fa تعیین عناصر موجود در برخی گونه های برنج ایرانی با استفاده از روش بینابنمایی فروشکست القایی لیزری مهندسی پزشکی Biomedical engineering پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: غلات از اجزای مهم رژیم غذایی سالم و مناسب به شمار میرود. برنج یکی از پرمصرفترین غلات در جهان و یکی از اجزای اصلی سبد غذایی مردم ایران است. هدف از این مطالعه معرفی یک روش جدید آنالیز عنصری برای بررسی عناصر ضروری و فلزات مضر موجود در تعدادی از انواع برنج ایرانی با استفاده از روش بینابنمایی فروشکست القایی لیزری میباشد. مواد و روشها: شش نوع برنج پرمصرف تولیدی در سال 1392 که در نقاط مختلف کشور کشت شده‌اند، از بازار جمع آوری گردید. هرکدام از انواع برنج‌ها هفت بار با استفاده از سیستم LIBSCAN100 تحت آنالیز طیفی قرار گرفت. سپس طیفهای ثبت شده توسط نرم افزار Plasus Specline مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافتهها: در این مطالعه عناصر ضروری و فلزات مضر موجود در نمونهها مورد آنالیز قرار گرفت. میانگین میزان غلظت روی 66/93، فسفر 666/87، آهن 348، پتاسیم 166/379، کلسیم 666/343، فلور 22، کروم 3 ظرفیتی 848/24 و منیزیم 833/1071 میلی گرم بر کیلو گرم تعیین گردید. در حالی که این میانگین در مورد عناصر مضر سرب، جیوه ، نیکل، کروم 6 ظرفیتی و آرسنیک به ترتیب 095/6 ، 733/0، 963/0، 391/2 و 940/0 میلی گرم بر کیلو گرم محاسبه گردید. درهیچ یک از نمونهها کادمیوم یافت نشد. آنالیزهای فوق به صورت جداگانه برای هرکدام از انواع برنجها انجام شد. استنتاج: نتایج آنالیز بیانگر این بود که در میان عناصر ضروری، منیزیم بیشتر ازسایر عناصر موجود بود. در میان انواع برنج های مورد آزمایش برنج لنجان اصفهان ازنظر عناصر ضروری، غنیتر میباشد. از نظر آلودگی به فلزات مضر، عنصر کروم 6 ظرفیتی بیش از همه در نمونهها یافت شد و هچنین برنج نوع طارم محلی نسبت به سایر انواع برنجها، سالم تر بود. تکنیک بینابنمایی فروشکست القایی لیزری روشی سریع، غیر مخرب، دارای توانایی آنالیزی همزمان چند عنصری و بدون نیاز به آمادهسازی نمونه بوده که کاربردهای فراوانی در آنالیز تولیدات صنایع غذایی دارد. Background and purpose: Cereals are the most important components of a healthy diet. Rice is one of the most common consumed grains in the world and a staple food of people in everyday meals. This study aimed at introducing a novel analytical approach in investigation of harmful metals and necessary elements in some types of Iranian rice by using Laser Induced Breakdown Spectroscopy (LIBS) method. Materials and methods: Six types of consumed rice produced in different parts of the country have been collected from the market in 2013. All types of rice have been analyzed for seven times using LIBSCAN100 system and then spectra recorded have been analyzed by Plasus Specieline software. Results: In this study, necessary elements and harmful metals have been analyzed in all samples. The average concentrations of zinc, phosphorus, iron, potassium, calcium, fluorine, chromium (III), and magnesium were 93.660mg/kg, 87.666mg/kg, 348mg/kg, 379.166mg/kg, 343.666mg/kg, 22mg/kg, 24.848mg/kg 1071.833mg/kg, respectively. This average content for harmful metals were 6.095mg/kg for lead, 0.773mg/kg for mercury, 0.963mg/kg for nickel, 2.391mg/kg for chromium (VI), and 0.940mg/kg for arsenic. No samples were found with cadmium. Conclusion: The results indicate that, the concentration of magnesium was higher in necessary elements and that Isfahan Lenjan rice contained higher content of necessary elements. Chromium (VI) was the most common harmful metal among all samples. Furthermore, the local Tarom rice was found to be the safest in all samples. Laser Induced Breakdown Spectroscopy technique could be used as a fast, nondestructive, multi elemental analyzer that does not need initial preparation. برنج ایرانی, بینابنمایی فروشکست القایی لیزری, فلزات مضر, عناصر ضروری Iranian rice, Laser Induced Breakdown Spectroscopy, necessary elements, harmful metals 24 32 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-243&slc_lang=fa&sid=1 Marzieh Hemati Farsani مرضیه همتی فارسانی m.hemati@mut-es.ac.ir 100319475328460043114 100319475328460043114 Yes MSc Student in Electro-Optic Engineering, Optics and Laser Science and Technology Research Center, Faculty of Science, Maleke-Ashtar University of Technology, Shahin shahr, Isfahan علوم پزشکی مازندران Mahsa Ghezelbash مهسا قزلباش 100319475328460043115 100319475328460043115 No PhD Student in Photonic, Optics and Laser Science and Technology Research Center, Faculty of Science, Maleke-Ashtar University of Technology, Shahin shahr, Isfahan علوم پزشکی مازندران Seyyed Mohammd Reza Darbani سید محمدرضا دربانی 100319475328460043116 100319475328460043116 No PhD Student in Physics, Department of Physics, University of Isfahan, Isfahan, Iran علوم پزشکی مازندران Abdollah Eslami Majd عبدالله اسلامی مجد 100319475328460043117 100319475328460043117 No Assistant Professor , Department of Electrical Engineering and Electronics, Faculty of Science, Maleke-Ashtar University of Technology, Tehran, Iran علوم پزشکی مازندران Mahmood Soltanolkotabi5 محمود سلطان الکتابی 100319475328460043118 100319475328460043118 No Professor, Department of Physics, Faculty of Science, University of Isfahan, Isfahan, Iran علوم پزشکی مازندران