fa بررسی تغییرات کیفیت فیزیکوشیمیایی آب زیرزمینی حوزه آبخیز قره سو در یک دوره زمانی ده ساله 91-82 بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) چکیده سابقه و هدف: استفاده از سیستم‌های اطلاعاتی جغرافیایی (GIS) و به موازات آن روش‌های آماری مناسب جهت مدیریت و تحلیل منابع آب زیرزمینی به سرعت رو به رشد بوده است. بهره‌گیری از این چنین ابزارهای جدید و سیستم‌های پشتیبان پردازش اطلاعات می‌تواند نقش به سزایی در مدیریت کنترل منابع، به خصوص منابع محدود آب که بسیار با ارزش و حیاتی به شمار می‌روند، داشته باشد. هدف اصلی از این مطالعه بررسی تغییرات کیفیت فیزیکوشیمیایی آب زیرزمینی حوزه آبخیز قره سو در یک دوره زمانی ده‌ساله 91-82 است. مواد و روش‌ها: اطلاعات مربوط به آزمایش پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب از شرکت سهامی آب منطقه‌ای کسب گردید. با استفاده از آمار توصیفی، میانگین سالیانه غلظت پارامترهای مختلف محاسبه و سپس با استفاده از نرم‌افزار SPSS-Ver.16 و با کمک آزمون‌های آماری Friedman Test و MEASURE_1 با سطح معناداری 05/0=α، نسبت به مقایسه تغییرات سالیانه پارامترها اقدام و به موازات آن با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS9.3 پهنه‌بندی جغرافیایی پارامترهای مختلف به لحاظ تعیین تغییرات مکانی کیفیت آب زیرزمینی حوزه آبخیز قره سو انجام گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که در طی سال‌های مورد بررسی، در پنج سال اول، پارامترهای فیزیکو شیمیایی دارای روندی افزایشی و در پنج سال بعدی، ضمن نوسانات سالیانه، در مجموع روند کاهشی داشته است. با توجه به آزمون‌های آماری مورد استفاده، تغییرات سالیانه بین پارامترهای پتاسیم، کلسیم، کلرید و هدایت الکتریکی تفاوت معنی‌داری وجود نداشت (05/0<p). از نظر جغرافیائی، تراکم و غلظت بالای ترکیبات شیمیایی موجود در آب زیرزمینی در شمال غرب، غرب و جنوب غربی حوزه متمرکز شده است. بیش‌ترین افزایش کاتیون‌ها و آنیون‌ها، مربوط به سال‌های 87-1384 می‌باشد. استنتاج: نتایج این مطالعه نشان داد که بیش‌تر آب‌های زیرزمینی سطح حوزه آبخیز از جنس بی‌کربناته می‌باشد. تغییرات میزان ترکیبات شیمیایی آب‌های زیرزمینی حوزه آبخیز تابع، میزان ریزش‌های جوی، میزان برداشت آب و جنس خاک می‌باشد. Abstract Background and purpose: Geographic information system (GIS) and appropriate statistical method for management and analysis of groundwater has been growing rapidly. New devices and information support system has a significant role in management of water resources, especially in limited and valuable water resources. The aim of this study was to evaluate the changes in the physicochemical quality of groundwater watershed in Gharehsou during a ten year period (2003-2012). Materials and methods: The results of water physicochemical parameters analysis were obtained from the regional water authority. The annual average of parameters were determined using descriptive statistics in SPSS Ver.16 by applying Friedman Test and MEASURE with significant level α= 0.05. The annual parameters changes were compared and zoning of different parameters for groundwater quality of gharasoo watershed was determined through ArcGIS9.3 software. Results: The results showed that physicochemical parameters had an increasing trend during the first five years while in the next five years despite annual fluctuations a decreasing trend was observed. No significant correlation was found in annual variation of potassium, calcium, chloride, and conductivity (P 0.05(. Geographically, density and high concentration of chemical compounds in groundwater was seen more in north west, west and south west areas. The most increases of cation and anion concentrations were observed between 2005-2008. Conclusion: The results showed that most of the groundwater watershed contained bicarbonate, and the changes in chemical composition of groundwater watershed depended on rain fall, water harvesting, and type of soil. آب زیرزمینی, پهنه بندی جغرافیایی, حوزه قره سو Groundwater, geographic zoning, Gharehsou 275 287 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4333-12&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Soltanian محمد سلطانیان 100319475328460052459 100319475328460052459 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah , Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Abdollah Dargahi عبداله درگاهی 100319475328460052460 100319475328460052460 No MSc in Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Fatemeh Asadi فاطمه اسدی f_asadi56@yahoo.com 100319475328460052461 100319475328460052461 Yes MSc in Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Ali Ivani علی ایوانی 100319475328460052462 100319475328460052462 No MSc in Remote Sensing and Geographical Information System, Islamic Azad University, Kermanshah Science and Research Branch, Kermanshah, Iran کارشناس ارشد سیستم های اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور، واحد علوم و تحقیقات کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Parastoo Setareh پرستو ستاره 100319475328460052463 100319475328460052463 No MSc in Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran کارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Elaheh saleh الهه صالح 100319475328460052464 100319475328460052464 No MSc Student in Biostatistics, Student Research Committee, Faculty of Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد آمار زیستی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران