fa بررسی وضعیت نظام ارجاع بیماران در برنامه پزشک خانواده و بیمه روستایی در استان های شمالی ایران: 1391 بهداشت health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: سطح‌بندی نظام مراقبت سلامت به منظور کاهش هزینه، ایجاد عدالت و امکان دسترسی آحاد مردم به خدمات مورد نیاز انجام می‌گیرد. نظام ارجاع به عنوان پل ارتباطی، ارائه‌دهندگان و دریافت کنندگان خدمات را از پایین‌ترین سطح به سطوح بالاتر و بالعکس هدایت می‌نماید. این مطالعه به منظور بررسی عملکرد نظام ارجاع در برنامه پزشک خانواده و بیمه روستایی در استان‌های شمالی کشور انجام گرفت. مواد و روش‌ها: مطالعه از نوع مقطعی بوده که در شش ماهه دوم 1391 انجام گرفت. 25 درصد مراکز مجری برنامه پزشک خانواده و بیمه روستایی در استان‌های گلستان، مازندران و گیلان، مجموعاً 139 مرکز از 552 مرکز مجری به‌صورت تصادفی منظم انتخاب و در هر مرکز منتخب 7 تا 8 بیماری که با ارجاع پزشک خانواده به سطح 2 مراجعه و خدمات سطح2 را دریافت نموده و در زمان پرسشگری در منزل خود حضور داشتند، با مصاحبه ساختارمند مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه محقق ساخته شامل 2 بخش متغیرهای فردی و رعایت قواعد نظام ارجاع از قبیل مراجعه به پزشک خانواده با ارجاع خانه بهداشت، خواست ارجاع به سطح 2، انتخاب پزشک سطح 2، نوع خدمات سطح، ارائه پس‌خوراند، مراجعه مجدد به سطح 1، ثبت اطلاعات در پرونده سلامت و موارد دیگر بوده که روایی و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌ها: از 963 بیمار ارجاع شده به سطح 2 که موفق به دریافت خدمات شدند، 687 نفر (71 درصد) زن بودند. 320 نفر (33 درصد) از بیماران ارجاع شده، فرم ارجاع از خانه‌های بهداشت را به همراه داشتند. ضرورت ارجاع 299 نفر (31 درصد) بنا به تشخیص پزشکان خانواده بوده و پزشکان خانواده در 161 مورد ارجاع (17 درصد) در انتخاب پزشک متخصص سطح 2، نقش داشته‌اند. پزشکان متخصص سطح 2 برای 155 بیمار (1/16 درصد) ارجاعی پذیرفته شده، نتایج ویزیت را به پزشک خانواده‌شان پس‌خوراند دادند. از بین بیماران مراجعه کننده به سطح 2، تنها 149 نفر (5/15 درصد)، به نزد پزشک ارجاع دهنده خود بازگشتند. 697 بیماری (3/85 درصد) که به سطح اول باز نگشتند، علت اصلی را عدم آگاهی ذکر نمودند. میزان رعایت قواعد نظام ارجاع در خیلی از موارد در استان‌های شمالی کشور تفاوت معنی‌دار وجود داشت (05/0< P). استنتاج: نتایج این مطالعه نشان داد که وضعیت نظام ارجاع در برنامه پزشک خانواده مطلوب نبوده و نیاز به مداخله و بهبودی دارد. Background and purpose: Health care system is organized at three levels in order to increase efficacy and effectiveness and create justice and also people availability. Considering the three levels of primary health care, access of people to specialized services through referral system is possible. With regard to the importance of referral system in family physician program, this study was performed to evaluate the function of referral system and network system in Northern provinces of Iran. Material and methods: This analytic study was performed in autumn and winter of 2012. Twenty five percent of health centers (139 centers from 552) which implement the family physician program and rural insurance coverage by medical universities of Golestan, Mazandaran, Babol and Guilan were randomly selected. In each center, 7-8 patients who were referred to level 2 by their family physician and received necessary services were evaluated. They were at their homes at inquiry time. Results: From 963 patients who received the level 2 services, 687 cases (71%) were females and 276 (29%) were males. Three hundred and twenty cases (33%) had referral form from health house. Only 299 (31%) persons referred to the centers because of diagnosis of family physician and in 161 (17%) of cases, the family physician had a role to choose a specialist of level 2. For 155 (16.1%) of cases, the specialists wrote the results of their evaluation in feedback form. Only 149 (15.5%) of patients returned to their family physicians. Six hundred ninety-seven (79.6%) of patients did not return to their family physician because of lack of knowledge. Conclusion: The results of this study showed that many principles for referral system from level 1 to higher levels and vice versa are not considered that require education, reformation and intervention in this field. نظام ارجاع, پزشک خانواده, بیمه روستایی, مرکز بهداشتی درمانی Referral system, Family physician, Health care center, Health levels 27 35 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-123&slc_lang=fa&sid=1 Seiyed Davoud Nasrollahpour Shirvani سید داود نصرالله پور شیروانی 100319475328460035844 100319475328460035844 No علوم پزشکی مازندران Ebrahim Mikanik ابراهیم میکانیکی 100319475328460035845 100319475328460035845 No علوم پزشکی مازندران Hasan Ashrafian Amiri حسن اشرفیان امیری 100319475328460035846 100319475328460035846 Yes علوم پزشکی مازندران Mohammad Javad Kabir محمدجواد کبیر 100319475328460035847 100319475328460035847 No علوم پزشکی مازندران Nahid Jafari ناهید جعفری 100319475328460035848 100319475328460035848 No علوم پزشکی مازندران Bahram Tahmasbi بهرام طهماسبی 100319475328460035849 100319475328460035849 No علوم پزشکی مازندران Arsalan Dadashi ارسلان داداشی 100319475328460035850 100319475328460035850 No علوم پزشکی مازندران Mohammad Nahimi Tabihi محمد نعیمی طبیعی 100319475328460035851 100319475328460035851 No علوم پزشکی مازندران