fa بررسی غلظت سرب در ماهی سفید (Rutilus frisii kutum) سواحل دریای خزر (مطالعه موردی: بندر انزلی و رودسر) بهداشت health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: فراورده‌های دریایی به رغم برخورداری از پروتئین و مواد معدنی با کیفیت بالا و اسیدهای چرب غیر اشباع بلند زنجیر، به دلیل قرار گرفتن در معرض انواع آلاینده‌ها به خصوص فلزات سنگین، نگرانی‌هایی را در ارتباط با سلامت و بهداشت آن‌ها برای جوامع مصرف کننده پدید آورده است. این مطالعه به منظور سنجش میزان سرب تجمع یافته در ماهی سفید به عنوان یکی از پرمصرف‌ترین انواع ماهی و تعیین مقادیر جذب روزانه (EDI یا Estimated daily intake) و هفتگی (EWI یا Estimated weekly intake) جهت مقایسه با مقادیر جذب قابل تحمل روزانه و هفتگی (TDI/TWI یا Tolerable daily intake/ Tolerable weekly intake) انجام شد. مواد و روش‌ها: 40 عدد ماهی سفید از صیدگاه‌های دو منطقه بندر انزلی و رودسر در زمستان 1390 برداشت گردید که پس از آماده‌سازی و هضم شیمیایی نمونه‌ها، میزان سرب با استفاده از دستگاه جذب اتمی شعله‌ای مدل 680SHIMADZU AA/ اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: میانگین غلظت سرب (میانگین ± انحراف معیار) در ماهی سفید در ایستگاه بندر انزلی و رودسر به ترتیب 54/0 ± 55/2 و 25/0 ± 66/1 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن خشک به دست آمد. مقادیر جذب روزانه (EDI) و هفتگی (EWI) فلز سرب در ایستگاه بندر انزلی به ترتیب 001/0 و 009/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم و برای ایستگاه رودسر 0009/0 و 006/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم حاصل شد. استنتاج: مقادیر جذب روزانه (EDI) و هفتگی (EWI) فلز سرب در ماهی سفید در دو منطقه مورد مطالعه از مقادیر جذب قابل تحمل روزانه (24/0 = TDI) و هفتگی (68/1 = TWI) تعیین شده توسط کمیته مشترک FAO/WHO (Food and Agriculture Organization/ World Health Organization) بسیار کمتر بود. بنابراین مصرف ماهی سفید تهدیدی از جهت فلز سرب برای سلامتی انسان ندارد. Background and purpose: Fish and seafood are considered as important sources of high-quality protein, minerals and polyunsaturated fatty acids, but they can contribute significantly to human dietary exposure to environmental pollutants. This study was carried out to assess the concentration of Pb in kutum as the most consumed fish and to determine the estimated daily/weekly intake (EDI/EWI) for comparisons to the tolerable daily/weekly intake (TDI/TWI). Materials and methods: Forty kutums were collected from Bandar Anzali and Roodsar stations, Iran, during January 2012. After preparation and chemical digestion, Pb concentration was determined using Furnace Atomic Absorption Spectrophotometry (SHIMADZU AA/680). Results: The mean accumulated concentrations of Pb in the kutum from Bandar Anzali and Roodsar stations were 2.55 ± 0.54 and 1.66 ± 0.25 mg/kg dry weight, respectively. The observed EDI and EWI of Pb from Bandar Anzali and Roodsar stations were 0.001-0.009 and 0.0009-0.006 mg/kg, respectively. Conclusion: The observed EDI and EWI of Pb in the kutum from Bandar Anzali and Roodsar stations were lower than stipulated guidelines by the FAO/WHO Joint Expert Committee and therefore, were not considered to pose adverse effects to consumers. ماهی سفید, سرب, مقدار جذب روزانه, مقدار جذب هفتگی, ایران Rutilus frisii kutum, lead, estimated daily/weekly intake (EDI/EWI), Bandar Anzali, Roodsar 102 108 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-143&slc_lang=fa&sid=1 Younes Yaghobzadeh یونس یعقوب‌زاده y.yaghobzadeh@mohaddes.ac.ir 100319475328460035966 100319475328460035966 Yes علوم پزشکی مازندران Maryam Hossein-Nezhad مریم حسین‌نژاد 100319475328460035967 100319475328460035967 No علوم پزشکی مازندران Golnar Asadi-Shiran گلنار اسدی شیرین 100319475328460035968 100319475328460035968 No علوم پزشکی مازندران Mohaddeseh Pourali محدثه پورعلی 100319475328460035969 100319475328460035969 No علوم پزشکی مازندران