fa بررسی میزان گردوغبار، سیلیس و گازهای آلاینده ناشی از کارخانه سیمان خوزستان بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: آلاینده‌های هوا ناشی از فرآیند تولید سیمان و انتشار آن در محیط اطراف، برحسب ماهیت آلاینده و مدت زمان در معرض قرارگرفتن افراد، باعث ایجاد عوارض و بیماری‌های مختلف در انسان، حیوانات و گیاهان شده و اثر هم‌افزایی روی سایر آلاینده‌های هوا خواهد داشت. لذا با توجه به این‌که تاکنون مطالعه‌ای درباره ارزیابی آلاینده‌های هوای ناشی از کارخانه سیمان خوزستان انجام نشده است، این پژوهش با هدف بررسی میزان گردوغبار، سیلیس و گازهای آلاینده ناشی از کارخانه سیمان خوزستان در سال 1392 انجام یافت. مواد و روش‌ها: پس از انتخاب ایستگاه‌های نمونه‌برداری داخل کارخانه و ایستگاه‌های محیطی، نسبت به نمونه‌برداری از ذرات گردوغبار هوای داخل و اطراف کارخانه، ذرات معلق، سیلیس آزاد و گازهای خروجی از دودکش‌های کارخانه مطابق روش‌های استاندارد در شرایط آرام و پایدار جوی و عدم بارش و هم‌چنین بررسی توزیع غلظت و میزان فرونشست گردوغبار هوای خروجی از دودکش‌ها اقدام شد. پردازش آماری داده‌ها نیز توسط نرم‌افزار آماری SPSS انجام یافت. یافته‌ها: بیشینه میانگین غلظت سیلیس آزاد با 04/3±89/5 میلی‌گرم در مترمکعب مربوط به ایستگاه سنگ‌شکن و در همه ایستگاه‌ها بیش‌تر از رهنمود OSHA، MSHA و سازمان حفاظت محیط زیست ایران می‌باشد. هم چنین بیشینه میانگین غلظت گردوغبار با 45/16±17/137 میکروگرم در مترمکعب مربوط به ایستگاه ضلع شرقی و در تمام ایستگاه‌ها بیش‌تر از رهنمود WHO می‌باشد. استنتاج: با توجه به تجاوز میانگین غلظت سیلیس آزاد، ذرات گردوغبار و اکثر گازهای آلاینده از رهنمودهای ملی و بین‌المللی، نسبت به استفاده از تجهیزات مناسب برای کنترل آلاینده‌های خروجی از کارخانه سیمان خوزستان توصیه می‌شود. Background and purpose: Air pollutants from cement factories and their accumulation in the environment cause various diseases and disorders in humans, plants and animals depending on the gender, size and duration of inhaled particles. Such pollutants also have synergistic effects on other air pollutants. This study was carried out for the first time to investigate the pollutants from Khouzestan Cement Company in 2013. Materials and methods: Particulate matters, free silica and stack emissions were collected from selected stations in and nearby the Khouzestan Cement Company using standard methods. Sampling was done in calm and stable weather conditions. All statistical analyses were performed using SPSS. Results: The results showed that maximum mean concentration of free silica and particulate matters were 5.89±3.04 mg/m3 and 137.17±16.45 µg/m3 for stone crushing and eastern stations, respectively. These rates in other stations were also found to be significantly higher than permissible exposure limits recommended by OSHA, MSHA, Iranian Department of Environment, and WHO. Conclusion: Currently the mean concentrations of free silica, particulate matters and toxic gases from Khouzestan Cement Company are significantly higher than national and international standards, therefore using high efficiency equipment for air pollution are recommended to control emissions from cement industry pollutants. کیفیت هوا, سیلیس آزاد, ذرات گردوغبار, کارخانه سیمان خوزستان Air quality, free silica, particulate matter, Khouzestan Cement Company 21 31 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5029-14&slc_lang=fa&sid=1 Sohiel Sobhanardakani سهیل سبحان اردکانی s_sobhan@iauh.ac 100319475328460051226 100319475328460051226 Yes Associate Professor, Department of the Environment, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran دانشیار گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران Mahdi Saedi مهدی ساعدی 100319475328460051227 100319475328460051227 No MSc in Environmental Sciences, Islamic Azad University, Damavand Branch, Damavand, Iran کارشناس ارشد محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دماوند، دماوند، ایران