fa اپیدمیولوژی شپش سر و عوامل مؤثر بر آن در دانش‌آموزان مدارس ابتدایی استان مازندران در سال 92-1391 بهداشت health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: پدیکلوزیس (Pediculosis) یکی از بیماری‌های انگلی انسان است که عامل مهمی در سنجش سطح بهداشت جامعه محسوب می‌گردد. مطالعه حاضر جهت بررسی عوامل مؤثر در اپیدمیولوژی پدیکلوزیس در دانش‌آموزان مدارس ابتدایی شهرستان‌های استان مازندران بر اساس سامانه اطلاعات جغرافیایی در سال 92-1391 صورت گرفت. مواد و روش‌ها: از میان 45237 دانش‌آموزان شهرستانی که 14650 نفر در مناطق روستایی و 30587 نفر در مناطق شهری ساکن بودند، 36024 دانش‌آموز دختر و 9213 دانش‌آموز پسر به تفکیک تعداد و جنسیت و پس از دسته‌بندی خوشه‌ای به طریق تصادفی در شهرستان‌های عمده استان مازندران از گلوگاه تا رامسر انتخاب شدند و از نظر آلودگی به شپش (تخم، بالغ) مورد معاینه قرار گرفتند. با استفاده از پرسش‌نامه، اطلاعات دانش‌آموزان تکمیل گردید و نتایج حاصل شده از طریق آزمون آماری 2 مورد بررسی قرار گرفت. در پایان با وارد کردن اطلاعات بیماری موردنظر در جدول اطلاعاتی استان، توزیع فضایی بیماری با استفاده از نرم‌افزار GIS (Geographical information system) ترسیم شد. یافته‌ها: در بین 45237 دانش‌آموز مورد بررسی، 823 فرد آلوده به پدیکلوزیس شناسایی شدند. متوسط درصد آلودگی در مناطق شهری استان 4/1 درصد و در مناطق روستایی استان 64/5 درصد بود. بین شیوع پدیکلوزیس با برخی متغیرها ارتباط معنی‌داری مشاهده شد. اطلاعات به دست آمده نشان داد که آلودگی در غرب استان کمتر از نواحی مرکزی و شرق استان بود. استنتاج: این تحقیق نشان داد که میزان تحصیلات والدین، داشتن مربی بهداشت و رعایت بهداشت فردی با شیوع پدیکولوزیس در جمعیت رابطه معکوس دارد. جهت کنترل و پیشگیری از پدیکلوزیس، کوشش در راستای ارتقای سطح آگاهی مردم ضروری می‌باشد. Background and purpose: Pediculosis is a worldwide public health concern. This descriptive study was performed on primary-school-aged children to determine the prevalence of pediculosis and its risk factors in Mazandaran Province, Iran, on basis of geographic information system (GIS). Materials and methods: A random sampling method was used to select 45237 school-aged children from Sari to Ramsar cities during September 2012 to June 2013. Data were collected from the selected schools by five trained nursing inspectors. A detailed questionnaire was filled for each child prior to hair examination following which examination was carried out to detect head lice as well as eggs/nits. Data were analyzed chi-square test. Finally, the GIS map was obtained in province informational chart. Results: 823 primary-school children (of 45237) were infected with lice in Mazandaran Province. The mean infection prevalence was 1.4% in cities 5.64% in rural area from Sari to Ramsar. There were significant relationships between pediculosis and some factors (P < 0.05). GIS map revealed that the contamination was less in west than in east and central regions. Conclusion: Increasing awareness and training of teachers and parents, as well as improving standards of personal health can significantly reduce the prevalence of pediculosis. شپش سر, اپیدمیولوژی, دانش‌آموزان ابتدایی, GIS, استان مازندران Pediculosis capitis, primary school children, epidemiology, geographic information system (GIS), Mazandaran, Iran 82 91 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-146&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Farzad Motevalli-Haghi سید فرزاد متولی حقی haghi77@yahoo.com 100319475328460035956 100319475328460035956 Yes علوم پزشکی مازندران Javad Rafinejad جواد رفیع‌نژاد 100319475328460035957 100319475328460035957 No علوم پزشکی مازندران Mahboobeh Hosseni سیده محبوبه حسینی 100319475328460035958 100319475328460035958 No علوم پزشکی مازندران Jamshid Yazdani-Charati جمشید یزدانی چراتی 100319475328460035959 100319475328460035959 No علوم پزشکی مازندران Behzad Parsi بهزاد پارسی 100319475328460035960 100319475328460035960 No علوم پزشکی مازندران