fa بهینه سازی بهینه سازی جذب فلوراید از محلول آبی توسط پودر سنگ مرمر با استفاده از مدل تاگوچی بهداشت حرفه ای Health Professiona پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: روش تاگوچی یکی از قدرتمندترین ابزارهای طراحی آزمایشات است. در این روش، با حداقل تعداد آزمایشات عوامل موثر بر فرایند، در هزینه و زمان صرفه‌جویی خواهد شد. بنابراین، این مطالعه با هدف استفاده از روش تاگوچی جهت بهینه کردن فرایند جذب فلوراید با جاذب تهیه شده از سنگ مرمر از محیط‌های آبی انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، پودر ماربل از زائدات کارگاه‌های سنگبری همدان تهیه و سپس آسیاب و توسط الکل‌های استاندارد ASTM در محدوده مش 40 دانه‌بندی گردید. با انتخاب 4 پارامتر موثر در فرایند جذب (pH، زمان تماس، دما و دوز جاذب) در 4 سطح، توسط نرم‌افزار Minitab 16 (ماتریکس ترکیبی L_16) انتخاب و آزمایشات با این ماتریکس انجام شد. غلظت باقیمانده فلوراید توسط دستگاه اسپکتروفتومتر اندازه‌گیری گردید. یافته‌ها: نتایج داده‌ها در مدل تاگوچی نشان داد، دوز جاذب 7/0 گرم در لیتر پودر ماربل، pH برابر 2، دمای ◦C 25 و زمان تماس 5 دقیقه شرایط بهینه در فرایند جذب فلوراید با جاذب پودر ماربل می‌باشد. نتایج حاصل از آنالیز واریانس نشان داد که از بین متغیرهای موثر در فرایند جذب، بیش‌ترین و کم‌ترین میزان تاثیر به ترتیب مربوط به دوز جاذب و pH محلول بوده است. استنتاج: روش آماری تاگوچی به عنوان یک روش کارآمد، موثر و بدون نیاز به تعداد زیاد آزمایش‌ها نشان داد که پودر ماربل به عنوان یک جاذب جدید، بدون هزینه، بدون ایجاد آلاینده ثانویه،کارایی بالایی درحذف فلوراید از محیط‌های آبی دارد. Background and purpose: Taguchi method is a powerful design in experimental studies. This method, with the minimum number of test factors affecting the process, will save cost and time. This study was done using the Taguchi method to optimize the adsorption of fluoride from aqueous solutions by an adsorbent prepared from marble powder. Material and methods: Marble powder was supplied from Hamadan workshops stonemason and then grinded and sieved to the desired particle size using standard ASTM (mesh 40). Four parameters affecting the adsorption process (pH, contact time, temperature, and adsorbent dose) were considered in four levels. Residual fluoride concentration was measured by a spectrophotometer. Minitab V.16 (L-16 Orthogonal Array) was used to analyze the data. Results: Taguchi model indicated that optimization conditions for fluoride adsorption by marble powder were adsorbent dose 0.7 mg/L, pH=2, temperature 25◦C, and contact time 5 min. ANOVA results showed that the most and least of influential parameters on adsorption process was associated with adsorbent dosage and solution pH, respectively. Conclusion: Taguchi statistical method as an efficient, effective, and without the need for a large number of experiments indicated that the marble powder as a new adsorbent, no cost, and without secondary pollutant has a high efficiency for fluoride removal from aqueous environments. طراحی آزمایش, تاگوچی, پودر ماربل, فلوراید, جذب Experimental design, Taguchi, marble powder, fluoride, adsorption 113 121 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-206&slc_lang=fa&sid=1 Bahman Ramavandi بهمن رماوندی 100319475328460039353 100319475328460039353 No علوم پزشکی مازندران علوم پزشکی مازندران Mehdi Ahmadi مهدی احمدی 100319475328460039354 100319475328460039354 No علوم پزشکی مازندران علوم پزشکی مازندران Javad Faradmal جواد فردمال 100319475328460039355 100319475328460039355 No علوم پزشکی مازندران علوم پزشکی مازندران Sima maleki سیما ملکی 100319475328460039356 100319475328460039356 No علوم پزشکی مازندران علوم پزشکی مازندران Ghorban Asgari قربان عسگری asgari@umsha.ac.ir 100319475328460039357 100319475328460039357 Yes علوم پزشکی مازندران علوم پزشکی مازندران