fa فراورده های طبیعی با قابلیت محافظت پرتوی پژوهشي-کامل Research(Original) <div style="text-align: justify direction: rtl"> داروهای محافظ پرتو (Radioprotectors یا Radioprotective agents) ترکیباتی هستند که وقتی قبل از اشعه تجویز شوند، آسیب و مرگ ناشی از پرتوهای یونیزان را کاهش می دهند. این ترکیبات می توانند قبل از پرتوگیری در بیماران تحت پرتو درمانی، کارکنان مشاغل مرتبط با پرتو و افراد جامعه در مواقع حوادث ناشی از پرتو کاربرد داشته باشند. اولین دسته داروهای محافظ پرتو که مورد ارزیابی قرار گرفت، ترکیبات سنتتیک حاوی گوگرد بود. یکی از این ترکیبات آمیفوستین است که در پیشگیری از عوارض مخاط دهانی ناشی از پرتو درمانی مورد تایید قرار گرفته است، اما به دلیل عوارض جانبی شدید مانند تهوع، استفراغ و افت فشار خون، مصرف آن محدود می باشد. لذا دستیابی به داروی کم عارضه تر اهمیت بسزایی دارد. در این راستا فراورده های طبیعی بخصوص گیاهان دارویی می توانند به عنوان داروی مناسب، مورد بررسی قرار بگیرند. فراورده های طبیعی مطالعه شده عمدتا از گیاهان منطقه آسیا می باشند که عصاره تام مورد ارزیابی قرار گرفته اند. مهم ترین مکانیسم پیشنهادی برای آنها خاصیت آنتی اکسیدانی می باشد، هر چند اثر محرک سیستم ایمنی با تاثیر بر تکثیر سیستم خونساز نیز از آنها گزارش شده است. این فراورده ها در قیاس با ترکیبات سنتتیک مانند آمیفوستین اثر محافظتی کمتری دارند، ولی عوارض جانبی شان نیز کم تر است. این مقاله به مروری بر تحقیقات انجام شده در خصوص این دسته از ترکیبات می پردازد و مزایا و معایب آنها را ارزیابی نموده است. </div> Since exposure to irradiation in radiotherapy or unwanted radiation, induces side effects to health, it is important to makear effort to protect humans against side effects induced by irradiation. In these cases, radioprotective drugs could be used to reduce or delay the side effects and the mortality induced by irradiation. Although, thiol compounds were early compounds in these categories, administration of these agents have induced serious side effects and is limited to use clinically. The search for less-toxic radiation protectors has spurred interest in the development of natural products. Natural products have mainly antioxidant and immunostimulant activity. Cytokines and androsetendiol have immunomudulatory effects in the prevention of mortality induced by gamma irradiation in animal model. Many studies have showed herbal medicine has good radioprotective effects. Flavonoids are one of the main chemical compositions in herbal medicine with antioxidant activity. Although, these natural products had low efficacy in comparison to thiol compounds, they have low toxicity. This review focused on recent radioprotective agents with natural origin that have more potential effects. محافظ پرتو، اشعه، گیاهان دارویی، پرتو درمانی Radioprotective, Radiation, Herb, Natural 175 189 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-280&slc_lang=fa&sid=1 S.J Hosseinimehr سیدجلال حسینی مهر Sjhosseinim@yahoo.com 10031947532846005796 10031947532846005796 Yes