fa برآورد شاخص کیفیت هوا و مخاطرات بهداشتی منتسب به PM10، PM2.5 و SO2 در هوای شهر یزد بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: مطالعات اپیدمیولوژیک در دو دهه گذشته نشان می‌دهد، آلودگی هوا منجر به افزایش نارسایی‌های تنفسی، بیماری‌های قلبی عروقی، برونشیت مزمن و حتی مرگ و میر می‌شود. هدف این مطالعه برآورد شاخص کیفیت هوا (<span dir="LTR">(AQI</span> <span dir="LTR"> (Air Quality Index</span>و موارد ریسک ابتلا به بیماری‌های تنفسی، قلبی عروقی و مرگ زودرس ناشی از <span dir="LTR">PM₁₀</span>، <span dir="LTR">PM_2.5</span> و <span dir="LTR">SO₂</span> شهر یزد در سال 1392 بوده است.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: در این مطالعه اکولوژیک کیفیت بهداشتی هوا با شاخص <span dir="LTR">AQI</span> و اثرات بهداشتی <span dir="LTR">PM₁₀</span>، <span dir="LTR">PM_2.5</span> و <span dir="LTR">SO₂</span>  با نرم افزار <span dir="LTR">AirQ</span> مورد ارزیابی قرار گرفت.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: از بین سه آلاینده <span dir="LTR">PM₁₀</span>، <span dir="LTR">PM_2.5</span> و <span dir="LTR">SO₂</span>، بیش‌ترین موارد بستری در بیمارستان و تعداد موارد مرگ زودرس منتسب به <span dir="LTR">PM₁₀</span> 460 و 283 مورد و کم‌ترین درصد نسبت منتسب و تعداد موارد مرگ زودرس منتسب به <span dir="LTR">SO₂</span>، 29/0 درصد و 9 مورد به دست آمد که بیان‌کننده اثرات کوتاه مدت تماس با سه آلاینده هوا می‌باشد. کیفیت بهداشتی هوا در کم‌تر از 10 درصد روزهای سال، ناسالم (100<<span dir="LTR">AQI</span>) تعیین گردید. به‌طوری‌که بیش‌ترین مقدار <span dir="LTR">AQI</span> در فصول بهار و تابستان بود و آلاینده مسئول در 11 ماه <span dir="LTR">PM₁₀</span> و فقط در هفته اول فروردین ماه <span dir="LTR">O₃</span> بود.</p> <p dir="RTL">استنتاج: مرگ زودرس کل و بیماری‌های تنفسی و قلبی عروقی منتسب به <span dir="LTR">PM₁₀</span>، <span dir="LTR">PM_2.5</span> در شهر یزد بر اساس تحلیل نرم افزار <span dir="LTR">AirQ</span> قابل توجه می‌باشد. هم‌چنین کیفیت ناسالم هوای یزد در برخی روزهای سال می‌تواند ناشی از احتراق سوخت، وزش باد، ریزگردها و خشکی هوا باشد.</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> In the past two decades, epidemiological studies have shown that outdoor air pollution lead to increase in respiratory symptoms, cardiovascular diseases, chronic bronchitis and mortality. This study aimed to estimate AQI index and the risk of cardiovascular and respiratory diseases and premature mortality caused by PM₁₀, PM_2.5 and SO₂ in Yazd, 2013-2014.</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> In this ecological-descriptive study the air quality was assessed using AQI index. The health impact assessment of PM₁₀, PM_2.5 and SO₂ was obtained by AirQ software.</p> <p><strong>Results:</strong> According to the results, PM₁₀was the main cause of hospital admissions (n=460) and premature death (n=283) while SO₂ was observed as the least effective pollutant involving 0.29% hospitalization and 9 premature death. The days with unhealthy air quality (AQI >100) was estimated less than 10 percent per year. The highest values of AQI were observed in spring and summer. PM₁₀ was responsible for high AQI in 11 months and O₃ was only responsible in first week of April.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The AirQ showed high rates of premature death, cardiovascular and respiratory diseases associated with PM₁₀ and PM_2.5 in Yazd. Unhealthy air quality in some days could be due to fuel combustion, wind, dust, and air dryness.</p> آلودگی هوا, اثرات بهداشتی, مرگ و میر, کیفیت هوا Air pollution, health impact, mortality, air quality 14 23 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-369&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mokhtari مهدی مختاری 100319475328460055147 100319475328460055147 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, Environmental Health Research Centre, Faculty of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran . استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط،مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Mohammad Miri محمد میری 100319475328460055148 100319475328460055148 No PhD Student in Environmental Health Engineering, Environmental Health Research Centre, Faculty of Public Health, Yazd University of Medical Sciences, Yazd, Iran . دانشجوی PhD بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Amir Mohammadi امیر محمدی mohammadiurm@gmail.com 100319475328460055149 100319475328460055149 Yes PhD Student in Environmental Health Engineering, Environmental Health Research Centre, Faculty of Public Health, Yazd University of Medical Sciences, Yazd, Iran . دانشجوی PhD بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Hassan Khorsandi حسن خرسندی 100319475328460055150 100319475328460055150 No Associate Professor, Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Public Health, Urima Uinversity of Medical Sciences, Urmia, Iran . دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Yaghoub Hajizadeh یعقوب حاجی زاده 100319475328460055151 100319475328460055151 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran . استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Ali Abdolahnejad علی عبداله نژاد 100319475328460055152 100319475328460055152 No PhD Student in Environmental Health Engineering, Environmental Health Research Centre, Faculty of Public Health, Yazd University of Medical Sciences, Yazd, Iran . دانشجوی PhD بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران