fa شناسایی و تعیین غلظت هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه‌ای در آب چاه‌های مجاور جایگاه‌های سوخت شهر همدان (91-1390) بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: PAHs از مهم‌ترین آلاینده‌های منابع آب زیرزمینی محسوب می‌شوند. بنابراین در این پژوهش نسبت به ارزیابی غلظت PAHs در آب چاه‌های مجاور جایگاه‌های عرضه سوخت شهر همدان اقدام شد. مواد و روش‌ها: طی فصول زمستان 1390 و بهار 1391 در مجموع 52 نمونه آب از عمق 30 سانتی‌متری چاه‌های مجاور 13 جایگاه سوخت شهر همدان مطابق روش استاندارد برداشت شد. استخراج و قرائت غلظت هیدروکربن‌ها به ترتیب توسط روش میکرو استخراج مایع- مایع و استاندارد مرجع EPA-8270 و پردازش آماری داده‌ها نیز توسط نرم‌افزار SPSS انجام شد. یافته‌ها: 13 هیدروکربن آروماتیک حلقوی در نمونه‌ها شناسایی شد. کمینه و بیشینه میانگین غلظت هیدروکربن‌ها بر حسب میکروگرم بر لیتر در فصل زمستان با 047/0±043/0 و 96/6±29/4 به ترتیب مربوط به آسنفتیل و نفتالن و در فصل بهار با 073/0±059/0 و 041/0±194/0 به ترتیب مربوط به آسنفتیل و فلورانتن می‌باشد. هم‌چنین مقایسه میانگین غلظت هیدروکربن‌ها با رهنمود WHO، EPA و سازمان ملی استاندارد ایران نشان داد که میانگین غلظت تجمع یافته نفتالن در کل دوره نمونه‌برداری بیش‌تر از رهنمود EPA می‌باشد. استنتاج: با توجه به این که میانگین غلظت نفتالن در برخی نمونه‌ها بیش از حد استاندارد می‌باشد، بنابراین استحصال از آب چاه‌های اطراف جایگاه‌های عرضه سوخت می‌تواند منجر به بروز معضلات محیط زیستی و بهداشتی شود، که این موضوع لزوم اجرای برنامه‌های پایش دوره‌ای مخازن ذخیره سوخت و منابع آب زیرزمینی اطراف جایگاه‌ها را بیش از پیش نمایان می‌سازد. Background and purpose: PAHs are the most important pollutants of groundwater resources. Therefore, this study aimed at determining the PAHs concentrations in water samples exploited from wells near gas stations in Hamadan, Iran. Materials and methods: We collected 52 water samples from 30 cm depth of the wells from 13 gas stations in winter and spring in 2012. The extraction and identification of hydrocarbons concentration were performed using liquid-liquid micro extraction and EPA-8270 reference standards, respectively. All statistical analyses were performed using the SPSS statistical package. Results: The PAHs in winter and spring has been observed with acenaphthylene recording the highest concentration of 0.043±0.047 µg/L and 0.059±0.073 µg/L, respectively and naphthalene and fluoranthene with the least concentration of 0.194±0.041 µg/L and 4.29±6.96 µg/L, respectively. Also, the mean concentrations of evaluated hydrocarbons in specimens compared with permissible exposure limits proposed by WHO, EPA and Iranian National Standards Organization showed that the mean concentrations of naphthalene in all evaluated samples were significantly higher than EPA permissible exposure limits. Conclusion: The mean concentrations of naphthalene in some samples were higher than permissible limits, therefore, water exploitation from the wells near gas stations could result in many environmental and health problems. So, periodic monitoring of fuel tanks and groundwater resources near gas stations is recommended. هیدروکربن آروماتیک حلقوی, آلودگی آب, جایگاه سوخت, همدان Polycyclic aromatic hydrocarbons, water pollution, gas station, Hamedan 227 238 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5029-115&slc_lang=fa&sid=1 Sohei Sobhanardakani سهیل سبحان اردکانی 100319475328460052653 100319475328460052653 No Assistant Professor, Department of the Environment, College of Basic Sciences, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران Faezeh Faezeh Einabadi فائزه عین آبادی faezeh.einabadi@gmail.com 100319475328460052654 100319475328460052654 Yes M.Sc in Environmental Sciences, Department of the Environment, College of Basic Sciences, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran کارشناس ارشد محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران Mahdi Hashemi مهدی هاشمی 100319475328460052655 100319475328460052655 No Associate Professor, Department of Chemistry, Faculty of Chemistry, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran دانشیار، گروه شیمی، دانشکده شیمی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران