fa بررسی شیوع سوء مصرف مواد و عوامل مرتبط با آن در مصرف کنندگان قلیان اپیدمیولوژی Epidemiology پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: سوء مصرف مواد یکی از مهم&rlm;ترین مشکلات اجتماعی در میان جوانان است. هدف از این مطالعه بررسی شیوع سوء‌مصرف مواد و عوامل مرتبط با آن در مصرف‌کنندگان قلیان شهر زاهدان می‌باشد.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: این مطالعه مقطعی در سال 1394 روی 600 نفر از مصرف&rlm;کنندگان قلیان شهر زاهدان انجام گرفت. طبق نقشه شهری، زاهدان به 5 منطقه شمالی، جنوبی، شرقی، غربی و مرکزی تقسیم شد و یک نقطه شروع از روی نقشه انتخاب شد و افراد &nbsp;حاضر در اولین قلیان سرای منطقه وارد مطالعه شدند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه جمع‌آوری گردید. سپس آدرس نزدیک‌ترین قلیان سرای بعدی سوال شده و نمونه‌گیری از قلیان سرای بعدی نیز به همین ترتیب ادامه یافت تا تمامی پرسشنامه‌های مورد نیاز در هر منطقه تکمیل گردید. داده&rlm;ها در نرم‌افزار <span dir="LTR">Stata.12</span> با استفاده از آزمون مجذور کای، <span dir="LTR">T</span> مستقل و رگرسیون لوجستیک چندگانه تحلیل شد.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: میانگین سنی شرکت کنندگان 1/5 &plusmn;1/26 سال بود. 53 درصد از مصرف کنندگان، قلیان را به صورت گروهی استعمال می‌کردند. سن شروع اولین مصرف قلیان در پسران و دختران به ترتیب 13/6 &plusmn;1/17 و 6/5 &plusmn;2/21 سال بود (04/0<span dir="LTR">p=</span>). میزان شیوع کلی مصرف انواع مواد 4/70 درصد بود. استعمال قلیان به صورت گروهی (03/2<span dir="LTR">OR=</span>، 05/0<span dir="LTR">p=</span>)، مصرف قلیان یک روز در میان (2/2<span dir="LTR">OR=</span>، 042/0<span dir="LTR">p=</span>)، زندگی در خانه مجردی (27/2<span dir="LTR">OR=</span>، 046/0<span dir="LTR">p=</span>)، دانشجو بودن (7/3<span dir="LTR">OR=</span>،01/0<span dir="LTR">p=</span>) و پسر بودن (3<span dir="LTR">OR=</span>،032/0<span dir="LTR">p=</span>) شانس گرایش به سایر مواد در مصرف‌کنندگان قلیان را افزایش می‌داد.</p> <p dir="RTL">استنتاج: سوء مصرف مواد در مصرف&rlm;کنندگان قلیان بیش از جمعیت عمومی بود. قلیان می‌تواند در شروع‌ مصرف سایر مواد نقش داشته باشد. موقعیت استعمال قلیان والگوی مصرف آن به عنوان فاکتورهای مهم مرتبط با گرایش مصرف‌کنندگان قلیان به سایر مواد مخدر و صنعتی است.</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> Substance abuse is one of the main social problems among young adults. This study aimed at evaluating the prevalence of substance abuse and associated factors in hookah users in Zahedan, Iran.</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> This cross-sectional study was carried out on 600 hookah users in Zahedan, 2015.The city was divided into 5 districts (north, south, east, west and center) according to the maps. Then a start point was randomly selected and all individuals in first hookah place were entered into the study. Other cases were studied by referring to next nearest hookah places. The study questionnaires were completed in each districts. Data analyses were performed in Stata.12 using Chi-square, Independent T test and multiple logistic regression.&nbsp;</p> <p><strong>Results:</strong> The subjects&rsquo; mean age was 26.1&plusmn;5.1 years old. About 53% of the participants used hookah in groups. The ages of first hookah experience in males and females were 17.1&plusmn;6.13 and 21.2&plusmn;5.6 years old, respectively (P=0.04). Total prevalence of substance abuse was 70.4%. Using hookah in groups (OR=2.03, P=0.05), using hookah every other days (OR=2.2, P=0.042), living alone (OR=2.27, P=0.046), being university student (OR=3.7, P=0.01), and being male (OR=3, P=0.032) significantly increased the chance of substance abuse among hookah users.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The prevalence of substance abuse in hookah users was found to be more than that in general population.&nbsp; Use of hookah can play a role in initiation of substance abuse. Also, the situation of hookah use and pattern or levels of consumption are the most important predictors in tendency of hookah users to other tobacco products and addictive industrial materials.</p> <p></p> قلیان, سوء مصرف مواد, زاهدان hookah, substance abuse, Zahedan 73 84 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5029-255&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Ansari حسین انصاری ansarih88@gmail.com 100319475328460086223 100319475328460086223 Yes Assistant Professor, Department of Epidemiology and Biostatistics, Health Promotion Research Center, Faculty of Health, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran استادیار، گروه آمار و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات ارتقاءسلامت زاهدان، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران Alireza Ansari-Moghaddam علیرضا انصاری مقدم 100319475328460086224 100319475328460086224 No Associate Professor, Department of Epidemiology and Biostatistics, Health Promotion Research Center, Faculty of Health, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran دانشیار، گروه آمار و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات ارتقاءسلامت زاهدان، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران Mahdi Mohammadi مهدی محمدی 100319475328460086225 100319475328460086225 No دانشیار، گروه آمار و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات ارتقاءسلامت زاهدان، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران