fa بررسی تاثیر مراحل فرآیند تولید روغن آفتابگردان بر میزان فلزات سرب و آرسنیک بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) چکیده سابقه و هدف: کنترل ایمنی روغن‌های خوراکی از نظر میزان فلزات سنگین از جمله اقداماتی است که به منظور حفظ سلامت افراد جامعه و نیل به تضمین ایمنی آن‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. هدف از این مطالعه بررسی تاثیر مراحل فرایند تولید روغن آفتابگردان بر میزان سرب و آرسنیک می باشد. مواد و روش‌ها:. در این مطالعه تحقیقی-کاربردی، طی سه دوره از مراحل مختلف فرآیند تولید روغن شامل روغن خام، خنثی سازی، رنگبری، بی‌بوسازی، وینترایز و بسته‌بندی در محل کارخانه نمونه‌برداری شد. آماده سازی نمونه ها به روش هضم مایکروویو، اندازه‌گیری سرب به روش جذب اتمی کوره گرافیتی و اندازه‌گیری آرسنیک به روش جذب اتمی بخار هیدرید انجام شد. یافته‌ها: میانگین غلظت سرب و آرسنیک در روغن آفتابگردان در مراحل مختلف فرایند به ترتیب در روغن خام 2/0±9/2 و 1/0±5/0، خنثی شده 1/0> و 1/0±2/0، بی‌رنگ شده 7/0±0/2 و 1/0±8/0، بی بو شده 1/0±2/0 و 1/0>، وینترایز شده 1/0±3/1 و 1/0±9/0 و در مرحله بسته‌بندی 3/0±1/5 و 3/0±6/1 میکروگرم برکیلوگرم به دست آمد. مراحل خنثی‌سازی و بی‌بوسازی سبب کاهش غلظت سرب و آرسنیک و مراحل رنگبری و وینترایز سبب افزایش غلظت این عناصر در روغن شد. استنتاج: به نظر می‌رسد ناخالصی‌های فلزی موجود در خاک بنتونیت و مخازن آهنی فاقد پوشش مناسب به ترتیب از عوامل شاخص افزایش سرب و آرسنیک در مراحل رنگبری و بسته‌بندی هستند. هم‌چنین خارج شدن مواد گلیسریدی اشباع شده و موم‌ها در مرحله وینترایز می‌تواند تغلیظ عناصر سنگین را در فاز روغنی به جا مانده سبب شود. Abstract Background and purpose: Safety control in edible oil industry regarding its pollution to heavy metals is one of the most important factors in maintaining the health of people and assuring their safety. This research aimed at evaluating the effect of production process of sunflower oil on its lead and arsenic content. Materials and methods: All sunflower samples were collected from a local factory during various stages of production process including raw oil, neutralization, de-coloring, de-odoring, winterizing and packaging. Sample preparation was performed by closed-vessel microwave extraction and lead and arsenic were analyzed by graphite furnace and vapor hydride atomic adsorption spectrometry, respectively. Results: Results: The mean concentration of lead and arsenic in sunflower oil in various stages of production process were 2.9±0.2 and 0.5±0.1 for raw oil, <0.1 and 0.2±0.1 for neutralized oil, 2.0±0.7 and 0.8±0.1 for de-coloring oil, 0.2±0.1 and <0.1 for de-odoring oil, 1.3±0.1 and 0.9±0.1 for winterized oil, and 5.1±0.3 and 1.6±0.3 µg/Kg for packaged oil, respectively. Neutralizing the oil and its de-odoring reduced the concentration of lead and arseneic, while de-coloring and winterizing the oil increased the concentration of these metals in oil. Conclusion: It seems that heavy metal impurities in Bentonite soil and poor coat conditions of oil reservoirs were the major factors in increasing the concentration of lead and arsenic in de-coloring and packaging phases. Also, saturated glyceride and waxes which are coming out in winterizing phase has a major contribution in polluting the oil by heavy metals. روغن آفتابگردان, فرایند تصفیه, سرب, آرسنیک, جذب اتمی Sunflower oil, treatment process, lead, arsenic, atomic absorption 38 48 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4333-63&slc_lang=fa&sid=1 Behrouz Akbari-adergani بهروز اکبری آدرگانی analystchemist@yahoo.com 100319475328460051427 100319475328460051427 Yes Associate Professor, Food and Drug Laboratory Research Center, Food and Drug Organization, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Mojgan Ezeddin مژگان عزالدین 100319475328460051428 100319475328460051428 No MSc. in Food Science and Technology, Faculty of Agriculture, Islamic Azad University, Damghan Branch, Damghan, Iran کارشناس ارشد علوم و صنایع غذایی، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران Hamid Hashemi Mogaddam حمید هاشمی مقدم 100319475328460051429 100319475328460051429 No Assistant Professor, Department of Chemistry, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Damghan Branch, Damghan, Iran استادیار، گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی دامغان، دامغان، ایران Shahram Shoeibi شهرام شعیبی 100319475328460051430 100319475328460051430 No Associate Professor, Food and Drug Laboratory Research Center, Food and Drug Organization, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران