fa ارزیابی پایایی و تکرارپذیری پرسش‌نامه بسامد مصرف غذایی و شناسایی الگوهای غذایی غالب در بزرگسالان دارای اضافه وزن و چاق تبریز تغذيه Nutrition پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: مطالعه حاضر به منظور ارزیابی پایایی و تکرارپذیری پرسش‌نامه بسامد مصرف غذایی (Food frequency questionnaire یا FFQ) و شناسایی الگوهای غذایی غالب در بزرگسالان دارای اضافه وزن و چاق [نمایه توده بدنی (Body mass index یا BMI) بیش از 99/24 کیلوگرم بر مجذور متر] تبریز انجام گرفت. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر شامل دو مطالعه بود؛ 1- مطالعه پایلوت (30 نفر) برای ارزیابی پایایی و تکرارپذیری پرسش‌نامه FFQ و 2- مطالعه مقطعی (422 نفر) برای شناسایی الگوهای غذایی غالب در افراد دارای اضافه وزن (5/22 درصد) و چاق (5/77 درصد). پرسش از شرکت کنندگان توسط دو پرسش‌نامه FFQ 189 موردی با فاصله یک ماه انجام گرفت. پس از تأیید پایایی و تکرارپذیری پرسش‌نامه، دریافت‌های غذایی یک سال گذشته 422 فرد 60-20 ساله ساکن تبریز توسط پرسش‌نامه FFQ جمع‌آوری شد. وزن و قد طبق دستورالعمل استاندارد اندازه‌گیری و نمایه توده بدنی (BMI) محاسبه شد. برای تعیین الگوهای غذایی غالب از روش تحلیل عاملی استفاده گردید. یافته‌ها: ضریب همبستگی بین دو پرسش‌نامه بسامد خوراک غذایی با فاصله یک ماه، از 60/0 (سیر) تا 97/0(سیب‌زمینی) متغیر بود. بر اساس تحلیل عاملی انجام شده، سه الگوی غذایی غالب «سالم، غربی و سنتی» شناسایی گردید. ضریب همبستگی برای این سه الگوی غذایی به ترتیب 90/0، 83/0 و 92/0 محاسبه شد. در کل این الگوهای غذایی 23 درصد از واریانس را توجیه ‌کردند. استنتاج: پرسش‌نامه بسامد خوراک غذایی مورد مطالعه از روایی و پایایی خوبی برای بررسی بار مصرف مواد غذایی برخوردار است و با استفاده از پرسش‌نامه بسامد خوراک غذایی مذکور، سه الگوی غذایی غالب در بزرگسالان دارای اضافه وزن و چاق شناسایی گردید. Background and purpose: This study was aimed to assess the reliability and reproducibility of a designed food frequency questionnaire (FFQ) and to determine the major dietary pattern of overweight and obese adults in Tabriz, Iran. Materials and methods: The study included two studies: (1) a pilot study (n = 30) assessment of reliability and reproducibility of FFQ, (2) a cross-sectional study (n = 422) aiming to determine the major dietary pattern of overweight and obese adults. A 189-food item FFQ was completed twice with one-month interval for each subjects. Food consumption over one year for 422 adults aged 20-60 years in Tabriz was collected after assessment of reliability and reproducibility of FFQ. Weight and height were measured and body mass index (BMI) was estimated. Factor analysis was used to determine major dietary pattern. Results: Correlation coefficient of the two completed FFQ was varied from 0.60 (for garlic) to 0.97 (for potatoes). Three major dietary patterns were found using factor analysis: "healthy", "western" and "traditional" dietary pattern. Correlation coefficient for the three "Healthy", "Western" and "Traditional" dietary patterns, were 0.90, 0.83 and 0.92, respectively. These dietary patterns included 23% of the total variances. Conclusion: The reliability and reproducibility of the FFQ used in this study was good. There were three major dietary pattern using FFQ among overweight and obese adults in Tabriz. پرسش‌نامه بسامد خوراک, روایی, پایایی, تحلیل عاملی, الگوی غذایی Food frequency questionnaire, reliability, reproducibility, factor analysis, dietary pattern 46 57 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2605-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehrangiz Ebrahimi-Mameghani مهرانگیز ابراهیمی ممقانی 100319475328460031585 100319475328460031585 No Azra Behroozi-Fared-Mogaddam عذرا بهروزی فرد مقدم azra_behroozifm@yahoo.com 100319475328460031586 100319475328460031586 Yes Mohammad Asghari-Jafarabadi محمد اصغری جعفر آبادی 100319475328460031587 100319475328460031587 No