fa مطالعه فعالیت فصلی و تراکم جمعیت کنه Rhipicephalus bursa در شهرستان ساری، استان مازندران انگل شناسي parasitology پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: کنه‌های سخت از ناقلین مهم بیماری‌هایی نظیر بابزیوز، تیلریوز و تب کریمه کنگو به دام و انسان می‌باشند. در میان اعضای این خانواده کنه Rhipicephalus bursa به‌عنوان یکی از ناقلین مهم بیماری بابزیوز در ایران و سایر نقاط جهان به‌شمار می‌رود. بنابراین تعیین فراوانی و پویایی فصلی جمعیت این گونه می‌تواند نقش مهمی در شناخت بهتر همه‌گیرشناسی بیماری‌های منتقله به‌همراه داشته باشد. مواد و روش‌ها: درمطالعه حاضر فعالیت فصلی، وفور گونه‌ای ومیزان فرکانس حضور یا عدم حضور کنه R.bursa روی دو میزبان گوسفند و گاو از تیرماه 1386 تا تیرماه 1387 در سه منطقه جغرافیایی متفاوت شامل کوهستان، جنگل و جلگه در شهرستان ساری انجام گرفت. هم‌چنین میزان شباهت فراوانی سه منطقه‌ی مورد مطالعه با استفاده از شاخص موریسیتا بررسی گردید. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که در تمام مناطق مورد مطالعه بیشترین فعالیت کنه مربوط به ماه‌های بهار و تابستان می‌باشد که با شروع فصل پاییز و زمستان به صفر تقلیل پیدا می‌کند. بیشترین فراوانی کنه در میان سه منطقه متعلق به کوهستان با فراوانی 376 و 352 به‌ترتیب در فصل بهار و تابستان گزارش شد. بیشترین فرکانس حضور کنه نیز در کوهستان و جلگه در فصل بهار و در جنگل در فصل تابستان روی گوسفند ثبت گردید. شباهت فراوانی R. bursa میان سه منطقه‌ی مورد بررسی نشان داد که مناطق جنگل و جلگه دارای فراوانی نزدیکتری در مقایسه با کوهستان می‌باشند. استنتاج: باتوجه به فرکانس و حضور بیشتر کنه R. bursa روی گله‌های گوسفند در طول سال در مقایسه با گله‌های گاو مراقبت‌های بهداشتی به‌منظور کنترل کنه R. bursa در جهت پیشگیری از بیماری‌های منتقله به ویژه در مناطق کوهستانی بسیار حایز اهمیت می‌باشد. بنابراین پژوهش‌های مرتبط با همه‌گیرشناسی بیماری‌ها و اقدامات پیشگیرانه در مورد آن ها به ویژه در مناطقی نظیر کوهستان در فصل‌های بهار و تابستان بسیار ضروری به‌نظر می‌رسد. Background and purpose: Hard ticks are the most important vectors of some diseases including babesios, theileriosis, and Crimean–Congo hemorrhagic fever that affect both animals and humans. Among the members of this family, Rhipicephalus bursa is one of the most important vectors of babesios and theileriosis in Iran and around the world. Therefore, detection of abundance and seasonal dynamics of this species can play an important role in better understanding of the epidemiology of the diseases they transmit. Materials and methods: A year round sampling of R. bursa was conducted from July 2007 to July 2008 in three topographical areas including: highland, woodland and lowland in Sari, Iran. The seasonal activity, species abundance and frequencies for presence or absence of the species were investigated in two hosts, sheep and cattle. Morisita index was applied to determine the similarity of species abundance in three regions. Results: The results showed that in all study areas the highest activity of tick was observed in spring and summer which decreased to zero in autumn and winter. The highest abundance of R. bursa was found in highland in spring (n=376) and summer (n=352). The highest frequency of tick was recorded in sheep during spring in highland and lowland and during summer in woodland. Similarity index of R. bursa showed woodland and highland as the most similar areas based on species abundance. Conclusion: Compared to cattle, high frequency and infestation rate of R. bursa were observed in sheep flock. Therefore, control programs should be directed more in sheep and preventive measures should be taken in highland during spring and summer. فعالیت فصلی, فراوانی گونه, فرکانس گونه, Rhipicephalus bursa, شهرستان ساری Seasonal activity, species abundance, species frequency, Rhipicephalus bursa, Sari 32 40 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5029-24&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Fazeli-Dinan محمود فاضلی دینان 100319475328460051228 100319475328460051228 No Assisstant Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Fatemeh Asgarian فاطمه عسگریان 100319475328460051229 100319475328460051229 No PhD Student in Medical Parasitology, School of Medicine, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran دانشجوی دکتری تخصصی، گروه انگل شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور، اهواز، ایران Afsaneh Amouei افسانه عمویی 100319475328460051230 100319475328460051230 No PhD Student in Parasitology and Mycology, Student Research Committee, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی دکتری تخصصی انگل شناسی و قارچ‌شناسی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mehdi Sharif مهدی شریف 100319475328460051231 100319475328460051231 No Professor, Department of Parasitology and Mycology, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran استاد، گروه انگل شناسی و قارچ شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Seyed Payman Ziapour سید پیمان ضیاءپور 100319475328460051232 100319475328460051232 No PhD Student in Medical Entomology, Health Sciences Research Center, Student Research Committee, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 6Department of Parasitology, North Research Center, Pasteur Institute of Iran, Amol, Iran دانشجوی دکتری تخصصی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 6. گروه انگل شناسی، مرکز تحقیقات شمال، موسسه انستیتو پاستور ایران، آمل، ایران Ahmad Ali Enayati احمد علی عنایتی ahmadali_enayati@yahoo.com 100319475328460051233 100319475328460051233 Yes Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد، گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران