fa الگوی جغرافیایی روند سالخوردگی جمعیت استان مازندران طی سال های 1365 تا 1390 با استفاده از تحلیل خوشه ای سلسله مراتبی آمار زیستی Biostatistics پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: سالخوردگی جمعیت یکی از مهم‌ترین موضوعات جمعیتی جهان است که در زمان حاضر توجهات زیادی را معطوف خود کرده است. کشور ما در حال گذر از یک ساختار سنی کاملاً جوان به ساختاری سالخورده است و با توجه به سرعت این گذر، ضرورت بررسی وضع موجود در کل کشور و البته به تفکیک استان‌ها به شدت احساس می‌شود. این مطالعه با هدف بررسی روند سالخوردگی جمعیت با هدف شناسایی ساختار جمعیتی مناطق مختلف استان مازندران انجام پذیرفته است.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: با استفاده از منابع سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن سال‌های ٩٠-١٣٦٥شاخص‌های سالخوردگی جمعیت، میانه سنی، نرخ باروری عمومی و نرخ مرگ و میر محاسبه شد. به منظور گروه بندی شهرستان‌ها بر مبنای ارتباط میان متغیرهای ذکر شده، تحلیل خوشه ای سلسله مراتبی با استفاده از نرم افزار <span dir="LTR">R 3.1.2</span> صورت گرفته و هم چنین امکان بررسی جغرافیایی تغییرات شاخص سالخوردگی شهرستان‌های استان با به کارگیری ابزار نقشه بندی محقق گردید.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: تعداد خوشه‌های شهرستانی که با محوریت شاخص سالخوردگی جمعیت و هم‌چنین لحاظ کردن شاخص‌های میانه سنی، نرخ‌های باروری عمومی و مرگ و میر به دست آمده بودند، در دو سرشماری 1365 و 1375 برابر با 6 و در سرشماری‌های بعدی برابر با 5 شده است. در هر چهار دوره، مقدار شاخص سالخوردگی استان و نیز کم ترین مقدار شاخص خوشه، بیش تر از مقدار شاخص سالخوردگی کشوری به دست آمده‌اند. هم‌چنین نمودار میله‌ای شاخص محوری مطالعه، روند افزایشی این شاخص را طی سرشماری سال‌های 90-1365 نشان داده است.</p> <p dir="RTL">استنتاج: : بررسی روند سالخوردگی جمعیت در استان در سال‌های مورد مطالعه نشان داد که شاخص سالخوردگی به طور افزایش چشمگیری افزایش داشته است<span dir="LTR">.</span> این افزایش در کل استان ممکن است علل متفاوتی داشته باشد و تنها ناشی از کاهش باروری نبوده و در بعضی از شهرستان‌ها نظیر سوادکوه ناشی از مهاجرت می‌باشد و یا ناشی از افزایش امید به زندگی باشد. بنابراین بایستی در این زمینه برنامه ریزی مناسبی صورت پذیرد.</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> Population aging is one of the most important issues in demography that has attracted much attention. In Iran, the population is changing from young structure to an old structure. This fast transition calls for designing studies about population ageing in all provinces. This study was conducted to determine the population structure in Mazandaran province.&nbsp;</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> Four census data sources (1986 to 2011) were used and population ageing index was calculated by median age, fertility and mortality rates. Hierarchical cluster analysis which is an unsupervised classification method was used for grouping the cities in R package version 3.1-2 and thematic mapping was prepared using GIS software 10.</p> <p><strong>Results:</strong> The number of clusters of cities considering population aging index, median age of the indices, general fertility and mortality rates in the census of 1986 and 1996 was 6 and in next censuses was 5. In all four censuses the highest aging index and the least number of cluster index were greater than the value of country&rsquo;s old population. Bar graph indicator of the aging population showed a significant increase in the index during the 1986-2011 censuses.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>According to the results, population aging was found to have a dramatic increase in Mazandaran province during the censuses. This increase may have different reasons and could not be only due to decline in fertility rate. In some towns such as Savadkuh emigration from the region could be responsible for the increase of ageing population. Another cause of this increase in the province could be increase of life expectancy. Therefore, appropriate planning is required on this subject.&nbsp;&nbsp;</p> سالخوردگی جمعیت, خوشه بندی سلسله مراتبی, الگوی جغرافیای, استان مازندران population aging, hierarchical cluster analysis, geographic pattern, Mazandaran province 291 299 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-386&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Zahra Faghani سیده زهرا فغانی 100319475328460085988 100319475328460085988 No MSc Student in Biostatistics, Student Research Committee, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی کارشناس ارشد آمار زیستی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Jamshid Yazdani جمشید یزدانی چراتی jamshid.charati@gmail.com 100319475328460085989 100319475328460085989 Yes Associate Professor, Department of Biostatistics, Health Sciences Reserch Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Abolfazl Hosennataj ابوالفضل حسین نتاج 100319475328460085990 100319475328460085990 No MSc in Biostatistics, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناس ارشد آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Abolfazl Nikpour ابوالفضل نیک پور 100319475328460085991 100319475328460085991 No MSc Student in Biostatistics, Student Research Committee, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد آمار زیستی،عضو کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مازندران