‌تواند از نظر پیشگیری و درمان موکوزیت دهانی حائز اهمیت باشد. شواهد زیست ‌پزشکی موجود تا حدی از کاربردهای سنتی این گیاه در طب ایرانی حمایت می‌کنند. با این ‌حال، تعداد مطالعات بالینی موجود هم‌چنان محدود است. انجام کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی ‌شده بزرگ‌تر و با طراحی مناسب برای تأیید اثربخشی، تعیین بهترین فرمولاسیون و دوز مصرفی، و ارزیابی دقیق ایمنی آن پیش از ورود به مراقبت‌های حمایتی روتین بیماران مبتلا به سرطان ضروری است. Oral mucositis (OM) is a frequent and debilitating complication of chemotherapy and radiotherapy, particularly in patients with head and neck cancers. It causes painful ulcerations that impair nutrition, interfere with treatment adherence, and diminish quality of life. In Persian medicine, Morus nigra (black mulberry) has long been used to treat oral ulcers and inflammatory conditions. Contemporary research has investigated its bioactive compounds and potential therapeutic role in the management of OM. A narrative review was conducted by searching PubMed, Scopus, Web of Science, Embase, and Google Scholar using MeSH and free-text terms related to M. nigra, oral mucositis, chemotherapy, radiotherapy, and Persian medicine. Classical Persian medicine texts, including the Canon of Medicine, Al-Hawi, Makhzan al-Advia, Zakhireye Kharazmshahi, and Tohfat al-Mu’minin, were also reviewed. Preclinical and clinical studies evaluating M. nigra or its compounds in relation to OM, inflammation, or wound healing were included. In Persian medicine, M. nigra is described as having a cold and moist temperament and is traditionally used for oral ulcers. Phytochemical studies have demonstrated high levels of anthocyanins, flavonoids, and phenolic acids with antioxidant and anti-inflammatory activities. Experimental evidence suggests that M. nigra scavenges free radicals, inhibits NF-κB signaling, enhances collagen deposition, and promotes mucosal repair. Liposomal formulations have demonstrated superior wound closure (99.7% at 48 h) compared with crude extract. Clinical studies have reported reductions in OM severity, pain, and healing time in patients receiving black mulberry syrup, molasses, or extract during chemotherapy or radiotherapy, with improved weight maintenance and oral hydration reported in some studies. M. nigra demonstrates promising antioxidant, anti-inflammatory, antimicrobial, and wound-healing properties that may be relevant to the prevention and treatment of OM. The traditional use of M. nigra in Persian medicine is supported by available biomedical evidence; however, clinical studies remain limited. Large, well-designed randomized trials are needed to confirm efficacy, determine optimal formulations, and establish safety before its routine incorporation into supportive oncology care.   ورم دهان, شیمی درمانی, رادیوتراپی, طب مکمل, فیتوتراپی, طب ایرانی stomatitis, chemotherapy, radiotherapy, complementary therapies, phytotherapy, Persian medicine 272 280 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1546-7&slc_lang=fa&sid=1 Ali Moghadami علی مقدمی alimoghaddami76@gmail.com No PhD Candidate in Persian Medicine, Student Research Committee, Faculty of Persian Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. دانشجوی دکترای تخصصی طب ایرانی،کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده طب ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Fatemeh Mirzaee فاطمه میرزایی Fa.mirzaee88@yahoo.com No Assistant Professor, Medicinal Plants Research Center, Institute of Herbal Medicines and Metabolic Disorders, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی و اختلالات متابولیک، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Zakieh Vesgari Kiasari زکیه وسگری کیاسری zakiehv_64@yahoo.com No Assistant Professor, Department of Radiology and Nuclear Medicine, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه رادیولوژی و پزشکی هسته‌ای، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Seyde Sedighe Yousefi سیده صدیقه یوسفی dr_ssyosefi@yahoo.com Yes Associate Professor, Traditional and Complementary Medicine Research Center, Addiction Institute, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران