fa بررسی غلظت BTEX و VOCs در هوای منطقه ویژه پارس جنوبی پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: صنایع پتروشیمی و پالایشگاه‌های گازی به عنوان یکی از منابع مهم انتشار آلاینده‌های غیر آلی و آلی به محیط زیست شناخته شده‌اند. هدف از این مطالعه بررسی غلظت کل ترکیبات آلی فرار (<span dir="LTR">TVOCs</span>) و آلاینده‌های بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و گزیلن (<span dir="LTR">BTEX</span>) در هوای منطقه ویژه پارس جنوبی در سال 1393 بوده است.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه توصیفی- &nbsp;مقطعی می‌باشد. جهت نمونه‌برداری و آنالیز از روش 1501 مرکز تحقیقات ملی بهداشت و ایمنی شغلی ایالات متحده آمریکا استفاده شد. این مطالعه در طول یکسال (سال 1393) و با استفاده از 336 لوله کربن فعال و پمپ نمونه‌برداری فردی در 6 ایستگاه انجام گرفت. استخراج آلاینده‌ها از جاذب با استفاده از حلال دی‌سولفیدکربن و تجزیه آن‌ها توسط دستگاه گاز کروماتوگرافی با دتکتور یونیزاسیون شعله (<span dir="LTR">GC-FID</span>) انجام شد. تحلیل داده‌های به دست آمده با استفاده از نسخه 18 نرم افزار <span dir="LTR">SPSS</span> و آزمون‌های آماری &nbsp;فلیگنر-کیلن، کروسکال- والیس و آنالیز واریانس انجام گرفت.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که مجموع غلظت ترکیبات آلی فرار (<span dir="LTR">TVOCs</span>) و میانگین غلظت کل <span dir="LTR">BTEX</span> در منطقه مورد مطالعه 34/229 و 23/31 میلی‌گرم بر متر مکعب در فصل سرد و 19/212 و 89/29 میلی‌گرم بر متر مکعب در فصل گرم بود. میانگین غلظت بنزن در تمامی ایستگاه‌ها 72/11 میلی‌گرم بر متر مکعب اندازه‌گیری شد که نسبت به استاندارد هوای پاک ایران و سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده آمریکا (<span dir="LTR">USEPA</span>) بالاتر بود. نتایج آزمون‌های آماری و آنالیز واریانس داده‌ها نشان داد که بین غلظت آلاینده‌ها و ساعات، ماه‌ها و ایستگاه‌های نمونه‌برداری رابطه معنی‌داری وجود دارد (05/0<span dir="LTR"><</span> <span dir="LTR">p</span>)، اما بین غلظت آلاینده‌ها و فصل سال رابطه معنی‌داری وجود نداشت (05/0<span dir="LTR">></span> <span dir="LTR">p</span>).</p> <p dir="RTL">استنتاج: ارزیابی این ترکیبات نشان‌دهنده بالاتر بودن غلظت آن‌ها در فصل سرد نسبت به فصل گرم می‌باشد. از غلظت‌های بالای بنزن اندازه‌گیری شده در فصل سرد و گرم جهت شناسایی مناطق با ریسک بالای مواجهه استفاده شد.</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> Petrochemical industries and refineries are regarded as important emission sources of inorganic and organic pollutants. The aim of this study was to survey TVOCs and BTEX in the air of South Pars Special Economic Energy Zone in 2014.</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> In a cross-sectional study sampling and analysis was done by NIOSH 1501 method. The study was carried out in 336 activated carbon tubes and personal sampling pump in 6 sampling stations during one year. The compounds were extracted by solvent carbon disulfide and analyzed using Gas Chromatography- Flame Ionization Detector (GC-FID). Data analysis was performed in SPSS Ver.18 applying Kruskal-Wallis, Fligner test and ANOVA.</p> <p><strong>Results:</strong> The mean concentrations of TVOCs and TBTEX were 229.34 and 31.23 &micro;g/m³ in cold season and 212.19 and 29.89 &micro;g/m³ in warm season, respectively. The mean concentrations of Benzene in all stations were 11.72 &micro;g/m³ which were higher than the threshold levels recommended by Iranian Clean Air Act and US Environmental Protection Agency (USEPA). The ANOVA results showed a significant difference between the concentration of pollutants and hour, month and sampling stations (P<0.05), but no significant difference was found between the concentration of pollutants and seasons (P>0.05).</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The concentrations of measured pollutants in cold season were higher than those in warm season. High concentrations of Benzene in cold and warm seasons were used to identify areas of high exposure risk.</p> ترکیبات آلی فرار, BTEX, جاذب کربن فعال, کروماتوگرافی گازی TVOCs, BTEX, volatile organic compounds, activated carbon tubes, gas chromatography 236 244 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5029-205&slc_lang=fa&sid=1 Azam Keramati اعظم کرامتی 100319475328460084433 100319475328460084433 No MSc Student in Environmental Health Engineering, School of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Ramin Nabizadeh Nodehi رامین نبی زاده نودهی 100319475328460084434 100319475328460084434 No Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Roshanak Rezaei Kalantary روشنک رضایی کلانتری 100319475328460084435 100319475328460084435 No Associate Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Shahrokh Nazmara شاهرخ نظم آرا 100319475328460084436 100319475328460084436 No MSc in Environmental Health Engineering, School of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Amir Zahed امیر زاهدی 100319475328460084437 100319475328460084437 No PhD Student in Environmental Health Engineering, School of Health, Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran دانشجوی دکترای مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور، اهواز، ایران Ali Azari علی آذری 100319475328460084438 100319475328460084438 No PhD Student in Environmental Health Engineering, School of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکترای مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Hossein Bahramifar حسین بهرامی فر 100319475328460084439 100319475328460084439 No BSc in petroleum engineering, Mehr Petrochemical Co., Pars Special Economic Energy Zone, Assaluyeh, Iran کارشناس مهندسی نقت، شرکت پتروشیمی مهر، منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، عسلویه، ایران Amir Hossein Mahvi امیرحسین محوی ahmahvi@yahoo.com 100319475328460084440 100319475328460084440 Yes Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran . استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران