fa بهینه سازی فرایند ازن زنی کاتالیزوری در حذف رنگ راکتیو بلاک 5 توسط خاکستر استخوان تثبیت شده با MgO با مدل تاگوچی بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: رنگ‌های شیمیایی مورد استفاده در فاضلاب نساجی علاوه بر پیامدهای زیست محیطی اثرات سرطان زایی و جهش زایی بر سلامت انسان دارند.لذا هدف از این مطالعه بهینه سازی فرایند ازن زنی کاتالیزوری در حذف رنگ راکتیو بلاک 5 با مدل آماری تاگوچی بوده است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی آزمایشات ازن زنی در راکتور نیمه منقطع انجام گرفت. پودر خاکستر استخوان با نانو ذرات اکسید منیزیم اصلاح گردید و تاثیر پارامترهای زمان واکنش، غلظت اولیه آلاینده، دز جاذب و pH اولیه در 4 سطح با طرح ماتریکس ترکیبی L_16 روش تاگوچی مورد بررسی قرار گرفت. آنالیز و تفسیر داده‌ها با نرم افزار Minitab 16 انجام شد. یافته‌ها: طبق نتایج حاصل از آنالیز داده ها شرایط بهینه حذف رنگ در زمان20 دقیقه، pH برابر 8، غلظت اولیه رنگ mg/L50، دز کاتالیزور g/L 3/0 به‌دست آمد. در این شرایط راندمان حذف رنگ 98 درصد و حذف COD برابر با 85 درصد گزارش شد. براساس آنالیز میانگین داده‌ها، بیش‌ترین تاثیر مربوط به غلظت اولیه آلاینده با 8/51 درصد و کم‌ترین تاثیر مربوط به pH با 8/3 درصد بود. استنتاج: نتایج این مطالعه نشان داد که فرایند ازن زنی یک روش موثر در کاهش غلظت رنگ از پساب فاضلاب نساجی می‌باشد. Background and purpose: Chemical dyes are widely used in textile industries and have harmful effects on the environment. They also contain carcinogenic and mutagenic substances. The goal of this study was optimization of the catalytic ozonation process using bone char ash modified by magnesium oxide in removal of reactive black 5dye from textile wastewater based on Taguchi design. Materials and methods: In this study ozonation was performed in a batch ozonation reactor. In order to remove the dyes, Bone char ash (BCA) was modified by magnesium oxide. The effect of various parameters such as reaction time, initial dye concentration, adsorbent dose, and initial pH at 4 different levels were investigated using an L-16 Taguchi method. Analysis and interpretation of data was done using Minitab 16. Results: The optimum conditions for removal of dye were found to be contact time of 20 min, pH 8, dye concentration of 50 mg/l, adsorbent dosage of 0.3 g/L. The efficiency of dye removal was 98% and COD removal was 85%. Analysis of variance indicated that the dye concentration was the most important variable influencing the dye removal percentage (51.8%) and pH was the least influencing variable (3.8%) in removal of dye. Conclusion: The results showed that ozonation process was an effective method in reducing the concentration of pollutants in textile wastewater effluent. ازن زنی کاتالیزوری, راکتیو بلاک5, خاکستر استخوان, اکسید منیزیم, تاگوچی Catalytic ozonation, reactive black5, bone char ash, magnesium oxide, Taguchi 252 262 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4333-46&slc_lang=fa&sid=1 Ghorban Asgari قربان عسگری 100319475328460052172 100319475328460052172 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Hamedan University of Medical Sciences, Hamedan, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Halimeh Almasi حلیمه الماسی 100319475328460052173 100319475328460052173 No MSc Student in Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Hamedan University of Medical sciences, Hamedan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Javad Fardmal جواد فردمال 100319475328460052174 100319475328460052174 No Assistant Professor, Department of Biostatistics and Epidemiology, Faculty of Health, Hamedan University of Medical Sciences, Hamedan, Iran استادیار، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Farshid Ghanbari فرشید قنبری 100319475328460052175 100319475328460052175 No Ph.D Student in Environmental Health Engineering, Faculty of Public Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran دانشجوی دکترا ی مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Zahra Daraie زهرا دارائی 100319475328460052176 100319475328460052176 No MSc Student in Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Hamedan University of Medical sciences, Hamedan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Somayeh Akbari سمیه اکبری s.akbari26@yahoo.com 100319475328460052177 100319475328460052177 Yes MSc Student in Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Hamedan University of Medical sciences, Hamedan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، علوم پزشکی همدان، همدان، ایران