fa ترسیم نقشه جغرافیایی میزان مرگ و میر ناشی از سرطان دستگاه گوارش در استان‌های مازندران و گلستان اپیدمیولوژی Epidemiology پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: سرطان به عنوان سومین علت مرگ در ایران شناخته شده است. استان‌های شمالی کشور به خصوص مازندران و گلستان دارای میزان بروز بالای سرطان گوارش هستند. هدف این مطالعه، یافتن توزیع جغرافیایی میزان مرگ و میر این بیماری و استانداردسازی آن جهت تعیین تفاوت‌های موجود بین شهرستان‌ها در نقشه بود. مواد و روش‌ها: داده‌های این مطالعه مربوط به موارد مرگ ناشی از سرطان دستگاه گوارش ثبت شده در سال‌های 84-1380 در استان‌های گلستان و مازندران بود. برای استفاده از مدل رگرسیون Poisson تعمیم یافته، از داده‌های انبوهه استفاده شد و با محاسبه میزان مرگ و میر، پس از استانداردسازی با استفاده از نرم‌افزار GIS (Geographic information systems) نسبت به ترسیم نقشه جغرافیایی اقدام گردید. یافته‌ها: از بین 5715 فرد فوت شده به علت سرطان دستگاه گوارش، 18/65 درصد مربوط به استان مازندران و 82/34 درصد مربوط به استان گلستان بودند. میزان مرگ و میر استاندارد شده در نقاط مرکزی استان مازندران، مقدار کمتری را نشان داد. از شهرستان چالوس تا مرز گرگان، SMR (Standardized mortality ratio) بیشتر بخش‌ها بین 0/1-9/0 به دست آمد. از ابتدای مرزبندی گرگان تا انتهای شرقی مرزهای جغرافیایی استان گلستان، برای تمامی بخش‌ها میزان مرگ و میر بالاتر از 1 به دست آمد. مدل رگرسیونی تا حدودی ناهمگنی مربوط به SMR را از بین برد. استنتاج: تغییرات میزان مرگ و میر ناشی از سرطان دستگاه گوارش، از روی نقشه جغرافیایی استان‌های مازندران و گلستان بیان کننده مخاطره بالا و تأثیر ساختار جغرافیایی و اجتماعی- اقتصادی این منطقه می‌باشد. Background and purpose: Cancer is the third leading cause of death in Iran. Mazandaran and Golestan provinces, especially in northern countries, have a high incidence of gastrointestinal cancer. Therefore, we aimed to find the geographic distribution of standardized mortality rates of this disease and to mark differences between the cities on a map. Materials and methods: The data related to the cases of death from gastrointestinal cancer during the years 2001 to 2005 were recorded in the provinces of Golestan and Mazandaran. Generalized Poisson regression model was used for data standardization then, the mapping was done. Results: 5715 people died from cancer of the gastrointestinal tract, 65.18 percent in Mazandaran and 34.82 percent in Golestan. Standardized mortality rates in the central parts of the provinces showed a little less. From the city of Chaloos to the border of the city of Gorgan, standardized mortality ratio (SMR) of most of the regions was between 0.9 and 1. From the border of the city of Gorgan to end of eastern geographical boundaries of Golestan Province, the obtained standardized mortality ratio was more than 1. The regression model could partly eliminate heterogeneity of standardized mortality ratio. Conclusion: Changes in mortality rates from cancers of the gastrointestinal tract in Mazandaran and Golestan provinces on the map represent a high-risk area, which remarks the impact of geographical and social-economic region. سرطان دستگاه گوارش, نقشه‌بندی مرگ و میر, رگرسیون Poisson تعمیم یافته, ایران Gastrointestinal cancers, deaths classified maps, generalized Poisson regression, Mazandaran, Golestan, Iran 125 135 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-140&slc_lang=fa&sid=1 Reza Ali Mohammadpour Tahamtan رضاعلی محمدپور تهمتن mohammadpour2002@yahoo.com 100319475328460035979 100319475328460035979 Yes علوم پزشکی مازندران Jamshid Yazdani جمشید یزدانی 100319475328460035980 100319475328460035980 No علوم پزشکی مازندران Soodabeh Zare سودابه زارع 100319475328460035981 100319475328460035981 No علوم پزشکی مازندران Hafez Tirgar Fakheri حافظ تیرگر فاخری 100319475328460035982 100319475328460035982 No علوم پزشکی مازندران Somayeh Bagheri سمیه باقری 100319475328460035983 100319475328460035983 No علوم پزشکی مازندران